I SA/Bk 723/16
WyrokWSA w Białymstoku2017-01-11
Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Małgorzata Anna Dziemianowicz, Andrzej Melezini
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli nie przeprowadził wszechstronnego zebrania materiału dowodowego dotyczącego majątku zobowiązanego, w szczególności nieruchomości?Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne może być umorzone na podstawie art. 59 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tylko po wszechstronnym zebraniu materiału dowodowego i skrupulatnej jego ocenie. Organ egzekucyjny nie może oprzeć decyzji o umorzeniu postępowania na niepełnych informacjach dotyczących majątku zobowiązanego, w tym pomijając posiadane przez niego nieruchomości, które mogą stanowić przedmiot egzekucji. W takim przypadku postanowienie organu drugiej instancji uchylające postanowienie o umorzeniu jest trafne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., które uchyliło postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie, uznając, że nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Wierzyciel (Kierownik M. Biura Powiatowego ARiMR) wniósł zażalenie, wskazując, że zobowiązana posiada nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie o umorzeniu, stwierdzając, że organ egzekucyjny nie wykazał jednoznacznie, iż nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, pomijając fakt posiadania przez zobowiązaną nieruchomości rolnych. Skarżąca kwestionowała prawidłowość decyzji ustalających nienależnie pobrane płatności oraz sytuację materialną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz (spr.), WSA Andrzej Melezini, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia organu I instancji wydanego w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i orzeczenia o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego dot. egzekucji należności z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2013 r. oddala skargę.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku T. M. na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], [...] i [...]. Organ egzekucyjny stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Zażalenie na to rozstrzygnięcie złożył wierzyciel – Kierownik M. Biura Powiatowego ARiMR i zakwestionował zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt posiadania przez zobowiązaną nieruchomości. Wierzyciel twierdzi, że w sprawie nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że
w postępowaniu nie uzyska się kwoty wyższej od kwoty dochodzenia i egzekucji należności.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego i orzekł o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego.
Organ drugiej instancji wskazał, że ocenę stanu majątkowego zobowiązanej organ egzekucyjny oparł na protokołach o jej stanie majątkowym sporządzonych
[...] sierpnia 2014 r. i [...] marca 2016 r., z których wynikało, że zobowiązana nie posiada ruchomości i innych praw majątkowych podlegających egzekucji administracyjnej. Ponadto egzekucja z rachunku bankowego okazała się bezskuteczna z powodu braku środków przekraczających kwotę wolną od zajęcia. Tymczasem zobowiązana posiada nieruchomości rolne, w skład których wchodzą działki o nr geodezyjnych: [...] o pow. 12,15 ha, położone w obrębie: były majątek W., gm. B. oraz W., gm. R. Również do protokołów o stanie majątkowym zobowiązana zeznała, że posiada grunty rolne o pow. ok. 4,5 ha przeliczeniowego.
Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że organ egzekucyjny nie wykazał jednoznacznie, iż w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, co oznacza, że nie wykazano przesłanki do umorzenia postępowania z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599).
Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej skargę do Sądu złożyła T. M. Podniosła w niej, że umorzenie postępowania było następstwem stwierdzenia przez organ egzekucyjny w jej miejscu zamieszkania złej sytuacji materialnej i skromnych warunków mieszkaniowych. Zarzuciła, że ARiMR przyznawała jej płatności, a potem ich nie wypłacała. Wniosła o umorzenie zasądzonej kwoty i wypłacenie przez ARiMR całych naliczonych dopłat bezpośrednich.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. 2014.1647) i art. 134§ 1ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Pomimo szeregu zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze, jako oś sporu Sąd uznaje badanie prawidłowości zastosowania przez organy podatkowe i egzekucyjne art. 59§ 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyrażające się w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w B., w którym uchylił on postanowienie organu pierwszej instancji w całości (umarzające postepowanie egzekucyjne) i orzekł o dalszym prowadzeniu postępowania egzekucyjnego.
Jako nieistotne - punktu widzenia niniejszego postępowania - traktuje Sąd zarzuty, w których skarżąca kwestionuje prawidłowość decyzji ustalających nienależnie pobrane płatności bezpośrednie, dotyczące kompensat przyznanych płatności bezpośrednich na poczet zaległości, czy też związane z sytuacją materialną i rodzinną skarżącej. Kwestie te dotyczą bowiem innych postępowań i ewentualnie innych podmiotów kompetentnych do udzielenia skarżącej stosownych informacji.
Art. 59§ 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Jest to decyzja uznaniowa, ale musi być poprzedzona wszechstronnym zebraniem materiału dowodowego i skrupulatną jego oceną.
Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia
[...].04.2014 r., działającego jako organ egzekucyjny, a oparte na tej podstawie prawnej, trafnie zostało ocenione przez organ II instancji jako przedwczesne. Poprzedzone bowiem zostało niepełną informacją na temat sytuacji majątkowej skarżącej. W szczególności nie zawierało ustaleń organu egzekucyjnego dotyczących nieruchomości, których skarżąca jest współwłaścicielką. Zgromadzone przez organ informacje dotyczyły wyłącznie ruchomości i osiąganych dochodów. Ocenione muszą być jako niepełne i niekompletne, a zatem nie odpowiadają kryterium wszechstronnego zgromadzenia dowodów.
Bezsporne w sprawie jest, iż skarżąca jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego, składającego się z szeregu działek geodezyjnych, położonego w gminach B. i R. Nieruchomości te nie są wyłączone spod egzekucji, nie ciążą na nich hipoteki. Mogą zatem stanowić przedmiot egzekucji, nawet jeśli obejmować będą wyłącznie ułamkową jego część.
W tych okolicznościach konstatacja organu egzekucyjnego o istnieniu przesłanki bezskuteczności egzekucji nie znajduje odzwierciedlenia w faktach i dowodach znajdujących się w aktach postępowania i winna zostać ponownie zweryfikowana po przeprowadzeniu czynności egzekucyjnych.
Sąd uznał w związku z powyższym, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B., uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. jest trafne, bowiem zmierza do wyeliminowania z obrotu decyzji organu wydanej sprzecznie z przepisami prawa. Równocześnie jest to postanowienie rozstrzygające co do meritum, bowiem tylko w trakcie dalej prowadzonego postepowania egzekucyjnego skierowanego do nieruchomości możliwe będzie wyciągnięcie wniosków co do rzeczywistego istnienia przesłanek skutkujących/ bądź nie skutkujących umorzeniem postepowania egzekucyjnego.
Z tych wszystkich względów nie podzielając zarzutów skargi orzeczono jak w sentencji wyroku , z mocy art. 151 p.p.s.a oddając skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło