I SA/Bk 60/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 rok p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 16) podając we wniosku, iż jest samodzielnie gospodarującym rolnikiem. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, które przejął po matce. Źródło utrzymania wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany ze sprzedaży mleka, który po odliczeniu wydatków w postaci oleju napędowego, podatku, opłat (światła i wody) oraz zakupu nawozów daje mu miesięczne kwotę około 1.000 zł. Skarżący ponadto podniósł, iż jest początkującym rolnikiem i wszystkie środki finansowe przeznacza na rozwój gospodarstwa rolnego. Poza tym nie posiada żadnych zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. (k.16-19). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23 marca 2010 roku A. S. oświadczył, że aktualnie posiada [...] sztuki bydła (krowy, jałówki, cielaki) oraz maszyny rolnicze tj. belarkę i owijarkę, prasę kostkującą, zgrabiarkę, pługi, brony, kultywator, talerzówkę, przyczepę, kosiarkę rotacyjną. Skarżący podkreślił ponadto, iż dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych otrzymał po raz pierwszy zaskarżoną decyzją. Wskazał także, iż obecnie otrzymuje miesięcznie około 3.000 – 4.000 zł ze sprzedaży mleka. Za powyższą kwotę skarżący pokrywa wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa rolnego tj. zakup oleju napędowego, nawozów, ziarna kukurydzy, środków ochrony roślin oraz związane z jego gospodarstwem domowym tj. opłaty za gaz, wodę, energię elektryczną, ubezpieczenie. Na utrzymanie pozostaje mu kwota około 1.000 zł. Wnioskodawca nie posiada samochodu osobowego (k. 24). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący dołączył do akt sprawy: faktury i rachunki poświadczające wysokość ponoszonych wydatków za: wodę, energię elektryczną; nawozy sztuczne (k. 25-28), faktury VAT z tytułu sprzedaży mleka za grudzień 2009 r.- luty 2010 r. (k. 29-31) oraz dokument z ARiMR potwierdzający posiadaną ilość bydła (k. 32). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu A. S. wykazał, iż pozostaje sam w gospodarstwie domowym, źródło miesięcznego utrzymania stanowi dochód uzyskiwany ze sprzedaży mleka w kwocie 3.873,16 zł (średnia z dochodu za 3 miesiące w kwocie 11.619,49 zł, k.29-31). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie 307,93 zł (energia elektryczna – około 160 zł - k. 26, woda – 147,93 zł -k. 25, 27). Ponadto skarżący w styczniu 2010 r. poniósł koszty związane z zakupem nawozów na kwotę 2.362 zł. W skład majątku A. S. wchodzi: dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Ponadto skarżący w październiku 2009 r. otrzymał dotacje ONW z UE w kwocie 2.307 zł oraz płatności na rok 2009 w wysokości 9.966,11 zł, która to decyzja została zaskarżona w sprawie niniejszej (akta administracyjne). Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z brakiem wyczerpującej odpowiedzi A. S. na pytania zawarte w wezwaniu z dnia 23 marca 2010 r. dotyczące miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem wnioskodawcy, a także nienadesłaniem wymaganych dokumentów poświadczających wysokość ponoszonych wydatków uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej (możliwości płatniczych) wnioskodawcy, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wykazane wydatki skarżącego za jeden miesiąc zamykają się kwotą 307,93 zł. Ponadto skarżący w styczniu 2010 r. poniósł koszty związane z zakupem nawozów na kwotę 2.362 zł. Podkreślić przy tym należy, iż skarżący sam przyznaje, iż po rozliczeniu bieżących wydatków na życie zostaje mu jeszcze kwota około 1.000 zł (k. 18). Dodatkowego podkreślenia wymaga również to, że wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy są znacznie niższe od osiąganego średniego dochodu ze sprzedaży mleka tj. kwoty 3.873,16 zł. Ponadto skarżący wskazuje, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, natomiast z akt administracyjnych oraz akt sprawy, wynika, iż jego matka E. S. zamieszkuje pod adresem wskazanym przez skarżącego, odbiera korespondencje zaadresowaną do wnioskodawcy, a ponadto wszystkie rachunki za wodę i energię elektryczną wystawione są na jej nazwisko. Powyższe świadczy o tym, iż skarżący faktycznie zamieszkuje i prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe z matką, co skutkuje tym, iż przedstawione przez niego okoliczności w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków przez jego rodzinę są niewiarygodne. Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, a te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższych okoliczności należało stwierdzić, iż A. S. nie wykazał w sposób przekonywujący, iż faktycznie znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które obecnie wynoszą 200 zł (k. 2) Końcowo należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Niemniej jednak ma ona charakter wyjątkowy i powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł dochodu i majątku. Przy czym znamiennym jest to, że to osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna wykazać, iż należy do kręgu takich osób. Skarżący tego nie uczynił. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.