I SA/Bk 61/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane wystąpieniem suszy w 2015 r. oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. z dnia [...] listopada 2015 r. o nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. z dnia [...] listopada 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy. Wymienione postanowienia wydane zostały w następujących okolicznościach. W dniu 5 października 2015 r. Pani J. M. (dalej powoływana także jako Skarżąca) złożyła do Wojewody P. protokół z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, spowodowanych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi - suszy. W związku z tym, iż organem właściwym do rozpatrzenia ww. sprawy był Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł. powyższa dokumentacja została przekazana w oparciu o art. 65 § 1 K.p.a. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Organ wskazał, że Skarżąca nie dochowała terminu na złożenie wniosku określonego w § 13c ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 poz. 187 ze zm.), który upływał 30 września 2015 r. Organ zaznaczył przy tym, że Skarżąca złożyła już 29 września 2015 r. wniosek o przyznanie pomocy finansowej dla producentów rolnych, który został rozparzony pozytywnie decyzją doręczoną Skarżącej w dniu 29 października 2015 r. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącej, Dyrektor P. Oddziału regionalnego ARiMR w Ł., postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. o nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy podkreślił, że termin na złożenie przedmiotowego wniosku jest terminem prawa materialnego, bowiem wyznacza okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie konkretyzacji norm prawa materialnego. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym. Tym samym, skoro jest to termin nieprzywracalny, nie można w ogóle zastosować instytucji przywrócenia tego terminu, o której mowa w art. 58 K.p.a. Brak zaś możliwości zastosowania tej instytucji czyni bezprzedmiotowym wydawanie postanowienia w tej materii, rozstrzygającego merytorycznie o zasadności wniosku o przywrócenie terminu (podobnie WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. III SA/Wr 343/14, publ. LEX nr 1493499). Organ przypomniał, że w sytuacji, gdy żądanie z uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zgodnie z postanowieniami art. 61a K.p.a. Na powyższe postanowienie Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, nie wskazując konkretnych przepisów, jakie miałby naruszyć organ wydający kwestionowane rozstrzygnięcie. Skarżąca opisała w skardze jedynie swoją trudną sytuację materialną, wskazując na dotkliwe zdarzenia losowe. W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia na wniosek Skarżącej postępowania w sprawie przyznania pomocy finansowej producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Zgodnie z art. 61 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do art. 61a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ administracji publicznej wydaje zatem postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn. Wskazuje się, że "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Można tu wyróżnić następujące przypadki: – sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, – sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji, – sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności), – sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne) (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 61(a) Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2016). W kontrolowanym postępowaniu organy ARiMR stwierdziły, że w tej samej sprawie toczy się już postępowanie administracyjne wszczęte na podstawie wniosku Skarżącej z dnia 25 września 2015 r. o udzielenie pomocy finansowej dla producentów rolnych, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w 2015 r. Postępowanie nie mogło być zatem ponownie wszczęte na podstawie kolejnego wniosku z dnia 5 października 2015 r. Dodatkowo można wskazać, że wniosek o przyznanie pomocy finansowej z dnia 5 października 2015 r. został złożony po terminie. Pomoc producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich jest przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony w terminie do dnia 30 września 2015 r. na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej - § 13c ust. 4 ww. rozporządzenia. Termin na złożenie wniosku o przyznanie pomocy jest terminem prawa materialnego. Warunkiem skorzystania z pomocy finansowej jest złożenie wniosku we właściwym terminie, stąd jego uchybienie wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W konsekwencji złożenie wniosku po terminie powoduje konieczność odmowy wszczęcia postępowania. W tych okolicznościach organ prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania w oparciu o art. 61a K.p.a. Biorąc pod uwagę zarzuty skargi trzeba zauważyć, że na podstawie przepisów zawartych w § 13c ust. 1-13 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.) w 2015 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi i przetwórstwa produktów rolnych, producentom rolnym, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zwanej dalej "pomocą". ARMIR jest zatem organem właściwym do rozpatrywania wniosków o przyznanie płatności producentom rolnym, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody spowodowane przez suszę. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.