I SA/Bk 62/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. W. i T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenie wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, podlegającej zwrotowi do budżetu miasta p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącej E. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. E. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowy z dwójką dzieci, przy czym jedno choruje na s. Źródłem utrzymania skarżącej jest dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (szkoły) w wysokości łącznej 3.490 zł miesięcznie oraz zasiłku rodzinnego na dzieci w kwocie 359 Euro. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzi ½ części domu o powierzchni łącznej [...] m² (wartości 160.000 - 170.000 zł). Wnioskodawczyni nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Skarżąca wyszczególniła ponoszone miesięczne wydatki, w tym: energia elektryczna – 314 zł; woda – 356 zł; Internet – 79 zł, telewizja – 79 zł; ogrzewanie – 300 zł, telefony – 200 zł oraz leki - 150-200 zł (k. 46-47). Do akt sprawy dołączono: zeznanie podatkowe skarżącej z prowadzonej działalności gospodarczej za 2017 r. z przychodem 122.771,77 zł, a dochodem 37.750,70 zł (k. 22-27), zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę przez Naczelnika Urzędu Skarbowego i upomnienia wobec zespołu szkół (k. 28-33, 38-39), zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego (k. 34-36), dokumenty z ksiąg wieczystych potwierdzające wpisanie hipotek zabezpieczających roszczenia (k. 48-78). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sadowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu E. W. wykazała, iż utrzymuje się z prowadzenia szkół tj. Zespołu Szkół "B." Sp. cywilna E. W., T. W. w E. (k. 28). Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni za 2017 r. uzyskała przychód w kwocie 122.771,77 zł, przy dochodzie 37.750,70 zł (k. 22-27). Miesięcznie skarżąca wykazała dochody na poziomie 3.490 zł i zasiłek rodzinny na dzieci w kwocie 359 Euro. Na funkcjonowanie szkół prowadzonych przez E. W. i T. W. strony otrzymały dotację przedmiotową z budżetu miasta, którą w części zaskarżoną decyzją organy w kwocie 218.832,80 zł nakazały zwrócić, jako wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem (k. 68 akt sprawy). Majątek E. W. stanowi: ½ części domu o powierzchni łącznej [...] m² (wartości 160.000 - 170.000 zł). Wnioskodawczyni nie ma zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Skarżąca wyszczególniła ponoszone miesięczne wydatki na łączną kwotę 1.528 zł, w tym: energia elektryczna – 314 zł; woda – 356 zł; Internet – 79 zł, telewizja – 79 zł; ogrzewanie – 300 zł, telefony – 200 zł oraz leki – 150 – 200 zł. Wnioskodawczyni jest zadłużona z tytułu prowadzonej egzekucji na łączną kwotę 85.083,51 zł (k. 36). Ponadto Zespół Szkół "B." Sp. cywilna E. W., T. W. w E. mają zadłużenie na kwotę 244.148,65 zł (k. 28-33,38-39). W tym miejscu należy wskazać, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia leży okoliczność, iż niniejsza sprawa ma ścisły związek z prowadzoną przez Ewę W. działalnością (szkoły niepubliczne). Działalność ta nie powinna, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. Gdyby przyjąć odmienne stanowisko budżet ten, a w konsekwencji całe społeczeństwo musiałoby kredytować działania skarżących, związane z dochodzeniem przed sądami określonych roszczeń (w tym też, jak w sprawie niniejszej ustalenia dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem). Dodatkowo należy mieć na uwadze, iż wnioskodawczyni prowadząc działalność, powinna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych oraz liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel (w tym również i na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru). Skoro dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów postepowania sądowoadministracyjnego, preferencyjnie traktując inne zobowiązania, nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa przyznania profesjonalnego pełnomocnika z urzędu jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty postepowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.-