I SA/Bk 680/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi U. O. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2014 r. p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze do Sądu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2018 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do grudnia 2014 r. U. O. zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Wskazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku podatnika i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sferze gospodarczej. Ponadto wszczęcie egzekucji może pozbawić Skarżącą środków do życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty, a wykazanie ich wystąpienia jest rzeczą wnioskodawcy, który powinien skrupulatnie uzasadnić swój wniosek, wskazując na konkretne okoliczności, uzasadniające konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wskazać należy, że argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawić konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wniosek powinien zostać poparty stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Zdaniem Sądu Skarżąca nie przedstawiła swojej sytuacji w sposób uzasadniający objęcie ochroną tymczasową. Podkreślić należy, że instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. W judykaturze i doktrynie utrwalony jest pogląd, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce wówczas, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 61, WK 2016, Lex nr 498515 oraz powołane tam orzecznictwo). W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej tak daleko idące skutki. W aktach administracyjnych i sądowych znajdują się co prawda dokumenty świadczące o jej trudnej sytuacji materialnej, co nie oznacza jednak, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca uzyskała prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 1.000,00 zł (postanowienie z dnia 30 stycznia 2019 r.), jednakże okoliczność ta nie przesądza o istnieniu przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji. Ocena dokonana przez referendarza w odniesieniu do przyznania prawa pomocy zapadła bowiem w kontekście zaistnienia innych przesłanek, czyli możliwości poniesienia kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny podatnika. Dokumenty dołączone do akt w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy istotnie wskazują na trudną sytuację finansową i majątkową Skarżącej. Skarżąca jest współwłaścicielem ½ części mieszkania o powierzchni 81,76 m2 (wartość około 440.000 zł), ½ części nieruchomości rolnej o powierzchni 1.100 m2 (wartość około 75.000 zł). Skarżąca dysponuje też garażem i miejscem postojowym (łączna wartość około 44.000 zł). Skarżąca nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, nie osiąga dochodów z pracy zawodowej. Mieszkanie i działka Skarżącej obciążone są hipoteką przymusową, toczą się wobec niej postępowania egzekucyjne. W ocenie Sądu z powyższego nie wynika jednak, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zważywszy na fakt, że posiadane nieruchomości są już objęte hipoteką przymusową, wobec Skarżącej toczy się postępowanie egzekucyjne, nie sposób stwierdzić, nawet mając na uwadze wysokość zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji (wartość przedmiotu zaskarżenia – 718.719 zł), w jaki sposób nieudzielnie skarżącej ochrony tymczasowej miałoby pogorszyć jej sytuację. Ewentualne działania organów zmierzające do wyegzekwowania należności z zaskarżonych decyzji nie powinny doprowadzić do istotnej i trwałej zmiany sytuacji majątkowej Skarżącej. Należy wskazać, że przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. W przypadku Skarżącej nie zostało wykazane, aby mogły zaistnieć skutki, przed którymi ma chronić instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tj. przed wystąpieniem zagrożenia egzystencji Skarżącej i jej rodziny, czy doprowadzeniem do nieodwracalnej w swych skutkach utraty konkretnych składników majątku. Wymaga podkreślenia, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem. Ze względu na powyższe, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o czym orzekł w oparciu o art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a.