I SA/Bk 69/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2018 r. sprzeciwu A. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 maja 2018 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2017 r. Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia oleju napędowego p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. W. (dalej powoływany także jako Skarżący, Wnioskodawca) wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką A. W. oraz dwójką nieletnich dzieci. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez Skarżącego działalność gospodarcza, miesięczny dochód uzyskiwany z tego tytułu to 8.200 zł netto. Wykazane stałe wydatki to: raty spłaty kredytów i pożyczki – łącznie 5.327,62 zł; opał – średnio 400 zł; energia elektryczna – średnio 250 zł; telefony, Internet, telewizja – średnio 600 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: dom o powierzchni około 100 m2 (wartość 360.000 zł); samochód osobowy V., rok prod. 2007 (wartość 13.000 zł); ciągnik siodłowy wraz z naczepą (łączna wartość 73.000 zł). Skarżący podkreślił, że dochód za 2017 uzyskany był w sytuacji gdy posiadał on dwa ciągniki siodłowe, natomiast w roku bieżącym zmuszony był sprzedać jeden z ciągników siodłowych wraz z naczepą, w celu spłaty części zadłużenia. Skarżący jest zadłużony z tytułu: kredytu hipotecznego – miesięczna rata wynosi 1.715,58 zł; kredytu gotówkowego – miesięczna rata w kwocie 1.713,34 zł; pożyczki gotówkowej na prowadzoną działalność gospodarczą – miesięczna rata to 1.100 zł oraz kredytu na zakupy – miesięczna rata wynosi 798,70 zł. Zajmowany dom jest objęty hipoteką. Wnioskodawca jest jedynym żywicielem rodziny, której miesięczne koszty utrzymania zostały oszacowane łącznie na 3.000 zł. Skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności. Postanowieniem z dnia 11 maja 2018 r., referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych., uznając, że sytuacja materialna Skarżącego pozwala mu ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Nie zgadzając się z powyższym orzeczeniem, Skarżący w złożonym sprzeciwie zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), wskazując że obecna sytuacja finansowa Skarżącego usprawiedliwia i uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że wszystkie zarobione pieniądze w kwocie ok. 8200 zł są przeznaczane na spłatę kredytów oraz utrzymanie rodziny, w tym dwójki małoletnich dzieci. Zaznaczył, że dochody jakie uzyskiwał w 2017 r. były z dwóch ciągników siodłowych, a obecnie posiada tylko jednej, dlatego też obecne dochody są zdecydowanie mniejsze. Podkreślił, że nie posiada majątku który mógłby spieniężyć, zaś jedyna nieruchomość - dom mieszkalny, jest obciążona hipoteką. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie, z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową Skarżącego, przyjąć należy, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, w szczególności że obecnie ograniczają się one do wpisu od skargi w wysokości 1055 zł. Wskazać przede wszystkim należy, że Skarżący uzyskuje stałe dochody w wysokości ok. 8200 zł netto miesięcznie, które są przeznaczana na bieżące wydatki, w szczególności spłatę zaciągniętych kredytów (ok. 5 000 zł) oraz utrzymanie rodziny (ok. 3000 zł). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stały, dość wysoki dochód, w 2017 r. wyniósł on 122 009,20 zł przy przychodzie 384 587,64 zł. Owszem, powyższe dane obrazują sytuację majątkową rodziny Skarżącego w 2017 r., jednakże nie ulega wątpliwości, że była ona na tyle dobra, że pozwalała na bezproblemowe utrzymanie wszystkich członków rodziny. Z wyjaśnień Skarżącego wynika, że z uwagi na konieczność sprzedaży jednego ciągnika siodłowego uzyskanie takiego dochodu w 2018 r. nie będzie możliwe, nie zmienia to jednak faktu, że działalność prowadzona przez Skarżącego generuje dochód, wystarczający dla spłaty zaciągniętych kredytów i bezproblemowego utrzymania rodziny. Skarżący, ani w złożonym wniosku ani w sprzeciwie nie wykazał, że posiada jakiekolwiek problemy finansowe, związane ze spłatą zaciągniętych kredytów czy też innych należności, w tym publicznoprawnych. W ocenie Sądu nie można zgodzić się ze Skarżącym, ze jego sytuacja majątkowa i rodzinna nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący dysponuje znacznym majątkiem, uzyskiwał bardzo wysokie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, dlatego też aktualna sytuacja finansowa Skarżącego, związana z ograniczeniem prowadzenia działalności gospodarczej, nie może stanowić pozytywnej przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Porównując wysokość osiąganych przez Skarżącego dochodów oraz poniesionych przez niego wydatków z rozmiarem kosztów sądowych, należy stwierdzić, że Skarżący miał możliwość zabezpieczenia środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Niewątpliwie kwota w wysokości 1055 zł pozostaje w możliwościach finansowych Skarżącego i jej uregulowanie nie stanowi istotnego uszczerbku w jego majątku, który uniemożliwiłby utrzymania koniecznego jego i rodziny. Końcowo podkreślić należy, na co słusznie zwrócił uwagę referendarz sądowych w zaskarżonym postanowieniu, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Niewątpliwe taką osobą nie jest Skarżący, bowiem dysponuje on znacznym majątkiem, stałymi dochodami, a zatem brak było podstaw do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.