I SA/Bk 64/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi I. i A. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie o podatek dochodowy od osób fizycznych za 2003 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżących I. i A. P. kwotę 355 zł (trzysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. We wniosku z dnia 18 listopada 2005 r. pełnomocnik Pana A. P. - radca prawny I. M. i Pani I. P., zwrócili się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2005 r., dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 Panu A. P. i małżonce I. P. w wysokości [...] zł, w miejsce wykazanego tegoż podatku w zeznaniu - w wysokości [...] zł. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podał, że odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu, w związku z tym pozostawił to odwołanie bez rozpoznania. Przyjmując, iż zachowany został siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku (przy uznaniu wnioskowanego dnia 12 listopada 2005 r. za datę ustania przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia odwołania), wskazał na brak koniecznych do spełnienia przesłanek wykazania przez pełnomocnika i podatnika, że wniosek wnieśli z jednoczesnym dopełnieniem czynności, do której dokonania byli zobowiązani. Ponadto w ocenie organu, zainteresowani nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Tym samym nie spełnione zostały wszystkie przesłanki wymienione w przepisach art. 162 § l i § 2 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, iż sam fakt choroby podatnika A. P., który udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu, nie mógł być równoznaczny z uprawdopodobnieniem braku zawinienia w uchybieniu terminu. Wskazane we wniosku okoliczności, nie usprawiedliwiały stwierdzonego uchybienia terminu przewidzianego na wniesienie odwołania i tym samym nie mogły być podstawą jego przywrócenia. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej pełnomocnik i podatniczka podali jedynie przyczynę uchybienia, nie wskazali natomiast żadnego powodu uzasadniającego przywrócenie terminu, który mógłby być uznany za ważny. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. P. A. P. oraz P. I. P., złożyli w dniu [...] stycznia 2006 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze strony skarżące stawiają zarzut, że Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydając zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu, wydał je z naruszeniem art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłową ocenę stanu faktycznego sprawy i wykładni tego przepisu. W ocenie stron dopełnione zostały łącznie wszystkie cztery przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej artykule Ordynacji podatkowej. Strona odwołanie od decyzji, złożyła bowiem na piśmie 15 września 2005 r. Jednocześnie wniosła o uznanie złożonych w dniu 15 września 2005 r. odwołań za dopełnienie czynności zgodnie z art. 164 § 2 Ordynacji podatkowej. Zdaniem strony, jeżeli organ podatkowy miał już w aktach odwołanie strony, to bezcelowym było ponowne jego dołączanie. Działając w imię zaufania do organów strona złożyła wniosek o uznanie złożonego pisma jako dopełnienie tego obowiązku. Strona uważa, że dopełniła tą przesłankę wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Strona stwierdza, że uprawdopodobniła również brak winy w uchybieniu terminu. Strona I. Z. P. i pełnomocnik nie wiedzieli o zaburzeniach psychicznych strony A. P. Dlatego niezrozumiałe jest stanowisko organu w interpretacji tej sytuacji faktycznej. Stronie A. P., który wysyłał odwołanie, nie można postawić zarzutu winy, gdyż jego stan psychiczny uniemożliwiał racjonalne i świadome działanie. Sfera zaburzeń psychicznych a zwłaszcza ich następstw jest materią delikatną i nie do końca zrozumiałą. I. Z. P. i pełnomocnik nie mieli wiedzy oraz doświadczenia w poznaniu, że w tym czasie strona A. P. nie jest w pełni władz psychicznych. Nie mogli podejrzewać go o groźbę działania nieracjonalnego i szkodliwego dla swych interesów. W ocenie skarżących, A. P. nie można postawić zarzutu winy. Strona stwierdza w swojej skardze, że w przedstawionym powyżej stanie faktycznym, zgodnie z art. 162 Ordynacji podatkowej zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu. Dlatego strona wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd uwzględniając skargę między innymi na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd również stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części w myśl przywołanej regulacji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (np. art. 247 Ordynacji podatkowej). W niniejszej sprawie Sąd stwierdza, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które miało istotny wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Stosownie do treści art. 162 Ordynacji podatkowej, dla przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1. uchybienie terminu, 2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminu, 4. dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy oddzielnie każde ze skarżących małżonków: tj. Pan A. P. oraz Pani I. P., uprawdopodobnili brak swojej winy w uchybieniu terminu (przesłanka wymieniona wyżej jako "3"), do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2005 r., dotyczącej określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 Panu A. P.i małżonce I. P. w wysokości [...] zł, w miejsce wykazanego tegoż podatku w zeznaniu - w wysokości [...] zł. Poza sporem zatem, pozostają trzy pozostałe powyżej powołane przesłanki (wymienione jako "1", "2" i "4"). W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w B. właściwie ocenił i wykazał, że Pan A. P. nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu, do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. Słusznie bowiem podnosi organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżone go postanowienia, że wskazana przez stronę okoliczność - nieznana choroba Pana A. P., zaistniała akurat od dnia przeznaczonego na wysłanie odwołania, udokumentowana zaświadczeniem lekarskim wystawionym przez Specjalistę chorób dzieci i medycyny rodzinnej, nie może być uznana za okoliczność usprawiedliwiającą w sprawie. Pan A. P., był bowiem reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego I. M. (doręczono mu decyzję), co nie wykluczało możliwości terminowego dokonania czynności procesowej przez pełnomocnika ustanowionego w sprawie (sporządzenie odwołania i nadanie go przez pocztę osobiście lub za pośrednictwem innych osób). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu, jako konieczną przesłankę do ewentualnego przywrócenia terminu, należy oceniać w kategoriach zachowania przez zainteresowanego reguł starannego działania. W odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 r., I SA/Gd 745/98, LEX nr 42023). Jednocześnie Sąd stwierdza, iż organ podatkowy w sposób nie dostateczny ustalił i ocenił, czy skarżąca Pani I. P. uprawdopodobniła, czy też nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, do wniesienia odwołania od wyżej opisanej decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. (naruszenie art. 122, art. 180, art. 187 i art. 191 powoływanej ustawy Ordynacja podatkowa). Należy w tym miejscu podkreślić, że Pani I. P. zarówno w chwili wnoszenia odwołania, o którym tu mowa, jak również przy składaniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia tegoż odwołania, nie była reprezentowana przez jakiegokolwiek pełnomocnika. W takiej sytuacji organ podatkowy w stosunku do Pani I. P., nie może stosować tych samych reguł oceny co do braku winy przy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, jakie zastosował wobec Pana A. P. W szczególności nie można uznać za słuszny argument, nie wykazania przez Panią I. P. braku winy przy uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, w kontekście wskazywania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia możliwości terminowego dokonania czynności procesowej przez pełnomocnika ustanowionego w sprawie (sporządzenie odwołania i nadanie go przez pocztę osobiście lub za pośrednictwem innych osób). Powyższe wskazuje także na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w części odnoszącej do skarżącej Pani I. P. (art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej). W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nastąpiło naruszenie unormowań procesowego prawa podatkowego, zawartych w art. 122, art. 180, art. 187, art. 191 i art. 210 § 4 powoływanej ustawy Ordynacja podatkowa, które miało istotny wpływ na wynik rozpatrywanej sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przywoływanej wyżej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Orzeczenie o nie podleganiu wykonaniu uchylonego aktu, Sąd oparł o przepis art. 152 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o kosztach postępowania orzekł stosownie do treści art. 200 i art. 205 § 2 i 4 tejże ustawy.