I SA/Bk 650/16
WyrokWSA w Białymstoku2016-12-14
Skład orzekający: Paweł Janusz Lewkowicz, Andrzej Melezini, Jacek Pruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba udostępniająca lokal na instalację automatów do gier hazardowych i zapewniająca ich bieżącą obsługę może być uznana za "urządzającą gry" w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, podlegającą karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba udostępniająca lokal na instalację automatów do gier hazardowych, zapewniająca ich bieżącą obsługę, włączanie i wyłączanie, a także zgłaszanie uszkodzeń i uzupełnianie środków do wypłat, może być uznana za "urządzającą gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych. Działania te, zmierzające do zorganizowania przedsięwzięcia polegającego na urządzaniu gier hazardowych poza kasynem gry, wypełniają znamiona tego deliktu administracyjnego, niezależnie od braku posiadania koncesji czy zezwolenia.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego wymierzającą M. U. karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Automaty te były użytkowane w lokalu należącym do skarżącej, który nie był kasynem gry. Kontrola i eksperyment wykazały, że urządzenia te są automatami do gier losowych z możliwością wygranej pieniężnej. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa, w tym brak notyfikacji przepisów technicznych oraz błędne uznanie jej za podmiot urządzający gry.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini,, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry oddala skargę.
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Ł. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] wymierzającą M. U.(dalej powoływany także jako "Skarżąca"), karę pieniężną w wysokości 24.000 złotych z tytułu urządzania gier na automatach A. oraz A. poza kasynem gry.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, że warunki urządzania
i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych
i gier na automatach określa ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612, dalej powoływana w skrócie jako "u.g.h.").
Przedmiotowe automaty były użytkowane w lokalu W. przy ul. [...] w R. K., to jest poza kasynem gry. W trakcie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Urzędu Celnego kontroli i eksperymentu odtworzenia przebiegu gier na zabezpieczonych automatach ustalono, że gry na tych urządzeniach są grami w rozumieniu u.g.h. Są to urządzenia elektroniczne i umożliwiają uzyskanie wygranej pieniężnej (wypłacają monety w zamian za wygrane punkty kredytowe), gry na urządzeniach zawierają element losowości. Automaty należą do firm H. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o. Skarżąca użytkowała automaty w lokalu przy ul. [...] w R. K., który nie jest kasynem gry w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.
Jak wynika ze sporządzonego przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w B. na potrzeby postępowania karnego sprawozdania z dnia [...] maja 2014 r. badania automatu A.: (-) budowa zewnętrzna i wewnętrzna automatu jest tożsama z budową automatu do gier; (-) automat jest urządzeniem elektronicznym, w którym zainstalowano gry komputerowe o charakterze losowym; (-) warunkiem uruchomienia automatu jest zakredytowanie go przez grającego wybraną kwotą pieniędzy, za wprowadzoną kwotę grający otrzymuje określoną liczbę punktów na liczniku KREDYT, przeznaczonych na prowadzenie gier losowych (100,00 PLN =1000 punktów); (-) gry na urządzeniu mają charakter losowy, wynik uzyskany w grze jest losowy i niezależny od umiejętności (zręczności) grającego bądź jego zdolności psychomotorycznych. Grający nie ma realnego wpływu na to w jakiej konfiguracji zatrzymują się i układają symbole skutkujące wygraną; (-) w automacie podłączony jest hopper służący do wypłaty wygranych; (-) automat umożliwia uzyskanie wygranej rzeczowej polegającej na możliwości rozgrywania nowych gier poprzez wykorzystanie wygranych punktów uzyskanych w poprzednich grach; (-) w automacie dostępnych jest 10 tzw. gier bębnowych. W 6 grach stopniowania stawek za grę i wygranych dokonuje się poprzez zmianę liczby linii (przycisk "1 Linia/STOP 1""3 Linie/STOP 2", :5 Linii/STOP 3", "7 Linii/STOP 4", "10 Linii/STOP 5") i stawki za linię (przyciski "STAWKA/Ryzyko Czerwona", "Max STAWKA/Ryzyko Czarna"). Poprzez zmianę stawki za grę dokonuje się jednocześnie zmiany wysokości możliwych do uzyskania wygranych wyświetlonych w tabeli wygranych; (-) gry można prowadzić do momentu wyczerpania punktów lub rezygnacji grającego z gry przyciskiem "Wybór Gry/WYPŁATA".
Z kolei ze sprawozdania z dnia [...] maja 2014 r. z badania automatu: A. wynika, że: (-) budowa zewnętrzna i wewnętrzna automatu jest tożsama z budową automatu do gier; (-) automat jest urządzeniem elektronicznym, w którym zainstalowano gry komputerowe o charakterze losowym; (-) warunkiem uruchomienia automatu jest zakredytowanie go przez grającego wybraną kwotą pieniędzy. Za wprowadzoną kwotę grający otrzymuje określoną liczbę punktów na liczniku KREDYT, przeznaczonych na prowadzenie gier losowych (10,00 PLN =100 punktów); (-) gry na urządzeniu mają charakter losowy, wynik uzyskany w grze jest losowy i niezależny od umiejętności (zręczności) grającego bądź jego zdolności psychomotorycznych. Grający nie ma realnego wpływu na to w jakiej konfiguracji zatrzymują się i układają symbole skutkujące wygraną; (-) w automacie podłączony jest hopper służący do wypłaty wygranych; (-) prawo do gier premiowych otrzymuje się w wyniku wylosowania określonego symbolu w określonej ilości i układzie, co umożliwia rozegranie określonej ilości określonych gier dodatkowych; (-) w automacie dostępnych jest 10 tzw. gier bębnowych. W 6 grach stopniowania stawek za grę i wygranych dokonuje się poprzez zmianę liczby linii (przycisk "Lines") i stawki za linię (przyciski "Bet/GAMBLE RED", "Max Bet/GAMBLE BLACK"). Poprzez zmianę stawki za grę dokonuje się jednocześnie zmiany wysokości możliwych do uzyskania wygranych wyświetlonych w tabeli wygranych; (-) gry można prowadzić do momentu wyczerpania punktów lub rezygnacji grającego z gry przyciskiem "PAYUOT", w wyniku czego realizowana jest wypłata pieniężna posiadanych punktów na liczniku CREDIT z wyrzutnika monet - hoppera.
Organ wskazał, że zestawienie zamieszczonych w art. 2 ust. 3
i 5 u.g.h. zwrotów "gra zawiera element losowości" oraz "gra ma charakter losowy" prowadzi do wniosku, że o ile na gruncie art. 2 ust. 3 ustawy, poza losowością gry na automacie, możliwe jest jeszcze wprowadzenie do gry, jako istotnych, elementów umiejętności, zręczności lub wiedzy gracza, o tyle na gruncie art. 2 ust. 5 u.g.h.
te elementy (umiejętności, zręczności, wiedzy) mogą mieć jedynie charakter marginalny, aby zachowała ona charakter losowy w rozumieniu art. 2 ust. 5. Dominującym elementem gry musi być "losowość" rozumiana jako sytuacja, w której wynik gry zależy od przypadku, a także jako sytuacja, w której rezultat gry jest nieprzewidywalny dla grającego.
Organ stwierdził, że Skarżąca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarła umowę dzierżawy powierzchni z H. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o., w ramach których w lokalu przy ul. [...] w R. K. umożliwiła ww. spółkom zainstalowanie urządzeń do gier i czerpała dochody z ich eksploatacji. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje zdaniem organu, że Skarżąca urządzała gry na ww. automatach, poprzez udostępnienie powierzchni lokalu do ich wstawienia oraz zapewnienie ciągłości gry na automatach, poprzez udostępnienie do publicznego korzystania i podłączenie do sieci elektrycznej. Sprawowała stałą opiekę na ustawionymi w lokalu urządzeniami, włączała i wyłączała je oraz w razie konieczności wzywała serwisanta. Jak podniósł organ, Skarżąca urządzała gry w zakresie szerszym niż właściciele urządzeń, którzy po zainstalowaniu automatów scedowali na nią wszelkie obowiązki w celu zorganizowania i nadzorowania miejsca urządzania gier na automatach.
Mając powyższe na uwadze organ uznał, że Skarżąca urządzała gry na automatach w rozumieniu przepisów u.g.h. poza kasynem gry i podlega tym samym karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., wysokość której określa art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby Celnej uznał,
że w aktualnym stanie prawnym bezzasadna jest argumentacja pełnomocnika strony, sprowadzająca się do twierdzenia, że konsekwencją wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych
C-213/11, C-214/11 i C-217/11 jest bezskuteczność przepisów u.g.h. i obowiązek zaniechania ich stosowania przez organy. Organ odwoławczy podkreślił, że Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt I KZP 15/13 stwierdził, że orzeczenie TSUE w kwestii potencjalnego charakteru technicznego normy prawa krajowego przy braku wypełnienia przez organ ustawodawczy obowiązku notyfikacji wynikającego z Dyrektywy 98/34/WE, nie jest równoznaczne
z utratą mocy prawnej tego aktu. Z kolei w wyroku z dnia 11 marca 2015 r. P 4/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. są zgodne z art. 2 i 7 w zw. z art. 9 Konstytucji RP oraz art. 20 i 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Za bezzasadny organ uznał także zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 89 u.g.h. i art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h. zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn, co zagrożony grzywną pieniężną czyn penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w zw. z art. 24 k.k.s. W tym zakresie odwołał się do wyroku TK z dnia 11 marca 2014 r. P 4/14 i stwierdził, że wskazywane przepisy są przepisami obowiązującymi.
Organ nie zgodził się również z zarzutem podwójnego karania za ten sam czyn, a mianowicie w drodze sankcji karnoskarbowej (art. 107 § 1 k.k.s.) i w drodze administracyjnej (art. 89 u.g.h.). W tym zakresie odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., w sprawie P 32/12, z którego wynika, że dopuszczalne jest wprowadzenie za ten sam czyn – polegający na urządzaniu gier bez koncesji na automatach poza kasynem gry, zarówno sankcji karnej jak i administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze Dyrektor Izby Celnej nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku wywiódł pełnomocnik Skarżącej zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1. naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2 oraz art. 91 w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. wymaganej przez art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 2006/96/WE z dnia 20 listopada 2006 r. (Dz. U. UE.L.98.204.37 z późn. zm.) i w konsekwencji na zastosowaniu w stosunku do Skarżącej sankcji za urządzanie gier na automatach poza kasynami gry, w sytuacji gdy przepis sankcjonowany z art. 14 ust. 1 u.g.h. w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 został wiążąco uznany za przepis techniczny, który wobec braku notyfikacji jest bezskuteczny i nie może być podstawą wymierzania kar wobec jednostek w oparciu o przepis sankcjonujący z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;
2. naruszenie art. 122 § 1 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez pominięcie przez organ
w swoich ustaleniach istotnej okoliczności, tj. rozważenia uznania podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia za przepis techniczny w rozumieniu dyrektywy 98/34 i skutków płynących z takiego zakwalifikowania tych przepisów, przy uwzględnieniu sprzężenia normy sankcjonowanej wyrażonej w art. 14 u.g.h. oraz normy sankcjonującej wyrażonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a tym samym prowadzenia postepowania w sposób budzący wątpliwości strony, tj. z naruszeniem art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej;
3. naruszenie przepisów art 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu nie będącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry a tym samym nie mogącego ponosić sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;
4. naruszenie przepisów art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającą karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu nie będącego urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.;
5. naruszenie przepisów art. 121 § 1 i art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 u.g.h. polegające na niepodjęciu przez organ podatkowy wszelkich działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, iż Skarżąca jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry. Skarżąca nie dokonywała jakichkolwiek czynności związanych z organizowaniem gier, objaśnieniem ich zasad i obsługiwaniem samych urządzeń. Takie postępowanie organu podatkowego w sposób rażący narusza generalną zasadę postępowania podatkowego, o której mowa w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, z której wynika, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organu podatkowego. Zachowanie organu podatkowego nie może w tym przypadku budzić zaufania, jeżeli organ ten nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego i uznał, że Skarżąca urządzała gry na automatach poza kasynem gry;
Jednocześnie z ostrożności procesowej na wypadek gdyby Sąd nie przychylił się do sformułowanego wyżej zarzutu 5, z ostrożności procesowej strona zarzuca skarżonej decyzji:
6. naruszenie przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h., poprzez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na pociągnięciu Skarżącej do odpowiedzialności administracyjnej i wymierzeniu jej kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów w świetle dokonanych ustaleń faktycznych, powinna skutkować odstąpieniem od wymierzania kary, na skutek stwierdzenia, ze czynności Skarżącej, nie mogą być zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie urządzania gier na automatach poza kasynem gry;
7. naruszenie przepisu art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 89 u.g.h., art. 24 i art. 107 § 1 k.k.s. poprzez oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na niekonstytucyjnym przepisie art. 89 u.g.h zakładającym wymierzenie finansowej kary pieniężnej w stosunku do tych samych osób i za identycznie zdefiniowany czyn zagrożony grzywną pieniężną, penalizowany na gruncie art. 107 § 1 w zw. z art. 24 k.k.s.;
8. naruszenie art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. 2009 r., Nr 168, poz. 1323 ze zm.) poprzez oparcie ustaleń m.in. na protokole z eksperymentu, odtwarzania możliwości gry, pomimo braku dowodów na okoliczność zgodności tego eksperymentu z powołanym wyżej przepisem.
Wskazując na powyższe naruszenia, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją wydanie decyzji organu I instancji, ewentualnie
o stwierdzenie ich nieważności.
Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 7 grudnia 2016 r. pełnomocnik Skarżącej przedstawił stanowisko dotyczące wykładni definicji urządzającego gry na automatach dla możliwości wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach w aspekcie braku możliwości przypasania Skarżącej przymiotu urządzania gier na automatach w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych i wykonywania umowy najmu, irrelawentności procentowego udziału w zyskach z automatu dla możliwości przypisania urządzania gier na automatach oraz świadczenia usług serwisowych wobec automatów do gier.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł
o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania poza kasynem gier na automatach. Podstawę prawną działania organów stanowią przepisy u.g.h. Stosownie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry.
W świetle brzmienia art. 6 ust. 1 u.g.h. działalność w zakresie gier
na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji
na prowadzenie kasyna gry i urządzanie takich gier jest dozwolone wyłącznie
w kasynach gry. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.g.h. urządzanie gier cylindrycznych, gier
w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Zgodnie z dyspozycją art. 2 ust. 3 u.g.h. grami na automatach są gry
na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Zakres definicji legalnej gry na automatach został poszerzony
w art. 2 ust. 5 u.g.h., według którego grami na automatach są także gry
na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie
ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy.
Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że sporne automaty użytkowane były poza kasynem gry. Podstawę wydania skarżonej decyzji stanowiły w szczególności: protokół z kontroli przeprowadzonej w lokalu nie będącym kasynem gry oraz eksperyment wykonany na spornych automatach, a także opinie Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w B. Na podstawie tych dowodów stwierdzono, że kontrolowane urządzenia są automatami do gier losowych.
Biorąc pod uwagę prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy oraz przeprowadzoną wykładnię mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa materialnego zasadnie przyjęto, że Skarżąca urządzała w kontrolowanej lokalizacji gry na automatach hazardowych. A zatem, wbrew stanowisku autora skargi, stan faktyczny sprawy podlega subsumcji pod normę prawną zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 14 ust. 1 u.g.h.
Wskazać w tym miejscu należy, że o słuszności zastosowania w tak opisanym stanie faktycznym art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 16 maja 2016 r. II GPS 1/16, stwierdzając, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W uzasadnieniu uchwały NSA podkreślił, między innymi, że na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach. Jednocześnie zaznaczył, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. operuje pojęciem "urządzającego gry", a zatem podmiotem wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. - nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać (pkt 6.3 uzasadnienia).
W tym miejscu konieczne jest odniesienie się do zarzutów dotyczących uznania Skarżącej za podmiot urządzający gry.
Z zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż organ uznał Skarżącą za podmiot urządzający gry poza kasynem gry z uwagi na treść umów łączących ją z firmami H. Sp. z o.o. i T. Sp. z o.o. oraz złożonych przez nią zeznań. W ramach umów dzierżawy powierzchni Skarżąca wydzierżawiła każdej z ww. firm 3 m² powierzchni lokalu pod instalację urządzenia do gier w zamian za czynsz wysokości odpowiednio 500 zł i 300 zł miesięcznie. Skarżąca zobowiązała się do niezwłocznego powiadomienia dzierżawcy w przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń stanowiących jego własność. W złożonych zeznaniach Skarżąca stwierdziła, że serwisant przyjeżdżał do automatów, gdy nie miały pieniędzy na wypłaty lub pod koniec miesiąca przywożąc pieniądze za dzierżawę. Skarżąca włączała i wyłączała urządzenia na początek i koniec pracy, gdy w automatach brakowało pieniędzy na wypłaty dzwoniła do serwisanta, który przyjeżdżał i uzupełniał monety i wypłacał wygrane. Skarżąca podała, że nie posiadała kluczy do automatów.
Odnosząc te okoliczności do brzmienia art. 89 ust. 1 u.g.h. i zawartego w nim określenia "urządzający grę" Sąd zauważa, że ustawa nie zawiera jego definicji. Oznacza to, że w drodze wykładni, w pierwszej kolejności językowej, należy ocenić, czy zachowania Skarżącej mieszczą się w kategorii osób "urządzających grę". Według słownika języka polskiego PWN dostępnego na stronie sjn.pwn.pl "urządzać" oznacza m.in. zorganizować jakieś przedsięwzięcie. Odwołując się do literalnego brzmienia zwrotu zawartego w analizowanym przepisie, przyjąć zatem trzeba, urządzającym gry na automatach będzie każdy podmiot, bez względu na formę organizacyjną, jeżeli organizuje grę hazardową na automacie poza kasynem gry.
Niewątpliwie zachowania Skarżącej zmierzały i realizowały warunki umożliwiające udział w grach na automatach. Skarżąca, uzyskując z tego tytułu dochód, zapewniła w lokalu, w którym prowadziła działalność gospodarczą (bar) bliżej nieokreśloną powierzchnię niezbędną do wstawienia automatów wraz z dostawą mediów (energia elektryczna), a także stałą dostępność urządzeń, zagwarantowała obsługę pracowników zatrudnionych w ramach swojej działalności, włączała i wyłączała urządzenia. Do jej obowiązków należało zgłaszanie istotnych uszkodzeń automatów do gier, gdy w automatach brakowało pieniędzy na wypłaty dzwoniła do serwisanta. Skarżąca tworząc warunki do grania na automatach rozszerzyła w ten sposób ofertę usług świadczonych w jej lokalu. Te wszystkie działania - w ocenie Sądu - to działania podejmowane w celu zorganizowania przedsięwzięcia polegającego na urządzaniu gier hazardowych poza kasynem gry, w oparciu o urządzenia stanowiące własność spółek H. i T. Jak słusznie zauważył organ I instancji, Skarżąca urządzała gry w zakresie szerszym niż właściciele urządzeń, którzy po zainstalowaniu automatów scedowali na nią wszelkie obowiązki w celu zorganizowania i bieżącego nadzorowania miejsca urządzania gier na automatach. Urządzanie gier jest niemożliwe bez dysponowania miejscem, w którym można usytuować i eksploatować automaty do gier oraz bez zapewnienia ich bieżącej obsługi i odpowiedniego nadzoru. Samo dysponowanie takim urządzeniem jest tylko jednym z elementów składających się na urządzanie gier. Wyłączenie z pojęcia "urządzającego grę" wskazanej kategorii podmiotów, do której należy Skarżąca byłoby działaniem niekonsekwentnym, które w sposób nieuzasadniony zawęża odpowiedzialność określoną w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Z tych względów nie można zatem zgodzić się z zarzutami, że Skarżąca nie była podmiotem urządzającym gry hazardowe.
Sąd nie podziela również pozostałych zarzutów skargi.
W kontrolowanej sprawie organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały
i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności. Z wyrażonej w art. 191 o.p. zasady swobodnej oceny dowodów wynika, że organ podatkowy - przy ocenie stanu faktycznego - nie jest skrępowany żadnymi regułami ustalającymi wartość poszczególnych dowodów. Organ ten, według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych i wpływ udowodnienia jednej okoliczności
na inne. Wyciągnięte w sprawie wnioski są logicznie poprawne i merytorycznie uzasadnione. Zaskarżona decyzja zawiera pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. Poszczególne dowody poddano szczegółowej analizie i ocenie, dowody zostały także ocenione we wzajemnej łączności. Organ dokonał również oceny argumentów
i dowodów przedstawianych przez stronę. Postępowanie zostało przeprowadzone
w sposób budzący zaufanie do tych organów, które udzielały stronie niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. Organy wyjaśniły też stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy załatwianiu sprawy.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 180 § 1 o.p. w związku z art. 32
ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) dotyczący oparcia rozstrzygnięcia m.in. na protokole z eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Przepis ten określa środki dowodowe pozostające w dyspozycji organów celnych, dopuszczając także możliwość przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. Sąd podziela stanowisko organów, że w sprawie wystąpił "uzasadniony przypadek", który według przywołanego art. 32 ust. 1 pkt 13 ww. ustawy umożliwiał funkcjonariuszom celnym sięgnięcie po ten instrument procesowy. W sytuacji stwierdzenia organizowania gry
na automatach znajdujących się w lokalu niespełniającym ustawowych warunków urządzania gier hazardowych, gdy organizujący taką grę nie legitymuje się stosowną koncesją lub zezwoleniem, stanowi to uzasadnienie, by zbadać rodzaj urządzeń, ich funkcjonowanie, a także ewentualne wykorzystanie do organizowania takich gier. Wyniki takiego eksperymentu, tak jak inne dowody, podlegały swobodnej ocenie organów.
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga kwestia, czy art. 14 ust. 1 oraz art. 89
ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. mają charakter przepisów technicznych i czy możliwe było oparcie na tych przepisach rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie.
Niewątpliwie, projekt u.g.h., w tym kwestionowane przepisy wprowadzone
do porządku prawnego z dniem 1 stycznia 2010 r., nie zostały notyfikowane w trybie przewidzianym dyrektywą 98/34/WE. Kwestia braku notyfikacji przez Polskę projektu u.g.h. Komisji Europejskiej stanowiła przedmiot wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r.
w połączonych sprawach Fortuna i inni C-213/11; C-214/11 i C-217/11, w którym Trybunał orzekł, że artykuł 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE należy interpretować w ten sposób, że przepisy krajowe tego rodzaju jak przepisy u.g.h., które mogą powodować ograniczenie, a nawet stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier
na automatach o niskich wygranych poza kasynami i salonami gry, stanowią potencjalnie "przepisy techniczne" w rozumieniu tego przepisu, w związku z czym ich projekt powinien zostać przekazany Komisji zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy wskazanej dyrektywy, w wypadku ustalenia, iż przepisy te wprowadzają warunki mogące mieć istotny wpływ na właściwości lub sprzedaż produktów. Dokonanie tego ustalenia należy do sądu krajowego. W tym zakresie w uzasadnieniu wyroku TSUE stwierdził, że przepisy przejściowe u.g.h., które zakazują wydawania, przedłużenia i zmiany zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami, mogą bezpośrednio wpływać na obrót tymi automatami. TSUE wskazał, że w tych okolicznościach zadaniem sądu krajowego jest ustalić, czy takie zakazy mogą wpływać w sposób istotny na właściwości i sprzedaż tych automatów. Dokonując powyższych ustaleń, sąd krajowy powinien uwzględnić, zdaniem TSUE, między innymi tę okoliczność, że ograniczeniu liczby miejsc, gdzie dopuszczalne jest prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych, towarzyszy zmniejszenie ogólnej liczby kasyn. A także, w opinii TSUE, sąd krajowy powinien ustalić, czy automaty do gier o niskich wygranych mogą zostać przeprogramowane na automaty o wyższych wygranych w celu wykorzystania ich w kasynach, co mogłoby wpłynąć w sposób istotny na właściwości tych automatów. Nadto w pkt 24 i 25 uzasadnienia TSUE wskazał: "(24) Należy na wstępie przypomnieć, że Trybunał orzekł już, iż przepisy zakazujące prowadzenia gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych w jakichkolwiek miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn należy uznać za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 (wyrok z dnia 26 października 2006 r. w sprawie C-65/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I-10341, pkt 61). (25) W związku z powyższym przepis tego rodzaju jak art. 14 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, zgodnie z którym urządzanie gier na automatach dozwolone jest jedynie w kasynach gry, należy uznać za "przepis techniczny" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34".
Wprawdzie dokonana przez TSUE ocena techniczności charakteru przepisu art. 14 ust. 1 u.g.h zawarta została jedynie w uzasadnieniu wyroku, tym niemniej stanowisko Trybunału zostało uznane w orzecznictwie sądów administracyjnych
za dające podstawy dla stwierdzenia, że projekt ww. przepisu powinien być przed jego uchwaleniem poddany procedurze notyfikacyjnej przewidzianej dyrektywą 98/34/WE. Przepis ten został bowiem wskazany przez TSUE, jako odpowiadający pojęciu przepisu technicznego w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, poprzez wprowadzenie ograniczenia (bariery) dla swobodnego przepływu towarów na rynku unijnym.
Sąd podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 25 listopada
2015 r., II GSK 183/14, że stwierdzenie braku podstaw do stosowania art. 14 u.g.h. oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i art. 90 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, jako przepisów sankcjonujących w relacji do sankcjonowanego przepisu art. 14, niezależnie od tego, czy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 tej ustawy oceniać należałoby, jako przepis techniczny, na gruncie konkretnych stanów faktycznych prowadziłoby
do paradoksalnych, a przez to i dalece dysfunkcjonalnych rezultatów stosowania wymienionych przepisów, zarówno w obrębie "porządku konstytucyjnego", jak
i "porządku unijnego". Zdaniem NSA należy w tym kontekście ocenić, czy art. 89
ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 90 ust. 1 i ust. 2 u.g.h. można uznać za przepisy techniczne, a przez to podlegające obowiązkowi notyfikacji zgodnie z dyrektywą 98/34/WE, a ponadto odnośnie do tego, czy wymienione przepisy ustawy o grach hazardowych pozostają w tego rodzaju związku z technicznym przepisem art. 14 tej ustawy, który to związek, zawsze i bezwarunkowo – a więc, bez względu
na elementy konkretnego stanu faktycznego – uzasadnia odmowę ich zastosowania, jako podstawy nałożenia kary pieniężnej, ilekroć podmiot urządzający gry
na automatach czyni to poza kasynem gry.
Powyższej oceny dokonał także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, stwierdzając, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. NSA podkreślił, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie ustanawia więc żadnych warunków determinujących w sposób istotny nie dość, że skład, to przede wszystkim właściwości lub sprzedaż produktu. Określony tym przepisem sposób prowadzenia działalności przez podmioty urządzające gry jest obojętny z punktu widzenia występowania istotnego wpływu na właściwości lub sprzedaż produktu (automatu do gier) wykorzystywanego do urządzania na nim gier hazardowych, i to zarówno tych, o których mowa w art. 2 ust. 3 i ust. 5, jak i tych wymienionych w ust. 3 art. 129 przywołanej ustawy. (pkt 4.3 uzasadnienia). Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych.
Podkreślić należy, że ocena charakteru wskazanego związku art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h z art. 14 ust. 1 u.g.h., nie może bowiem nie uwzględniać funkcji wymienionych przepisów, które ocenić należałoby, jako samoistne. W uzasadnieniu wyroku z 25 marca 2010 r., P 9/08, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że kary pieniężne stanowią środki mające na celu mobilizowanie podmiotów do terminowego i prawidłowego wykonywania obowiązków na rzecz państwa, są stosowane automatycznie z mocy ustawy i mają znaczenie prewencyjne. Przez zapowiedź negatywnych konsekwencji, jakie nastąpią w wypadku naruszenia obowiązków określonych w ustawie albo w decyzji administracyjnej, motywują do wykonywania ustawowych obowiązków, a podstawą stosowania kar jest samo obiektywne naruszenie prawa. W uzasadnieniu wyroku z dnia 7 lipca 2009 r. K 13/08, TK podkreślił, że administracyjna kara pieniężna jest stosowana automatycznie z tytułu odpowiedzialności obiektywnej i pełni funkcję prewencyjną. W uzasadnieniu wyroku z dnia 31 marca 2008 r. SK 75/06 Trybunał podniósł zaś, że proces wymierzania kar pieniężnych należy postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest więc konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2015 r. P 32/12 Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, że celem kary pieniężnej nakładanej na podstawie art. 89
ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. nie jest odpłata za popełniony czyn, co charakteryzuje sankcje karne, lecz prewencja oraz restytucja niepobranych należności i podatku
od gier prowadzonych nielegalnie. Również NSA w cyt. powyżej uchwale z 16 maja 2016 r. stwierdził, że funkcje art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie wyrażają się w represji i odwecie, jako reakcji na ich naruszenie, lecz samoistnie zmierzają do restytucji niepobranych należności i podatku od gier oraz kompensowania w ten sposób strat budżetu Państwa poniesionych w związku z nielegalnym urządzaniem gier hazardowych na automatach.
W pełni podzielając stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny ww. uchwale, którym to stanowiskiem tut. Sąd jest związany na mocy art. 269 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) należy wskazać, że w kontrolowanej sprawie Skarżąca nie posiadając koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier losowych lub gier na automatach urządzała poza kasynem gry na automatach, które - jak ustalono - były automatami do gier hazardowych. Przyjęcie wniosku o niestosowaniu art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. wyłącznie ze względu na niedopełnienie procedury notyfikacji art. 14 ust. 1 u.g.h. prowadziłoby do niedopuszczalnej gratyfikacji zupełnego braku poszanowania prawa w dziedzinie, która ze względu na bezpieczeństwo i porządek publiczny wymaga szczególnej reglamentacji.
Jedynie dodatkowo należy podnieść, że w ustawie z dnia 12 czerwca 2015 r.
o zmianie ustawy o grach hazardowych, w art. 1 pkt 7 znowelizowano brzmienie
art. 14, która to nowelizacja - w swej istocie - nie zmienia uprzedniej regulacji objętej tym przepisem. Utrzymuje bowiem możliwość urządzania gier hazardowych wyłącznie w kasynach gry, doprecyzowując, że urządzanie takich gier dozwolone jest na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy. Wspomniana ustawa zmieniająca została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu
5 listopada 2014 r. pod numerem 2014/0537/PL zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE (druk sejmowy nr 2927, adnotacja na tekście ustawy opublikowanym w Dz. U. 2015 r. poz. 1201). Komisja zaś nie wniosła zastrzeżeń. Nie zakwestionowała skorzystania przez Polskę
z klauzuli bezpieczeństwa przewidzianych w dyrektywie 98/34/WE. Brak jest zatem usprawiedliwionych podstaw ku temu, aby uprzednią wadliwość przepisu wynikająca z braku notyfikacji, mogła być uznana za skutkującą niestosowaniem obowiązującej normy prawnej.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący mogącego nastąpić podwójnego karania za ten sam czyn, a mianowicie w drodze sankcji karno-skarbowej (art. 107 § 1 k.k.s.) i w drodze sankcji administracyjnej (art. 89 u.g.h.), a tym samym naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Należy podnieść, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015 r., P 32/12 orzekł, że art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Sąd w pełni podziela to stanowisko w kontekście zarzutów stawianych przez stronę
Mając powyższe na uwadze, jako że skarga okazała się niezasadna, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło