I SA/Bk 61/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Pietrasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za III kwartał 2010 r. oddala skargę Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z [...] grudnia 2010 r. utrzymująca w mocy, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzję z [...] listopada 2010 r. odmawiającą umorzenia Panu T. K. (dalej przywoływany jako skarżący, wnioskodawca) należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od 1 lipca 2010 r. do 30 września 2010 r. (III kwartał 2010 r.) w kwocie 321 zł. Jak wskazano w ww. decyzji, skarżący uzasadniał wniosek o umorzenie należności swoimi kilkunastoletnimi, przewlekłymi chorobami, ponoszeniem nakładów finansowych na leczenie (realizacja recept, zalecenia żywieniowe), co, przy ograniczonej możliwości pracy, spowodowało kłopoty finansowe w jego gospodarstwie. Podniósł, że od dwóch lat jest niezdolny do pracy, w związku z czym przedłożył zaświadczenia lekarskie. Analizując złożony wniosek organ stwierdził, że skarżący prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego (tj. 8,14 ha), w konsekwencji podlega ubezpieczeniu i jest obowiązany do opłacania składek na to ubezpieczenie. Zdaniem organu, zgromadzona dokumentacja nie potwierdza, że skarżący jest osobą niezdolną do wykonywania pracy. Podkreślono, że decyzją z [...] czerwca 2009 r. odmówiono skarżącemu prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ nie stwierdzono u niego częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Sąd oddalił złożone od tej decyzji odwołanie. W trakcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji materialno-bytowej skarżącego ustalono, że jego rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego i renty socjalnej jego żony I. K. Skarżący korzysta z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, które stanowią dodatkowe źródło dochodu – w 2010 r. wyniosły one ok. 3.000 zł. Skarżący posiada zatem źródła dochodu i majątek, z którego możliwe jest regulowanie należności. Rodzina skarżącego korzysta ze świadczeń pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i jednorazowych. Wnioskując o umorzenie należności skarżący nie wykazał, że w jego gospodarstwie miały miejsce zdarzenia losowe, które osłabiłyby kondycję finansową i spowodowały obniżenie zdolności płatniczych. Nadto organ podniósł, że umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe stanowi pomoc de minimis w rozumieniu ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 ze zm.). Pomoc ta może być przyznawana podmiotom, które znajdują się w przejściowo trudnej sytuacji i istnieje pozytywna prognoza, co do dalszych wyników beneficjentów, tymczasem sytuacja skarżącego nie charakteru przejściowego. W skardze do sądu administracyjnego Skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem odmawiającym umorzenia ciążących na nim należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Wskazał na swoją szczególną sytuację, w której znajduje się od ponad dwóch lat oraz wielokrotnie składane wnioski o umorzenie. Skarżący przedstawił także wnioski dowodowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ponieważ nie określa ona naruszenia prawa, bądź interesu prawnego wnoszącego, ewentualnie o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wniesiona skarga, wbrew wnioskowi organu, nie podlegała odrzuceniu. Odpowiada ona bowiem wymogom przewidzianym w art. 57 § 1 pkt 1-3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - dalej: "p.p.s.a". W szczególności skarżący wskazał w niej naruszenie jego interesu prawnego wynikające z nieuwzględnienia wniosku o umorzenie należności z tytułu składek. Przechodząc do rozpoznania skargi, zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest ocena procesu zastosowania norm prawa materialnego w określonej sytuacji faktycznej – z punktu widzenia zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zatem dokonanie oceny, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał procesowy jest pełny, czy został on zebrany w sposób prawidłowy oraz czy jest wystarczający do podjęcia decyzji. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc sprawy w sposób merytoryczny, lecz dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia podjętego przez organy administracji publicznej. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd nie rozstrzyga zatem o tym, czy zaległość powinna być umorzona. Takie rozstrzygnięcie należy bowiem wyłącznie do kompetencji organów administracyjnych, Sąd zaś nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 roku, sygn. akt l SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). Rozpoznając sprawę, Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 41a ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) - dalej "u.s.r.", który stanowił podstawę wydania zaskarżonej decyzji, Prezes Kasy lub upoważniony przez niego pracownik Kasy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zainteresowanego na jego wniosek, uwzględniając możliwości płatnicze wnioskodawcy oraz stan finansów funduszów emerytalno-rentowego i składkowego, może: odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć ich spłatę na raty lub umorzyć w całości lub w części. Z regulacji tej wynika, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawia organom w omawianej kwestii uznanie – "luz decyzyjny" - polegający na możliwości (a nie konieczności – obowiązku) umorzenia tych należności. Wykazanie istnienia wymaganych przesłanek pozwala organowi na zastosowanie ulgi, jednakże nie jest to równoznaczne z obowiązkiem jej przyznania. W tym zakresie organ korzysta z przyznanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego – nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, LEX nr 368197). Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego, żądanie w zakresie umorzenia składek uzasadniał swoimi przewlekłymi chorobami, które skutkowały niezdolnością do pracy oraz wiązały się z ponoszeniem nakładów finansowych na leczenie, co powodowało kłopoty finansowe w jego gospodarstwie. Organ rozpatrujący sprawę wziął pod uwagę wszystkie podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności i dokonał ich oceny. Rozpatrując wniosek skarżącego, organ w sposób należyty zbadał jego sytuację zdrowotną, a także stan majątkowy, w tym zebrał niezbędny do tego celu materiał dowodowy. Organ nie kwestionował dolegliwości zdrowotnych skarżącego (na okoliczność których składał on również dowody na rozprawie). Stwierdził natomiast, że iż decyzją z [...] czerwca 2009 r. odmówiono skarżącemu przyznania renty rolniczej, ponieważ nie stwierdzono u niego częściowej lub całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Ustalono także, że skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 8,14 ha wraz z domem i budynkami gospodarczymi, w którym prowadzi działalność rolniczą. Potwierdza to fakt, iż w 2010 r. otrzymał on płatności do gruntów rolnych w wysokości około 3.000 zł, które przysługują osobom użytkującym grunty rolne. Płatności te stanowią też niewątpliwie dodatkowe źródło dochodu, oprócz innych dochodów osiąganych z gospodarstwa rolnego i stąd winny być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji materialnej skarżącego. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest również renta socjalna jego żony w wysokości około 500 zł miesięcznie, rodzina korzysta także ze świadczeń pomocy społecznej wypłacanych w formie zasiłków okresowych i jednorazowych. Skarżący nie wykazał natomiast, że miały miejsce jakiekolwiek zdarzenia losowe mające wpływ na jego sytuację finansową. Przy ocenie wniosku skarżącego istotna jest również stosunkowo niewysoka kwota należności tj. 321 zł za kwartał. Jak zauważył organ, konieczność składki na ubezpieczenie społeczne rolników wynika z faktu, że skarżący prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym (o powierzchni użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego), czego skarżący nie kwestionował. Przy badaniu okoliczności sprawy organ uwzględnił fakt, iż sytuacja skarżącego jest trudna. Tym niemniej, w oparciu o przywołane powyżej fakty, takie jak prowadzenie przez skarżącego gospodarstwa rolnego i czerpanie z niego korzyści, uzyskiwanie innych dochodów, a także posiadanie określonych środków majątkowych stwierdził, iż możliwym jest zapłata objętej wnioskiem należności w kwocie 321 zł. Tym samym nie zachodziła możliwość zastosowania umorzenia. Nadto, jak zauważył organ, umorzenie składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników stanowi pomoc de minimis. Pomoc taka ma zaś charakter selektywny i może być przyznawana podmiotom, które znajdują się w przejściowo trudnej sytuacji i istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników beneficjenta. Jak podniósł organ, decyzje o ewentualnym umorzeniu zaległości nie mogą mieć charakteru powtarzającego się, wpływając na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Trudna sytuacja nie ma charakteru przejściowego, stąd nie kwalifikuje się do skorzystania z tej formy pomocy. Biorąc pod uwagę, iż organ nie stwierdził przesłanek do umorzenia należności z art. 41a ust. 1 pkt 1 u.s.r., powyższa argumentacja ma jedynie charakter dodatkowy. Podsumowując, w ocenie Sądu, organ rozpatrzył podnoszone przez skarżącego wnioski i twierdzenia w całości. Dokonana w sprawie ocena sytuacji wnioskodawcy opiera się na całokształcie zgromadzonego materiału dowodowego, nie wykracza też poza granice swobodnej oceny dowodów. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.