I SA/Bk 683/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2016 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 rok p o s t a n a w i a 1. umorzyć postepowanie w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z połowy kosztów sądowych, 3. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. A. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką G. S. oraz dziećmi M. S. ([...] lat); K. S. ([...] lat) i [...] wnuczką. Źródło utrzymania rodziny stanowi działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego. W roku bieżącym za okres styczeń - maj działalność ta przyniosła dochód netto w kwocie 17.000 zł. Wykazane stałe wydatki wnioskodawcy to: rata kredytu – 1.300 zł; rata leasingowa samochodu – 4.000 zł; media (telewizja i telefony) – 500 zł; woda, prąd, gaz – 500 zł; paliwo – 2.000 zł; ubezpieczenie pojazdów – 900 zł; utrzymanie rodziny – 2.000 zł. Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni [...] m2 (wartość 300.000 zł); mieszkanie o powierzchni [...] m2 (zajmowane przez rodziców); działka o powierzchni [...] m2 (wartość 150.000 zł); działka o wartości 10.000 zł (ogród działkowy); ładowarka rok prod. [...] (wartość 40.000 zł); wywrotka rok prod. [...] (wartość 20.000 zł) oraz samochód osobowy marki A. [...] (wartość 60.000 zł). A. S. oświadczył, iż urząd skarbowy zajął jego oszczędności na koncie. Wnioskodawca podkreślił również, iż jest jedynym żywicielem rodziny, uzyskiwany dochód z trudem wystarcza na pokrycie kosztów jej utrzymania (bieżące opłaty, leasing, spłata kredytu) k. 17 – 18. Dodatkowo A. S. oświadczył, że koszty w kwocie 2.000 zł wskazane jako utrzymanie rodziny to: żywność, lekarstwa i środki czystości. Bieżące wydatki i materiały do prowadzenia firmy są pokrywane ze zlikwidowanej dnia [...] marca br. polisy na życie żony. W chwili obecnej skarżący opłaca na bieżąco wszystkie należności z tego co zarobi (k. 20). Do akt sprawy dołączono: potwierdzenie przelewu zlikwidowanej polisy na życie (k. 21); raport bankowy – przegląd portfela z dnia [...] lipca br. (k. 22); harmonogram płatności raty leasingowej (k. 23); zaświadczenia dot. spłacanych kredytów (k. 24); wyciągi z rachunków bankowych za okres [...] – [...] br. (k. 25 – 34); podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za 2015 r. (k. 35); podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres [...] – [...] br. (k. 35v); dokumenty bankowe – przelewy potwierdzające wysokość ponoszonych wydatków (k. 36 – 40); PIT 36 za 2015 r. (k. 41 - 46). Na wstępie należy odnieść się do wniosku A. S. w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego. Zgodnie z treścią art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W sprawie niniejszej (jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy) skarżący jest już reprezentowany przez adwokata J. W. Pełnomocnictwo z dnia [...] maja 2016 r. (k. 8) zostało złożone do akt sprawy niniejszej i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem z wyboru, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, doradcy podatkowego, rzecznika patentowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego adwokata z wyboru, postępowanie w tym zakresie jest zatem bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie. Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez A. S. podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym przyznane zwolnienie z połowy kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Na wstępie należy wskazać, że w tut. Sądzie zawisłe są łącznie cztery sprawy A. S. tj. I SA/Bk 598/16; I SA/Bk 683 – 685/16. W sprawach tych na obecnym etapie postepowania koszty sądowe ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi. Opłaty te wynoszą w sprawie: I SA/Bk 598/16 – 1.865 zł; I SA/Bk 683/16 – 500 zł; I SA/BK 684/16 – 735 zł; I SA/Bk 685/16 – 1.054 zł – tj. łącznie 4.154 zł. W złożonym oświadczeniu A. S. wykazał iż, jedynym źródłem utrzymania pięcioosobowej rodziny jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza tj. przedsiębiorstwo B. – Usługi B., A. S., z siedzibą w Ł. W okresie [...] – [...] br. firma w rozliczeniu wygenerowała stratę w wysokości 63.177,35 zł, przy przychodzie 15.815 zł (k. 35v). W 2015 r. wynik finansowy przedsiębiorstwa to dochód w wysokości 11.715,07 zł, przy przychodzie 243.785,83 zł (k. 35). W okresie od [...] kwietnia do [...] czerwca br. na konto przedsiębiorstwa wpłynęło 42.000 zł (k. 32 – 34). W tym samym okresie na konto osobiste małż. S. wpłynęło łącznie 64.863 zł – znaczna cześć tej kwoty jest wynikiem operacji miedzy kontami skarżącego (k. 25 – 31), np. z tej sumy 33.000 zł zostało potem przelane na konto przedsiębiorstwa prowadzonego przez A. S. Wykazane wydatki miesięczne to: spłata raty leasingowej i zaciągniętego kredytu – łącznie 5.423,97 zł (k. 23 – 24); media (tj. TV i telefony) – 500 zł; woda, prąd, gaz – 500 zł; paliwo – 2.000 zł; ubezpieczenie pojazdów – 900 zł; żywność, lekarstwa środki czystości – 2.000 zł. Łącznie miesięczne wydatki rodziny skarżącego to około 11.323,97 zł. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż dnia [...] marca br. G. S. zlikwidowała polisę na życie, z tego tytułu wypłacono jej 81.724,49 zł (k. 21). Oszczędności te były przeznaczone na pokrycie wydatków bieżących rodziny oraz związanych z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. Na dzień [...] lipca br. wnioskodawca nie posiadał środków finansowych na koncie oszczędnościowym – tu saldo 1,41 zł (k. 22). Dodatkowo należy również podkreślić, iż urząd skarbowy z tytułu prowadzonego postepowania egzekucyjnego dokonał zajęcia rachunku bankowego A. S. na kwotę 125.043,86 zł – zawiadomienie z dnia [...] czerwca 2016 r. (k. 11 sygn. akt I SA/Bk 684/16). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni [...] m2; mieszkanie o powierzchni [...] m2 (zajmowane przez rodziców); działka o powierzchni [...] m2; działka - ogród działkowy; ładowarka rok prod. [...]; wywrotka rok prod. [...] oraz samochód osobowy marki A. [...]. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż A. S. nie jest w stanie na pokryć kosztów sądowych w pełnym zakresie. Jednak posiadanie przez wnioskodawcę stałego źródła dochodu w postaci prowadzonej działalności (tu zaakcentowania wymaga, że skarżący oświadczył, iż opłaca wszystkie należności z uzyskiwanego dochodu k. 20), w zestawieniu z wykazanym wpływem na konta bankowe i posiadanym majątkiem pozwala na uznanie, iż A. S. jest w stanie pokryć połowę kosztów sądowych w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy ustalaniu wysokości przyznanego zwolnienia szczególnie wzięto pod uwagę: ujemny wynik finansowy przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego w okresie [...] – [...]. br., udokumentowany fakt zajęcia konta bankowego przez urząd skarbowy z tytułu prowadzonej egzekucji komorniczej oraz ilość spraw skarżącego zawisłych obecnie przed tut. Sądem i wysokość związanych z nimi kosztów sądowych. Natomiast przyznane zwolnienie umożliwi rozpoznanie sprawy przez Sąd. Koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie II i III sentencji.