I SA/Bk 656/10
WyrokWSA w Białymstoku2011-02-16
Skład orzekający: Sławomir Presnarowicz, Jacek Pruszyński, Urszula Barbara Rymarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo określiły podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, uwzględniając wartość rynkową pojazdu ustaloną przez biegłego, pomimo istnienia rozbieżności w opiniach biegłego oraz błędów w ustaleniach dotyczących stanu technicznego i wyposażenia pojazdu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy podatkowe nie wyjaśniły rozbieżności między dwiema opiniami biegłego, błędnie ustaliły stan techniczny i wyposażenie pojazdu (np. liczbę drzwi, rozmiar tarcz kół), co czyniło ocenę materiału dowodowego dowolną. Pomimo że organy działały na korzyść podatnika w zakresie uwzględnienia nakładów na naprawy, błędy w ustaleniach faktycznych i rozbieżności w opiniach biegłego uniemożliwiły prawidłowe określenie podstawy opodatkowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Skarżący zadeklarował podatek akcyzowy w niższej kwocie niż określona przez organ podatkowy. Organy celne, opierając się na opinii biegłego, określiły podstawę opodatkowania na wyższym poziomie, uznając, że zadeklarowana wartość była znacznie zaniżona. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne ustalenie wartości rynkowej pojazdu i wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego kwotę 297 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego kwotę 297 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] września 2010 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...] maja 2010 r. nr [...] określającą P. K. (dalej jako skarżący) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki [...] na kwotę 1.972,00 zł, w miejsce zadeklarowanego zobowiązania podatkowego z w/w tytułu w wysokości 982,00 zł.
Z akt sprawy wynika, że wymieniony pojazd został zakupiony przez skarżącego na podstawie wystawionej [...] września 2008 r. przez firmę Mercedes - Benz Detalista Samochodów Osobowych faktury dostawy używanego pojazdu opodatkowanego marżą. Pojazd posiadał wydaną przez upoważnioną firmę hiszpańską książkę techniczną pojazdu z ważnymi do [...] lutego 2009 r. badaniami technicznymi i dowód rejestracyjny wydany w Hiszpanii. Przemieszczenie samochodu z Anglii na terytorium kraju nastąpiło według oświadczenia podatnika
[...] września 2008 r. W dniu [...] października 2008 r. skarżący złożył deklarację uproszczoną AKC-U wewnątrzwspólnotowego nabycia przedmiotowego samochodu osobowego, w której zadeklarował należny podatek akcyzowy w kwocie 982,00 zł, liczony od podstawy opodatkowania 7.224,00 zł i stawki podatku 13,6 %.
Do deklaracji załączył: wniosek o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy, fakturę zakupu, książkę techniczną pojazdu, dowód rejestracyjny.
Z przedstawionych przez stronę dokumentów nie wynikało, aby pojazd posiadał uszkodzenia lub był zakupiony w stanie nie nadającym się do poruszania
po drogach.
Przeprowadzona przez Naczelnika Urzędu Celnego w B. wstępna analiza wartości przedmiotowego pojazdu poprzez porównanie wartości zadeklarowanej przez podatnika (7.224,00 zł) do średniej wartości rynkowej pojazdu podobnego według notowań Info-Ekspert po odliczeniu podatków (32.377,70 zł) wykazała zaniżenie procentowe wartości o 77,7%. W związku z powyższym, organ ten, pismem z [...] września 2009 r. wezwał stronę do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub pisemnego wskazania przyczyn uzasadniających wysokość podstawy opodatkowania w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej podobnego samochodu osobowego. Wezwanie to zawierało inny numer VIN oraz inną podstawę opodatkowania, niż wykazana przez skarżącego
w deklaracji AKC-U. Dyrektor Izby Celnej uznał jednak, że jest to ewidentny błąd pisarski pozostający bez wpływu na reakcję strony, co do wypowiedzenia się
w przedmiotowej sprawie.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w odpowiedzi na powyższe wezwanie strona nie uzasadniła i nie wykazała, z czego wynika wysokość podstawy opodatkowania znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej pojazdu podobnego i nie przedstawiła pojazdu do oględzin, co w świetle art. 82a ustawy
z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.) upoważniło organ do określenia wysokość podstawy opodatkowania. W tym celu powołano rzeczoznawcę W. T., który w wycenie z [...] marca 2010 r. określił wartość pojazdu na kwotę 28.500,00 zł brutto. Wartość podobnego pojazdu rzeczoznawca określił w oparciu o przedstawione przez stronę dokumenty, uwzględniając wyposażenie standardowe, korektę rynkową oraz inne mające wpływ na wartość pojazdu. W związku z wyjaśnieniami złożonymi przez ojca podatnika - K. K., co do zakresu napraw pojazdu, organ ponownie powołał biegłego rzeczoznawcę W. T. w celu ustalenia wartości podobnego pojazdu na rynku polskim, do nabytego przez stronę na wrzesień 2008 r. z uwzględnieniem tych wyjaśnień. W wycenie z [...] kwietnia 2010 r. rzeczoznawca określił wartość rynkową podobnego pojazdu na kwotę 20.100 zł, opierając się na przedstawionych przez stronę dokumentach (dowód rejestracyjny, książkę techniczną pojazdu) oraz oświadczeniu K. K. z [...] marca 2010 r. Biegły uwzględnił wyposażenie standardowe, korektę rynkową, naprawę układu jezdnego, naprawę układu napędowego, naprawę silnika i układu zasilania. Po dokonaniu pomniejszenia tej kwoty o VAT i podatek akcyzowy podstawę opodatkowania podatkiem akcyzowym organ podatkowy I instancji ustalił
na poziomie 14.503,00 zł.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących opinii biegłego, organ odwoławczy stwierdził, że wycena z [...] kwietnia 2010 r., która została przyjęta, jako dokument wiarygodny do ustalenia podstawy opodatkowania samochodu marki [...], została sporządzona w celu określenia wartości rynkowej pojazdu na wrzesień 2008 r. Organ wnioskując o przeprowadzenie wyceny przekazał biegłemu wszystkie dokumenty pomocne do ustalenia jak najbardziej rzeczywistej średniej wartości rynkowej pojazdu. Biegły wartość bazową podobnego pojazdu przyjął wg systemu Info-Ekspert z wyposażeniem standardowym na kwotę 33.500,00 zł brutto. W celu ustalenia wartości rynkowej brutto wziął pod uwagę regionalną sytuację rynkową w tym okresie i uszkodzenia wymienione przez K. K. Jak wynika z treści wyceny nie pominął żadnego elementu określonego w oświadczeniu jako uszkodzony.
Odpowiadając na zarzut, iż biegły nie wziął pod uwagę faktu, iż podatnik poczynił znaczne nakłady mające na celu doprowadzenie pojazdu do stanu używalności, organ odwoławczy zauważył, że K. K. oświadczył, iż po dokonaniu niezbędnych - wymienionych w oświadczeniu napraw - pojazd przeszedł badania techniczne i został zarejestrowany. Zatem wywodząc logiczne wnioski należy stwierdzić, iż wymienione w oświadczeniu naprawy, uwzględnione w całości przez biegłego przy sporządzaniu opinii, były wystarczające do doprowadzenia pojazdu do stanu używalności. Fakt dokonania wyważenia kół, zmiany opon lub wymiany akumulatora po przejściu badań technicznych dopuszczających pojazd do poruszania się po drogach publicznych nie ma wpływu na wartość pojazdu nabytego w miesiącu wrześniu 2008 r. Organ podkreślił, iż w piśmie z [...] października 2009 r. skarżący stwierdził, iż samochód w chwili zakupu nie posiadał wad zewnętrznych.
W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według spisu kosztów.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art. 82a, art. 10 ust. 5 w zw. z art. 80 ust. 1, ust. 2 pkt 2
w zw. z art. 81. ust 1 ustawy z 23 stycznia 2004 r. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu podstawy ustalenia podatku akcyzowego i wadliwym interpretowaniu pojęcia wartości rynkowej pojazdu
w rozumieniu przepisów ustawy o podatku akcyzowym, podczas gdy: (a) organ podatkowy wszczął postępowanie bez uzasadnionych podstaw, a dla celów prawidłowego ustalenia podatku akcyzowego należnego od nabytego pojazdu jego wysokość winna być wyliczona od wartości samochodu określonego przez strony
w umowie sprzedaży, a nie od wartości przyjętej przez organ celny, albowiem cena samochodu zawarta w umowie sprzedaży była adekwatna do jego rzeczywistej wartości i odzwierciedlała jego stan techniczny, (b) nawet gdyby uznać,
że w niniejszej sprawie zaszły przesłanki do określenia wysokości podstawy opodatkowania, to organ podatkowy dopuścił się wadliwego ustalenia średniej wartości rynkowej samochodu osobowego poprzez pominięcie przy ustalaniu tej wartości ustawowych kryteriów tego ustalenia tj. według średniej ceny samochodu osobowego tej samej marki, modelu, rocznika z tym samym wyposażeniem
i o przybliżonym stanie technicznym.
W ocenie pełnomocnik w sprawie doszło również do naruszenia przepisów postępowania, tj. (1) art. 120, art. 121 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej w skrócie: "o.p." oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, a także naruszenie zasady praworządności
w działaniu organu podatkowego, w sposób polegający na: niewystarczającym uzasadnieniu powodów, dla których nie wzięto pod uwagę przy rozstrzygnięciu sprawy dowodów wnioskowanych przez podatnika; zastosowaniu w sprawie, niedopuszczalnej, zbyt dowolnej i rozszerzającej interpretacji powyższych przepisów materialnoprawnych na niekorzyść podatnika i wywodzeniu stąd w sposób niedopuszczalny negatywnych skutków podatkowych dla skarżącego, chociaż organ podatkowy powinien był zastosować reguły ścisłej wykładni przepisów prawa materialnego; niedopuszczalnym rozstrzyganiu na niekorzyść skarżącego wszystkich wątpliwości i niejasności występujących w sprawie; nadużyciu przez organ podatkowy przysługującego mu władztwa administracyjnego, w szczególności poprzez brak uwzględnienia mocy wiążącej interpretacji GUS, świadczącej
o błędności decyzji organu I instancji, co podatnik poczytuje jako odebranie mu prawa do sprawiedliwego, obiektywnego i legalnego rozstrzygnięcia. (2) naruszenia art. 122, art. 124 i art. 187 oraz art. 192 o.p., polegającego na braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz braku wyczerpującego rozpoznania całego materiału dowodowego. Zdaniem pełnomocnik w sprawie nie przeprowadzono pełnego postępowania dowodowego, a rozstrzygnięcie wydano
na podstawie dowolnej oceny wybranych dowodów. Brak było należytego rozpatrzenia i uwzględnienia wyjaśnień podatnika i złożonych przez niego dokumentów, podczas gdy podatnik przedstawił dowody mające na celu wskazanie błędności wyliczeń, poczynionych przez biegłego. (3) naruszenia art. 180 § 1 w zw.
z art. 188 i art. 190 o.p., polegającego na braku dopuszczenia wnioskowanych przez stronę wniosków dowodowych i odmowę dopuszczenia dowodów, w tym dowodu
z uzupełniającej opinii biegłego, dowodu z oględzin pojazdu, dowodu z dokumentów, złożonych przez podatnika: paragonu z [...] października 2009 r., karty gwarancyjnej na zakup akumulatora z [...] listopada 2008 r., paragonu z [...] października 2009 r., paragonu fiskalnego z [...] października 2009 r., wydruku ze strony internetowej otomoto.pl, chociaż dowody te wykazywały okoliczności istotne dla należytego rozpatrzenia sprawy, zwłaszcza wykazywały rzeczywisty stan techniczny pojazdu, jego faktyczny typ i wyposażenie, a tym samym dane mające wpływ na prawidłowe ustalenie wartości celnej pojazdu. Zdaniem pełnomocnik, samo poprzestanie przez biegłego na zastosowaniu teoretycznych i nie wyjaśnionych co do podstaw stosowania wskaźników korekt, jest niewystarczające do oszacowania rzeczywistego kosztu koniecznych naprawy pojazdu co do ujawnionych w nim wad. Skoro pojazd musiał być naprawiany, to tym samym w pojeździe w chwili jego nabycia tkwiły wady
i uszkodzenia, których dotyczyły te naprawy. Treść wydruków ze stron internetowych z cenami samochodów o analogicznej marce i zbliżonych parametrach, chociaż datowana na maj 2010 r., należycie odzwierciedla rzeczywiste ceny rynkowe samochodu również z daty jego nabycia, z uwagi na szczególną specyfikę i typ tego pojazdu - pojazd o charakterze hobbystycznym, "niszowym", produkcja niewielkiej ilości w/w typu samochodów, a nie produkcja masowa, zainteresowanie pojazdem jest niestandardowe i tylko wśród pasjonatów, co powoduje stabilizację cen i wręcz wzrost cen rynkowych (a nie spadek), spowodowany coraz mniejszą dostępnością tych samochodów na rynku itp. (4) naruszenia art. 191 w zw. z art. 187 o.p., którego pełnomocnik upatruje przede wszystkim w wadliwej ocenie dowodów, z których wynika, że organ celny nieprawidłowo interpretował wartość rynkową pojazdu
w rozumieniu przepisów ustawy o podatku akcyzowym. Pełnomocnik wskazała na brak należytej, obiektywnej i rzetelnej oceny ekspertyzy rzeczoznawcy oraz przyznanie wiarygodności sporządzonej przez biegłego opinii pomimo istnienia wadliwości i nieprawidłowości tej opinii w zakresie wyceny wartości rynkowej pojazdu. Zdaniem autorki skargi, opinia jest oderwana od stanu rzeczywistego
i z pewnością nie może stanowić o wartości rynkowej samochodu w dniu powstania obowiązku podatkowego. Została opracowana w sytuacji, gdy biegły nie dokonał oględzin pojazdu ani też nie poczynił innych istotnych ustaleń co do stanu faktycznego pojazdu (zwłaszcza stanu technicznego i stopnia zużycia pojazdu i jego podzespołów, stanu powłoki lakierowej, stanu i rodzaju wyposażenia, stanu wnętrza samochodu: tapicerki itp., stanu ogumienia, części zamiennych pojazdu wymienionych i naprawionych po zakupie samochodu i innych istotnych okoliczności, rzutujących na wartość pojazdu), wręcz nigdy nie widział samochodu, nie rozmawiał z właścicielem np. o zakresie napraw dokonanych przez niego, nie zażądał spisu wymienionych części - co podważa prawidłowość przeprowadzonej wyceny, wiarygodność, rzetelność i obiektywizm rzeczoznawcy. Ekspertyza w rzeczywistości nie zawiera znamion opinii biegłego - w szczególności jej konkluzja - wskazanie wartości nie zostało poparte w sposób należyty uprzednio udokumentowanymi
i omówionymi dowodami (w szczególności brak dokumentacji źródłowej, na której rzekomo oparł się biegły, brak wyjaśnienia i udokumentowania, w jaki sposób biegły doszedł do takiego wniosku końcowego. Biegły nie wziął pod uwagę faktu,
iż w momencie nabycia pojazdu jego stan techniczny był wadliwy - samochód nie przeszedł nawet badań technicznych, nie był dostosowany do ruchu obowiązującego na terenie Polski itp. Biegły nie wziął pod uwagę faktu, iż P. K. poczynił znaczne nakłady, mające na celu restytucję pojazdu do stanu zdatnego do użytku,
w jakim jest obecnie, nadto wyposażanie pojazdu był w znacznej części nieużywalne wskutek wad (klimatyzacja jest niesprawna do dziś), a zatem jego wycena obarczona jest przez to bardzo dużym ryzykiem błędu, co do wartości rynkowej ocenianego pojazdu. Opinia nie wymienia wielkości poszczególnych korekt za poszczególne uszkodzenia samochodu (w ogóle nie zostały wzięte pod uwagę) np. nadwozie, wyposażenie, zawieszenie, silnik itd., ani też innych, wymaganych korekt. Ekspertyza nie wyjaśnia, z jakich względów biegły przyjął 15% rzekomą "korektę rynkową". Wycena ta powinna oprócz modelu, roku produkcji pojazdu uwzględniać również stan wyposażenia i przybliżony stan techniczny nabytego przez podatnika samochodu. System Info-Ekspert, ani inne systemy wyceny nie stanowią wiarygodnego punktu odniesienia z uwagi na szczególnie rzadko występujący w/w typ i model pojazdu wraz z jego cechami szczególnymi - brak jest podobnych pojazdów do analizy porównawczej, która nie może opierać się np. na jednej przypadkowej sprzedaży podobnego samochodu, ale na próbce reprezentatywnej. Biegły bezpodstawnie pominął i nie odniósł się do faktu, iż wskazana w fakturze VAT wartość pojazdu była miarodajna w odniesieniu do cen rynkowych na terytorium Anglii oraz wynikała z oszacowania tej wartości przez sprzedawcę - czyli wiarygodną i fachową firmę specjalizującą się w w/w zakresie, a zatem wartość tego samochodu powinna być badana w odniesieniu do tej wartości, ustalonej w momencie zakupu
na terytorium Anglii oraz według cen rynkowych, obowiązujących na tym terenie
i rzeczywistej wartości pojazdu na rynku angielskim. (5) naruszenia art. 197 § 1
i art. 198 § 1 o.p. poprzez: błędną wykładnię w/w przepisów, co polegało
na przyjęciu, że opinia biegłego jest w sprawie wiążąca i nie podlega weryfikacji strony, bowiem sporządził ją certyfikowany rzeczoznawca, posiadający wiedzę fachową i umiejętność przeprowadzania wycen; pominięcie, iż opinia biegłego jest jedynie jednym z dowodów w sprawie i podlega negacji wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi oraz powinna być przedmiotem weryfikacji i oceny organu celnego. Zdaniem pełnomocnik opinia biegłego sporządzona została na podstawie niepełnych danych i bez dokonania oględzin oraz w sytuacji, gdy budzi ona poważne wątpliwości, świadczące o nierzetelności i wadliwości opinii, zwłaszcza w zakresie prawidłowego uwzględnienia danych, pomniejszających wartość pojazdu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zawarte w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie.
Spór w sprawie dotyczy prawidłowości ustalenia wartości rynkowej samochodu osobowego [...], mającej wpływ na wysokość podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym wewnątrzwspólnotowego nabycia tego pojazdu przez skarżącego.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 82a ust. 1 i 2 ustawy z 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonanego przez skarżącego wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, organy były upoważnione do wezwania podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości
w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, w sytuacji gdy wysokość podstawy opodatkowania w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego. Jednocześnie na podstawie tej regulacji organy uzyskały uprawnienie do określenia wysokości podstawy opodatkowania w razie nieudzielenia odpowiedzi na wezwanie, niedokonania zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej. Ustawodawca wskazał jednocześnie, że średnią wartością rynkową samochodu osobowego jest wartość ustalana na podstawie notowanej
na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, modelu, rocznika oraz - jeżeli jest to możliwe do ustalenia - z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co nabyty na terytorium kraju lub nabyty wewnątrzwspólnotowo samochód osobowy (art. 82a ust. 4 ustawy
o podatku akcyzowym).
Korzystając z wymienionego uprawnienia, organ celny po dokonaniu wstępnej analizy wartości pojazdu i porównaniu wartości zadeklarowanej przez podatnika
do średniej wartości rynkowej pojazdu podobnego, wystosował do skarżącego wezwanie do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub pisemnego wskazania przyczyn uzasadniających wysokość podstawy opodatkowania w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej podobnego samochodu osobowego. Niewątpliwie wezwanie to zawierało inny numer VIN, niż pojazdu nabytego przez stronę oraz inną podstawę opodatkowania, niż wykazana przez skarżącego
w deklaracji AKC-U. Zgodzić się jednak należy z Dyrektorem Izby Celnej,
że uchybienie to pozostawało bez wpływu na wynik tej sprawy. Wezwanie zostało skierowane do skarżącego i wskazywało markę samochodu. Skarżący odpowiedział na wezwanie, co świadczy o tym, że był świadomy, czego sprawa dotyczy. Zwłaszcza, że udzielił wyjaśnień odnośnie wartości nabytego samochodu powołując się na fakturę z [...] września 2008 r., dokumentującą transakcję nabycia pojazdu [...].
W związku z powyższym nie można uwzględnić zarzutu naruszenia art. 82a ustawy o podatku akcyzowym. W świetle ustępu 4 tego przepisu bezpodstawne
są również twierdzenia o konieczności badania wartości przedmiotowego samochodu według cen rynkowych na rynku angielskim. Trzeba też zauważyć,
że w kontekście regulacji art. 82a ustawy o podatku akcyzowym, nie ma znaczenia sposób nabycia pojazdu.
Określenie wartości rynkowej podobnego pojazdu wymaga wiadomości specjalnych, stąd organy, stosownie do art. 197 § 1 o.p., prawidłowo dopuściły dowód z opinii biegłego, dysponującego stosownymi uprawnieniami do wyceny samochodów. Biegłemu przedstawiono wszystkie dokumenty, w posiadaniu których znalazł się organ, mające znaczenie dla ustalenia wartości rynkowej nabytego przez stronę pojazdu (dowód rejestracyjny, książkę techniczną pojazdu). Co więcej, zwrócono się również o dokonanie wyceny z uwzględnieniem oświadczenia ojca skarżącego o zakresie dokonanych w samochodzie napraw. W świetle oświadczenia podatnika z [...] października 2009 r., że samochód w chwili zakupu nie posiadał wad zewnętrznych, było to niewątpliwie działanie na korzyść strony. Jakkolwiek nie przeprowadzenie oględzin pojazdu utrudnia prawidłową wycenę, wpływającą
na wysokość podstawy opodatkowania akcyzą. Niemniej jednak zwróć trzeba uwagę, że w wezwaniu do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub pisemnego wskazania przyczyn uzasadniających wysokość podstawy opodatkowania w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej podobnego samochodu osobowego, skarżący pouczony został o konieczności przedstawienia samochodu celem przeprowadzenia oględzin. Nie zastosował się jednak do tego wezwania. Twierdzenia skarżącego, że będąc w urzędzie informował, że przyjechał przedmiotowym pojazdem i może go udostępnić pozostają gołosłowne i nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji podatnik wnioskował o przeprowadzenie czynności oględzin (data wpływu do UC - [...] czerwca 2010 r.). Ponadto, przeprowadzenie oględzin blisko dwa lata od nabycia pojazdu stwarza istotne wątpliwości, co do możliwości miarodajnej jego wyceny
na wrzesień 2008 r.
Dokonując wyceny, rzeczoznawca opierał się na katalogu wartości rynkowych Info-Ekspert. Co prawda katalog ten zawiera średnie wartości rynkowe samochodów sprawnych technicznie. Niemniej jednak przyjęta na jego podstawie wartość bazowa brutto została następnie pomniejszona przez rzeczoznawcę o stosowne korekty, powodując tym samym obniżenie tej wartości. W ocenie Sądu, wspomniany katalog jest wiarygodnym źródłem wiedzy o wartościach rynkowych pojazdów. Funkcjonuje już od wielu lat i prowadzony jest przez profesjonalny podmiot skupiający rzeczoznawców w zakresie wyceny samochodów (firma Info-Ekspert).
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie doszło jednak do naruszenia art. 122,
art. 187 § 1 i art. 191 o.p., w sposób mogący mieć istotny wpływ na jej wynik.
Sąd dostrzega istotne mankamenty opinii biegłego z [...] kwietnia 2010 r.,
na podstawie której organy przyjęły podstawę opodatkowania. Organy nie zauważyły
i nie wyjaśniły rozbieżności między dwiema ekspertyzami sporządzonymi w tej sprawie przez W. T. W pierwszej opinii z [...] marca 2010 r. rzeczoznawca zastosował korektę rynkową w wysokości 15%. Z kolei w opinii przyjętej przez organy do określenia podstawy opodatkowania, biegły zastosował korektę regionalnej sytuacji rynkowej w niższej wysokości 10%, uwzględniającą ubytek wartości pojazdu z tytułu małej popularności marki pojazdu na polskim rynku. Wysokość korekty ma wpływ na określenie wysokości opodatkowania. Rozbieżności te nie zostały wyjaśnione ani przez biegłego, ani przez organ, co czyni ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego dowolną.
Sąd pragnie również zwrócić uwagę, że z akt sprawy wynika, iż przedmiotowy pojazd jest samochodem trzydrzwiowym (zob. wniosek o wydanie dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy - k. 8 akt administracyjnych oraz dokumentację fotograficzną dołączoną do akt sądowych). Tymczasem rzeczoznawca w obu wycenach przyjął, że wyceniany pojazd jest pięciodrzwiowy. Również i w tym przypadku organy nie wyjaśniły, czy rozbieżność taka może mieć wpływ na ustalenie wartości rynkowej pojazdu będącego przedmiotem postępowania, a w konsekwencji na wysokość opodatkowania akcyzą nabycia wewnątrzwspólnotowego.
Kolejna rozbieżność dotyczy elementu wyposażenia pojazdu w postaci rozmiaru tarcz kół stalowych. Do wyceny pojazdu skarżącego biegły przyjął tarcze kół stalowych o średnicy 16 cali. Natomiast z książki technicznej pojazdu wynika,
że rozmiar opon dla tego modelu wynosi 15 cali. Również ten element powinien zostać wyjaśniony, czego zabrakło w decyzji organów obu instancji.
Sąd nie zgodził się natomiast z zarzutem nieuwzględnienia nakładów
na pojazd poczynionych przez skarżącego. W pierwszej kolejności zauważenia wymaga, że w opinii stanowiącej podstawę podkreślenia podstawy opodatkowania, rzeczoznawca uwzględnił wymienione w oświadczeniu ojca strony naprawy. Pomimo nie potwierdzenia tych napraw stosownymi rachunkami i braku możliwości określenia rzeczywistego zakresu niezbędnych napraw, biegły przyjął maksymalne korekty
z tytułu wymiany kompletnych zespołów układu jezdnego i napędowego. Niewątpliwie zatem organy przyjmując opinię za podstawę rozstrzygnięcia działały
w tym przypadku na korzyść podatnika.
Odnośnie zaś podnoszonych przez stronę nakładów związanych z wymianą opon, wymianą akumulatora, nie miały one w ocenie Sądu wpływu na wartość pojazdu przyjętą do podstawy opodatkowania. Przedstawione przez skarżącego rachunki dokumentujące te usługi zostały wystawione w październiku 2009 r., tak więc ponad rok od nabycia samochodu. Wskazane usterki nie mogą mieć znaczenia dla ustalenia stanu technicznego pojazdu w chwili jego nabycia. Mogły przecież powstać podczas zwykłego użytkowania po dopuszczeniu do ruchu
w październiku 2008 r.
Wskazane naruszenie przepisów postępowania mogło mieć, w ocenie Sądu, istotny wpływ na wynik tej sprawy. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. u. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji wyroku.
O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, zaś
o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 cyt. ustawy oraz § 14
ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Zasądzając minimalną stawkę opłaty za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, Sąd wziął pod uwagę charakter sprawy oraz wkład pracy pełnomocnika
w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę zawartą
w niniejszym wyroku jej ocenę prawną. Organy powinny rozważyć uzupełnienie materiału dowodowego i poczynienie ustaleń wyjaśniających powstałe rozbieżności. Nieodzownym jest ustosunkowanie się do tych wątpliwości przez biegłego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło