I SA/Bk 70/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2014 roku p o s t a n a w i a 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie powyżej 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych), 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. A. Sp. z o.o. w Upadłości Likwidacyjnej w B. - dalej "skarżąca" wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, ponieważ znajduje się w upadłości obejmującej likwidację majątku. Upadłość likwidacyjna została ogłoszona postanowieniem Sądu Rejonowego w B. Wydział VIII Gospodarczy (sygn. akt VIII [...]). Proces upadłościowy prowadzony jest w celu zaspokojenia wszelkich ciążących zobowiązań wobec wierzycieli, wszelkie środki pozyskiwane z tytułu upłynniania majątku przekazywane są na zabezpieczenie spłaty wskazanych zobowiązań oraz w celu pokrywania kosztów postępowania upadłościowego. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 22.000 zł. Według bilansu za rok 2016 spółka poniosła stratę w wysokości 1.683.178,26 zł, wartość środków trwałych spółki wynosi 0 zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w łącznej wysokości 2.222,27 zł. W uzasadnieniu swego wniosku skarżąca podkreśliła, iż sytuacja majątkowa spółki jest trudna, gdyż spółka nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów sądowych. Zobowiązania na dzień 30 listopada 2016 r. wynoszą 614.872 zł, w tym zobowiązania z tytułu podatków 614.872 zł. W konkluzji syndyk stwierdził, że spółka znajdująca się w stanie upadłości likwidacyjnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie niniejszej (k. 28-31). Do wniosku skarżąca dołączyła wyciąg z rachunku bankowego oraz rachunek zysków i strat za 2015 r. i 2016 r. (k. 32-33). Ustosunkowując się do treści wezwania referendarza sądowego z dnia 25 stycznia 2017 r. (k. 43) strona skarżąca dołączyła do akt sprawy: wyciąg z rachunku bankowego (k. 46); rachunek zysków i strat za 2015 r. i 2016 r. (k. 47) oraz decyzję Dyrektora Kontroli Skarbowej potwierdzającą stan zadłużenia (k. 48-64). Dodatkowo spółka skarżąca podniosła, iż nie dysponuje żadnymi innymi dokumentami potwierdzającymi stan majątkowy. Spółka znajduje się w stanie upadłości i nie dysponuje żadnym majątkiem, gdyż Syndyk upadłości wykonał ostateczny zatwierdzony plan podziału funduszów masy upadłości (k. 45). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 j.t.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Takie stanowisko znajduje również oparcie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zaistniały przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. o sygn. akt I GZ 1/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ze złożonego wniosku wynika, że A. spółka z o.o. prowadzi proces upadłościowy w celu zaspokojenia wszelkich ciążących zobowiązań wobec wierzycieli i na chwilę obecną nie dysponuje już żadnym majątkiem, gdyż Syndyk upadłości wykonał ostateczny zatwierdzony plan podziału funduszów masy upadłości. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 22.000 zł. Według bilansu za rok 2016 spółka poniosła stratę w wysokości 1.697.401,95 zł (k. 47), wartość środków trwałych spółki wynosi 0 zł. Na rachunku bankowym spółka posiada środki w łącznej wysokości 1.582,78 zł (k. 46). Mając powyższe należy wskazać, iż wniosek zasługuje na częściowe uwzględnienie przede wszystkim dlatego, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r. Sądu Rejonowego w B. Wydziału VIII Gospodarczego (sygn. akt [...]) ogłoszono upadłość Spółki, obejmującą likwidację majątku. Z dokumentacji finansowej przedłożonej przez Syndyka masy upadłości wynika, iż spółka nie prowadzi już działalności, a na chwilę obecną nie dysponuje już również żadnym majątkiem, gdyż Syndyk upadłości wykonał ostateczny zatwierdzony plan podziału funduszów masy upadłości. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze, iż plan podziału masy upadłości stał się prawomocna i Syndyk masy upadłości Spółki nie ma swobody w dysponowaniu jej majątkiem, zaś należny w sprawie wpis sądowy wynosi 11.939 zł, przyjąć należało, że wykazano ziszczenie się przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie kwoty wpisu sądowego ponad kwotę 1.500 zł. Strona skarżąca posiada bowiem na koncie bankowym kwotę ponad 1.500 zł, która może zostać przeznaczona na częściowe pokrycie kosztów sądowych. Obowiązek spłaty zobowiązań wobec wierzycieli nie wyklucza obowiązku partycypowania spółki w kosztach postępowania sądowego. Koszty te jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącego, przy czym w omawianym stanie faktycznym bez znaczenia pozostaje okoliczność, że spółka jest w stanie upadłości likwidacyjnej. Należy mieć na uwadze również, że koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo, że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka. Koszty związane uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego W tym zakresie NSA podziela pogląd wyrażony w postanowieniu z dnia 6 grudnia 2012 r. o sygn. akt I FZ 431/12 (publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek ich poniesienia przez syndyka jako stronę postępowania wynika z art. 199 p.p.s.a. zaś art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n. nie jest przepisem szczególnym, wyłączającym zastosowanie tej normy. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi także posiadanie przez stronę skarżącą źródła dochodów pozwalającego na pokrycie kosztów ustanowionego w sprawie pełnomocnika z wyboru. Skoro bowiem spółka mogła pokryć wydatki udzielonego pełnomocnictwa w związku czynnościami obejmującymi masę upadłości Spółki, to tym samym była w stanie wygenerować środki na uregulowanie przynajmniej części opłat sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Końcowo podnieść również należy, iż najnowszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymane zostało stanowisko, iż w świetle art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w związku z art. 10 i 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r. poz. 1112 ze zm.) wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego lub likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy; dopiero wykazanie - zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. - zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. w sprawie II FZ 1937/14, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.