I SA/Bk 640/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi U. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. oraz wysokości odsetek za zwłokę za poszczególne miesiące 2013 r. p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze do Sądu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2018 r., wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. oraz wysokości odsetek za zwłokę za poszczególne miesiące 2013 r., U. O. zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Wskazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku podatnika i spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków w sferze gospodarczej. Podkreśliła, że nie jest w stanie dobrowolnie wykonać decyzji, a jej wykonanie w drodze egzekucji wiązałoby się z zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, co już teraz jest znacznie utrudnione, ze względu na zajęcie konta bankowego i nieruchomości wskutek zabezpieczenia. Niewstrzymanie decyzji doprowadzi do upadłości podatnika i pozbawienia go środków do życia. Skutki te będą ciężkie do odwrócenia, a być może wręcz niemożliwe w przypadku uchylenia decyzji przez Sąd, co jest dla podatnika wręcz oczywiste zważywszy na podniesione w skardze zarzuty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty, a wykazanie ich wystąpienia jest rzeczą wnioskodawcy, który powinien skrupulatnie uzasadnić swój wniosek, wskazując na konkretne okoliczności, uzasadniające konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu skarżąca nie uczyniła tego w sposób uzasadniający objęcie ochroną tymczasową. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania decyzji, Sąd nie ma kompetencji dokonywania merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Odnosząc się do tychże przesłanek wskazać należy na utrwalony w judykaturze i doktrynie pogląd, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 61, WK 2016, Lex nr 498515 oraz powoływane tam orzecznictwo). W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej tak daleko idące skutki. W aktach znajdują się co prawda dokumenty świadczące o jej trudnej sytuacji materialnej, co nie oznacza jednak, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca uzyskała prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000,00 zł (postanowienie z dnia 13 grudnia 2018 r.), jednakże okoliczność ta nie przesądza o istnieniu przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji. Ocena dokonana przez referendarza w odniesieniu do przyznania prawa pomocy zapadła bowiem w kontekście zaistnienia innych przesłanek, czyli możliwości poniesienia kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny podatnika. Należy zauważyć, że dokumenty dołączone do akt w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy istotnie wskazują na trudną sytuację finansową i majątkową skarżącej. Skarżąca wraz z córką utrzymują się z darowizn od rodziców i alimentów uzyskiwanych od ojca córki (w łącznej kwocie 2.000,00 zł). Jest ona współwłaścicielem ½ części mieszkania o powierzchni 81,76 m2 (wartość około 440.000 zł), ½ części nieruchomości rolnej o powierzchni 1.100 m2 (wartość około 75.000 zł). Skarżąca dysponuje też garażem i miejscem postojowym (łączna wartość około 44.000 zł). Skarżąca nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, nie osiąga dochodów z pracy zawodowej. Mieszkanie i działka skarżącej obciążone są hipoteką przymusową, toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne. W ocenie Sądu z powyższego nie wynika, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zważywszy na fakt, że posiadane nieruchomości są już objęte hipoteką przymusową, wobec skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne oraz w związku z tym, że skarżąca utrzymuje się jedynie z darowizn, a prowadzona przez nią działalność gospodarcza nie została zawieszona ani zamknięta, nie sposób stwierdzić, nawet mając na uwadze wysokość zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji (wartość przedmiotu sporu – 383.996,00 zł), w jaki sposób nieudzielnie skarżącej ochrony tymczasowej miałoby pogorszyć jej sytuację. Ewentualne działania organów zmierzające do wyegzekwowania należności z zaskarżonych decyzji nie powinny doprowadzić do istotnej i trwałej zmiany sytuacji majątkowej skarżącej. Należy wskazać, że przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. W przypadku skarżącej nie zostało wykazane, aby mogły zaistnieć skutki, przed którymi ma chronić instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tj. przed wystąpieniem zagrożenia egzystencji skarżącej i jej rodziny, czy doprowadzeniem do nieodwracalnej w swych skutkach utraty konkretnych składników majątku. Wymaga podkreślenia, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Ze względu na powyższe, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o czym orzekł w oparciu o art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.