I SA/Bk 658/18
WyrokWSA w Białymstoku2018-12-19
Skład orzekający: Dariusz Marian Zalewski, Paweł Janusz Lewkowicz, Andrzej Melezini
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umowa przedwstępna najmu lokalu, który jeszcze nie został wybudowany, może być uznana za prawo do dysponowania nieruchomością w rozumieniu przepisów dotyczących przyznawania pomocy finansowej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich?Ratio decidendi
Sąd uznał, że umowa przedwstępna najmu lokalu, który jeszcze nie istnieje fizycznie (jest w trakcie budowy), nie może być traktowana jako prawo do dysponowania nieruchomością w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Celem przepisu jest zapewnienie realności i trwałości inwestycji, co nie jest gwarantowane przez umowę dotyczącą przyszłego, nieistniejącego jeszcze lokalu. Brak fizycznego istnienia przedmiotu najmu uniemożliwia dysponowanie nim.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na wdrażanie operacji w ramach PROW 2014-2020. Organ odmówił przyznania pomocy, uznając, że przedłożona umowa przedwstępna najmu lokalu, który jeszcze nie istniał, nie stanowiła wystarczającego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię pojęcia "prawo do dysponowania nieruchomością".Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.),, sędzia WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi M. D. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa P. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w ramach wsparcia na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność oddala skargę
M. D. (zwany dalej: "Skarżącym") w dniu [...] lutego 2017 r. złożył
w Biurze Stowarzyszenia L. G. wniosek o przyznanie pomocy na operacje w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność", z wyłączeniem projektów grantowych oraz operacji w zakresie podejmowania działalności gospodarczej objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Rozstrzygnięciem z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] Urząd Marszałkowski Województwa P. Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich poinformował Skarżącego, że Samorząd Województwa P. odmówił przyznania mu wnioskowanej pomocy.
W podstawie prawnej wskazano § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego PROW 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r., poz. 772, zwanego dalej: "rozporządzeniem").
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Urząd Marszałkowski Województwa P. przytoczył treść § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia oraz art. 389 kodeksu cywilnego. Następnie podniósł, że treść załączonej umowy przedwstępnej najmu lokalu z dnia [...] grudnia 2016 r. nie pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca dysponuje lub chociażby będzie dysponował prawem do dysponowania nieruchomością, o czym świadczy w szczególności § 1 ust. 1 z którego wynika, że lokal mający być przedmiotem najmu jeszcze nie istnieje, bo budynek jest w trakcie budowy, co potwierdza raport z czynności kontrolnych z dnia [...] października 2017 r. znak [...] - załącznik nr 4. Ponadto wskazano, że umowa przedwstępna (§ ust. 2) nie określa w sposób skonkretyzowany przedmiotu najmu (chociażby wynajmowanej powierzchni), równej wysokości czynszu, a także nie stanowi w sposób jednoznaczny, że przyszła umowa zostanie zawarta co najmniej na czas realizacji i trwałości projektu (§ 3 - "strony zakładają....).
Reasumując, Urząd Marszałkowski Województwa P. stwierdził, że treść przedłożonej umowy nie pozwala na przyjęcie, że Skarżący posiada prawo do dysponowania nieruchomością rozumiane jako tytuł prawny (umowa) potwierdzający posiadanie lokalu, w którym ma być zrealizowana operacja objęta wnioskiem
o udzielenie wsparcia, gdyż lokal ten jeszcze nie istnieje.
Nie godząc się z zaskarżonym rozstrzygnięciem Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której podniósł następujące zarzuty:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
- § 20 ust. 3 rozporządzenia, poprzez wydanie skarżonego rozstrzygnięcia przez nieuprawnioną jednostkę organizacyjną, podczas gdy właściwym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie byłby nie Urząd Marszałkowski Województwa P. czy Samorząd Województwa P., jak wskazano w rozstrzygnięciu,
a w świetle § 20 ust. 3 ww. rozporządzenia - Zarząd Województwa,
- art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju
Obszarów Wiejskich w ramach PROW 2014-2020 ( Dz.U. z 2017r., poz. 562) w zw. z § 23 ust. 2 rozporządzenia, poprzez błędne wskazanie jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia ww. przepisu w sytuacji, gdy właściwą podstawą prawną odmowy przyznania pomocy winien być art. 35 ust. 1 ww. ustawy,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że Skarżący nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością a tytułem prawnym w tym wypadku nie może być przedłożona przez Skarżącego umowa przedwstępna najmu lokalu, podczas gdy w sytuacji, kiedy przedmiotowa ustawa nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem "prawo do dysponowania nieruchomością", w sprawie należało posiłkować się definicją ustawową "prawa do dysponowania nieruchomością" na cele budowlane, zawartą w art. 3 ust. 11 ustawy Prawo budowlane, w myśl której prawem tym jest tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych, co wskazuje na to, iż co do zasady umowa przedwstępna najmu lokalu, jako stosunek zobowiązaniowy, kwalifikuje się jako wymagany tym przepisem tytuł prawny,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że treść przedłożonej przez Skarżącego umowy przedwstępnej mającej w jego odczuciu stanowić tytuł prawny do dysponowania nieruchomością w myśl ww. przepisu, nie pozwala na przyjęcie, że Skarżący wykazał, iż to prawo posiada, podczas gdy niezależnie od dobrej wiary Skarżącego i pełnego przeświadczenia, iż posiłkuje się wymaganym tytułem prawnym, z dyspozycji wyrażonej wyżej normy wynika, iż przepis ten nakłada obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością rozumianą jako nieruchomość gruntowa a nie prawo do lokalu znajdującego się w budynku mającym powstać na tejże nieruchomości gruntowej; w skutek to której błędnej wykładni Skarżący został przez organ od początku wprowadzony w błąd co do obowiązku spełnienia przez niego przesłanki posiadania niewłaściwego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, warunkującej przyznanie wnioskowanej pomocy, czym naruszono przepisy postępowania, mianowicie art. 27 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 2 ww. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., poprzez nieuczynienie zadość obowiązkowi stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
Mając powyższe zarzuty na względzie, pełnomocnik wniósł o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Niezależnie od powyższego, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., strona skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów:
- umowy użyczenia z dnia [...] listopada 2016 r., zawartej między Skarżącym a jego matką J. D., na okoliczność treści tej umowy, m.in. oddania Skarżącemu przez matkę w użyczenie nieruchomości gruntowej, na cele prowadzonej działalności gospodarczej w tym cele budowlane, co stanowi niezależny tytuł prawny do dysponowania nieruchomością gruntową.
- aneksu do umowy przedwstępnej najmu lokalu z dnia [...] grudnia 2016 r., na okoliczność treści aneksu, m.in. wskazania w nim powierzchni lokalu czy wysokości czynszu;
albowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wnosił
o jej oddalenie.
Podczas rozprawy w dniu 11 kwietnia 2018 r. Sąd postanowił dopuścić dowody dołączone przez stronę do skargi. Jednocześnie pełnomocnik zobowiązał się do przedłożenia informacji Marszałka Województwa P., że w terminie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia U. W. zajmowała stanowisko z-cy Dyrektora Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich.
W dniu [...] kwietnia 2018 r. wpłynęło do Sądu pismo z Urzędu Marszałkowskiego, w którym wskazano, że U. W. od [...] stycznia 2014 r. do dnia dzisiejszego jest zatrudniona na stanowisku Zastępcy Dyrektora Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2018 r., I SA/Bk 10/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił w całości rozstrzygnięcie organu ze względów proceduralnych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ wydał dnia [...] września 2018 r. rozstrzygnięcie w którym ponownie odmówił pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż po wyeliminowaniu błędów proceduralnych na które zwrócił uwagę Sąd w sprawie I SA/Bk 10/18, nie zachodziła zmiana stanu faktycznego i, zdaniem organu, nadal nie można twierdzić, że Skarżący stał się posiadaczem nieruchomości na którą miała być przyznana pomoc finansowa.
Ze stanowiskiem tym nie zgodził się pełnomocnik Skarżącego i wniósł skargę do tutejszego Sądu. Wskazał na:
1. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego PROW 2014-2020 (Dz.U.2017.772), poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością a tytułem prawnym w tym wypadku nie może być przedłożona przez skarżącego umowa przedwstępna najmu lokalu, podczas gdy w sytuacji, kiedy przedmiotowa Ustawa nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem "prawo do dysponowania nieruchomością", w sprawie należało posiłkować się definicją ustawową "prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane" zawartą w art. 3 ust. 11 ustawy Prawo budowlane, w myśl której prawem tym jest tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych, co wskazuje na to, iż co do zasady
umowa przedwstępna najmu lokalu, jako stosunek zobowiązaniowy, kwalifikuje się jako wymagany tym przepisem tytuł prawny.
2. Z ostrożności procesowej, na wypadek nie podzielenia przez Sad powyższego zarzutu, skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 4 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego PROW 2014-2020 ( Dz.U.2017.772 ), poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, iż treść przedłożonej przez skarżącego umowy przedwstępnej mającej w jego odczuciu stanowić tytuł prawny do dysponowania nieruchomością w myśl w/cyt. przepisu, nie pozwala na przyjęcie, że Skarżący wykazał, iż to prawo posiada, podczas gdy niezależnie od dobrej wiary skarżącego i pełnego przeświadczenia, iż posiłkuje się wymaganym tytułem prawnym, z dyspozycji wyrażonej wyżej normy wynika, iż przepis ten nakłada obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością rozumianą jako nieruchomość gruntowa a nie prawo do lokalu znajdującego się w budynku mającym powstać na tejże nieruchomości gruntowej; w skutek to której błędnej wykładni skarżący został przez Organ od początku wprowadzony w błąd co do obowiązku spełnienia przez niego przesłanki posiadania niewłaściwego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, warunkującej przyznanie wnioskowanej pomocy, czym naruszono przepisy postępowania, mianowicie art. 27 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PRO W 2014-2020 ( Dz.U.2017.562 ) poprzez nieuczynieme zadość obowiązkowi stania na straży praworządności oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
3. Niezależnie od powyższego, skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 27 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach PROW 2014-2020 w zw. z art. 40 § 2 kpa, poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wyrażające się nieobiektywną oceną zarówno stanu faktycznego jak i prawnego sprawy, przy jednoczesnym braku należytego i wyczerpującego informowania strony (jego pełnomocnika) o okolicznościach faktycznych i prawnych, co skutkowało przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie z pominięciem doręczania pism i skarżonego rozstrzygnięcia pełnomocnikowi skarżącego;
W związku z powyższym, na podstawie art. 146 § 1 ppsa. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego i trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji lub postanowień, Sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. Dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem – m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie będącej przedmiotem niniejszego postępowania sytuacja taka niewątpliwie nie zachodzi.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zdaniem Sądu organ administracji wykonał wszystkie zalecenia proceduralne określone przez tutejszy Sąd w wyroku I SA/Bk 10/18.
Istota sporu zatem w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy umowa przedwstępna najmu lokalu, w sytuacji, gdy lokal ten nie został jeszcze wybudowany może być traktowana jako prawo do dysponowania nieruchomością w zakresie przyznania przez organ pomocy finansowej w ramach poddziałania 19.2 "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego PROW 2014 – 2020. Otóż zdaniem Sądu nie.
Prawdą jest, że przepisy regulujące wdrażanie Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, w tym przepisy rozporządzenia nie zawierają definicji legalnej pojęcia "prawa do dysponowania nieruchomością na cele określone we wniosku o przyznanie pomocy", o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. W § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia określone są warunki, jakie powinien spełniać podmiot ubiegający się o pomoc na realizację operacji w zakresie rozwijania działalności gospodarczej. Mianowicie inwestycje mogą być realizowane na nieruchomości będącej własnością lub współwłasnością podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy lub podmiot ten powinien posiadać prawo do dysponowania nieruchomością na cele określone we wniosku o przyznanie pomocy co najmniej przez okres realizacji operacji oraz okres podlegania zobowiązania do zapewnienia trwałości operacji zgodnie z art.71 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Należy podkreślić, że w świetle treści dokumentacji przedłożonej przez Skarżącego planowana inwestycja miała być w części trwale związana z nieruchomością, poprzez przystosowanie pomieszczeń lokalu użytkowego w budynku (który jest w chwili obecnej w budowie) do działalności objętej wnioskiem o udzielenie wsparcia, i montaż wentylacji z rekuperacją (część B.V wniosku - zestawienie rzeczowo-finansowe operacji), a w części miała stanowić wyposażenie tegoż lokalu. Wnioskodawca w swoim wniosku wskazał, że jego inwestycja będzie trwale związana z nieruchomością (s. 4 pkt 9 wniosku - informacja o działkach ewidencyjnych wchodzących w skład nieruchomości, na których realizowana będzie operacja), zatem przepisy rozporządzenia wymagały wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele operacji. Charakter operacji jest tego rodzaju, iż jest to inwestycja polegająca na dostosowaniu lokalu użytkowego do planowanej działalności i wyposażeniu go w urządzenia i sprzęt niezbędny do prowadzenia tej działalności. Organ administracji zasadnie podkreślił, że przedmiotem operacji nie było wykonywanie robót budowlanych na gruncie, lecz przystosowanie pomieszczeń lokalu użytkowego - poddasza budynku na nieruchomości pod adresem B. , [...] W. (w który w dacie wydania rozstrzygnięcia przedmiotem skargi nie istnieje, bo jest w budowie), oraz zakup wyposażenia do tego lokalu pod działalność hotelarską. Wykazanie, że wniosek o udzielenie wsparcia spełnia warunki przyznania pomocy należy do wnioskodawcy, również w zakresie wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele realizacji operacji. Wymóg ten wynika z przepisu prawa, i stanowi wyraz troski prawodawcy o realność i trwałość inwestycji (tak: wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 października 2017 r. sygn. akt l SA/Kr 827/17: "Należy zatem stwierdzić, że obowiązek wykazania przez wnioskodawcę operacji tytułu prawnego do nieruchomości, na których zaplanowano inwestycję, nie wynika jedynie z instrukcji, a przede wszystkim ze wskazanej w ww. § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia troski o realność i trwałość inwestycji.). Sąd zgadza się w pełni ze stanowiskiem organu, że pojęcie prawo do dysponowania nieruchomością należy interpretować stosownie do brzmienia przepisu § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w brzmieniu obowiązującym przed zmianą wprowadzoną rozporządzeniem zmieniającym z dnia 10 sierpnia 2017 r., kierując się zasadami wykładni literalnej, oraz mając na uwadze, co jest przedmiotem wniosku o dofinansowanie operacji i jaki cel operacja zamierza osiągnąć, oraz jakie są cele programu, w ramach którego wnioskodawca ubiega się o wsparcie, a także mając na uwadze okoliczności dotyczące konkretnego przypadku. Mając powyższe na uwadze, należy wskazać, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ dokonał trafnej oceny treści przedłożonej wraz z wnioskiem o udzielenie wsparcia umowy przedwstępnej wraz z aneksami złożonymi do organu w trakcie procedury odwoławczej i sądowej, oraz zajął prawidłowe i słuszne stanowisko w sprawie, sprowadzające się do tego, że przedłożona umowa przedwstępna wraz z aneksami z całą pewnością nie stanowi tytułu prawnego do nieruchomości, gdyż jakkolwiek formalnie spełnia ona essentialia negoti umowy przedwstępnej w rozumieniu art. 389 i 390 KC, pozwalając najemcy (Wnioskodawcy) dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej (tzw. skutek silniejszy umowy przedwstępnej), to jednak mając na uwadze konkretne, specyficzne okoliczności faktyczne sprawy, nie można uznać, że wnioskodawca dysponuje prawem do nieruchomości na cele operacji opisanej we wniosku o udzielenie wsparcia, ani że na podstawie umowy przedwstępnej zagwarantował sobie to prawo do nieruchomości na przyszłość, bowiem nieruchomość - lokal użytkowy, która jest przedmiotem urnowy przedwstępnej najmu i ma być przedmiotem umowy przyrzeczonej (umowy najmu) jeszcze nie istnieje fizycznie, bo jest w trakcie budowy. Podkreślić zatem należy, że nie można dysponować prawem do nieruchomości (lokalu), której fizycznie nie ma. W doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że umowa najmu lokalu, który jeszcze nie został wybudowany, jakkolwiek praktykowana w obrocie gospodarczym, nie jest umową definitywną, lecz warunkową, tj. zawieraną pod warunkiem zawieszającym, że lokal będący przedmiotem umowy zostanie wybudowany (tak: K. N.: Wynajem obiektu w trakcie budowy, dostępny: http://www....). Najemca ponosi ryzyko prawne, czy tak się rzeczywiście stanie. Szereg okoliczności niezależnych od niego może spowodować, że do wybudowania lokalu i oddania go w użytkowanie nie dojdzie (np. hipotetycznie - inwestor zrezygnuje z kontynuowania inwestycji, lub nie uzyska pozwolenia na użytkowanie). Powyższe oznacza, że jakkolwiek zawarta umowa najmu rzeczy przyszłej jest ważna, to stosunek najmu nie nawiązuje się aż do momentu powstania przedmiotu najmu. W ocenie Sądu tym bardziej więc nie można uznać, że z punktu widzenia treści, a także celu normy prawnej § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia, którym jest zapewnienie realności i trwałości inwestycji, przedstawiona przez wnioskodawcę umowa przedwstępna najmu, przedmiotem której jest lokal jeszcze nie istniejący i który (jak wynika z informacji posiadanych przez organ, wskazanych w zaskarżonym rozstrzygnięciu) nie będzie wybudowany i oddany w najem w terminie określonym umową przedwstępną, jest dokumentem potwierdzającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele operacji. Skarżący nie spełnia zatem warunków udzielenia wsparcia w tym zakresie maksymalnie do sześcioletniej perspektywy finansowej, (poszczególne programy zawierają bardziej szczegółowe unormowania w tej kwestii), po zakończeniu której niemożliwe jest dalsze finansowanie i kwalifikowanie wydatków w ramach operacji. Środki niewykorzystane po zakończeniu perspektywy finansowej wracają do budżetu UE. Sprawne i skuteczne wydatkowanie dostępnych w ramach programów środków z funduszy europejskich leży w interesie publicznym, a zadaniem i obowiązkiem instytucji uczestniczących w we wdrażaniu programów jest zapewnienie, by tak się działo.
Za nieuzasadnione zatem należy uznać argumenty skarżącego, iż dokonując wykładni wskazanego przepisu, dotyczącego obowiązku wykazania się tytułem prawnym do nieruchomości zasadne jest posiłkowanie się wyłączenie definicją "prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", z powołaniem na art. 3 ust. 11 ustawy Prawo budowlane. W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw do takiej analogii, a cele wskazanych przepisów są odmienne.
Odpowiadając na zarzut, iż podstępowanie w sprawie ponownej oceny wniosku skarżącego trwało zbyt długo organ administracji słusznie wyjaśnił, że zgodnie z art. 286 ppsa "po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. (...) Termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zwrócił organowi akta sprawy o sygn. l SA/Bk 10/18 dnia 26 czerwca 2018 r. Pismo odmawiające wnioskodawcy poznania pomocy z dnia [...] września 2018 r. wysłane zostało do strony dnia [...] września 2018 r. i doręczone [...] września 2018 r. Zgodnie z § 22 pkt 2 rozporządzenia "w terminie 4 miesięcy od dnia przekazania wniosku o przyznanie pomocy zarządowi województwa przez LGD, a w przypadku wniosku o przyznanie pomocy na projekt grantowy lub operację wiosną LGD - od dnia złożenia tego wniosku, zarząd województwa (...) informuje podmiot ubiegający się o przyznanie pomocy o odmowie przyznania pomocy - w przypadku, gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy." W ocenie Sądu termin ten ma zastosowanie również w przypadku ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny. Powyższe oznacza, że organ administracji nie uchybił terminowi rozpatrzenia sprawy; ponadto okoliczność kiedy skarżącemu doręczono pismo o odmowie udzielenia wsparcia w tej konkretnej sprawie w żaden sposób nie wpłynęła na rozstrzygnięcie sprawy.
Ustosunkowując się do zarzutu, że w toku ponownej oceny wniosku pisma w sprawie były doręczane wnioskodawcy, a nie jego pełnomocnikowi, zauważyć należy, że jedyne pełnomocnictwo udzielone adw. P. C. jakim dysponował organ (co wynika z akt administracyjnych sprawy), to pełnomocnictwo złożone wraz ze skargą z dnia 20.11.2017 r. (sygn. akt I SA/Bk 10/18). Inne pełnomocnictwa nie zostały organowi przedłożone. Z treści przedłożonego organowi wniosku o udzielenie wsparcia również nie wynika, by skarżący upoważnił inną osobę lub podmiot do reprezentacji w sprawie o przyznanie pomocy (pkt B.II 8 i 9 wniosku). Korespondencja do strony była zatem kierowana do wnioskodawcy i na adres wskazany przez wnioskodawcę we wniosku o udzielenie wsparcia. Pomimo tego organ podjął decyzję o doręczeniu zaskarżonego rozstrzygnięcia pełnomocnikowi skarżącego adw. P. C., z zastrzeżeniem, że nie uzna tego doręczenia za skuteczne prawnie, jeśli pełnomocnik nie przedłoży w terminie 3 dni od otrzymania wezwania pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie.
Z uwagi na przedstawione wyżej stanowisko, w ocenie Sądu bezzasadne są również zarzuty skarżącego w zakresie naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię i nie przyjęcie, że obowiązek posiadania prawa do dysponowania nieruchomością oznacza wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością rozumianą jako nieruchomość gruntowa, a nie prawo do lokalu, w którym operacja ma być realizowana. Skarżący zarzuca, że organ administracji niezasadnie przyjął, iż w okolicznościach sprawy chodzi o prawo do dysponowania nieruchomością lokalową, nie zaś gruntową, i że nie uwzględnił treści umowy użyczenia gruntu z dnia [...] listopada 2016 r. pomiędzy skarżącym a J. D., przedmiotem której jest użyczenie gruntu - działki nr [...], na której jest posadowiony budynek w budowie, którego dotyczy operacja będąca przedmiotem skargi. W odpowiedzi na zarzut należy wskazać, że w zaskarżonym rozstrzygnięciu organ wziął pod rozwagę treść rzeczonej umowy, o czym świadczy treść rozstrzygnięcia - s. 3, akapit 4. Organ obszernie i szczegółowo wyjaśnił w rozstrzygnięciu, dlaczego nie uznaje przedłożonych umów i aneksów do nich za potwierdzające prawo do dysponowania nieruchomością na cele operacji. Sprawa nie dotyczy nieruchomości gruntowej lecz lokalowej, co bezpośrednio wynika z wniosku o udzielenie wsparcia. Mając powyższe na względzie, zarzuty strony w zakresie naruszenia 27 ust. 1 i 34 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 również nie zasługują na uwzględnienie.
Należy jeszcze raz podkreślić, że prawodawca nie bez przyczyny nałożył w § 4 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia na beneficjentów obowiązek dysponowania nieruchomością na cele operacji, określone we wniosku o udzielenie wsparcia, na czas realizacji operacji oraz tzw. okres utrzymania trwałości operacji. Celem przepisu było uzyskanie potwierdzenia, że nie będzie przeszkód, by operacja mogła być zrealizowana i utrzymana przez wymagany okres czasu w na nieruchomości wskazanej przez wnioskodawcę.
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło