I SA/Bk 736/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, asesor sądowy WSA Marcin Kojło, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 listopada 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji określającej zobowiązanie w opłacie paliwowej w związku z naruszeniem warunków zwolnienia od akcyzy wewnątrzwspólnotowego nabycia paliwa silnikowego przeznaczonego do użycia podczas transportu oddala skargę I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], określił G. (dalej jako: "skarżący") zobowiązanie w opłacie paliwowej w związku z naruszeniem w dniu 11 lipca 2016 r. warunku zwolnienia od akcyzy nabycia wewnątrzwspólnotowego paliwa silnikowego przeznaczonego do użycia podczas transportu w pojeździe nr rej. [...] w kwocie 151 zł z terminem płatności na dzień 25 sierpnia 2016 r. 2. Decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 10 czerwca 2020 r. 3. W dniu 25 czerwca 2020 r. (data nadania przesyłki w Urzędzie Pocztowym) pełnomocnik skarżącego złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. odwołanie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] czerwca 2020 r., nr [...], i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, albowiem zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części. 3. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. stwierdził, że uchybiono terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podniósł, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] czerwca 2020 r. upływał w dniu 24 czerwca 2020 r. Odwołanie zostało wniesione w dniu 25 czerwca 2020 r. (data stempla pocztowego), czyli dzień po terminie. 4. Skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku ze skargą na powyższe rozstrzygnięcie. Zaskarżając ją w całości, zarzucił naruszenie art. 223 § 2 pkt 1 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej jako: "o.p."), poprzez błędne przyjęcie, że uchybiono terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika US w S. z [...] czerwca 2020 r., w sytuacji, gdy decyzja organu pierwszej instancji została doręczona na adres podatnika w dniu 12 czerwca 2020 r., wobec czego środek zaskarżenia złożony 25 czerwca 2020 r. został wniesiony w terminie. Mając na uwadze powyższe, autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o kosztach postępowania. Jednocześnie, pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu: wydruku wiadomości e-mail z 19 sierpnia 2020 r. dot. adnotacji poczynionej na decyzji Naczelnika z [...] czerwca 2020 r. na okoliczność, ze decyzja Naczelnika US w S. została doręczona 12 czerwca 2020 r. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia - art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd uznał przy tym, że sprawa nie ma charakteru skomplikowanego z uwagi na jej istotę, a wpływ ustaleń dokonywanych na podstawie wyłączonych z akt sprawy dokumentów będzie mógł być oceniany na etapie odwołania od ewentualnej decyzji w sprawie. 2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Przy czym, jak stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4. Przedmiotem oceny sądu jest postanowienie DIAS w B. z [...] sierpnia 2020 r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego. Postanowienie to wydane zostało na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. W ich myśl organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; postanowienie to jest ostateczne. Z kolei odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. 5. Na wstępie podkreślić należy, że w toku postępowania organy podatkowe zobowiązane są do zachowania wszystkich reguł prawa procesowego, a zatem również i tej wyrażonej w treści art. 211 o.p. Przepis ten stanowi, że decyzję doręcza się stronie na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Z kolei art. 212 o.p. wskazuje, że organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili doręczenia. Przepis ten określa moment, w którym decyzja podatkowa wchodzi do obrotu prawnego. Jest nim chwila doręczenia tej decyzji stronie postępowania. Od tego momentu decyzja wiąże organ podatkowy, który ją wydał oraz stwarza określone w niej uprawnienia i obowiązki o charakterze procesowym i materialnym, a jakakolwiek jej zmiana pod względem treści lub formy może nastąpić tylko na zasadach i w trybie przewidzianym przepisami postępowania podatkowego. Doręczenie powoduje utrwalenie treści i formy załatwienia sprawy, organ podatkowy nie może wycofać się z zajętego w decyzji stanowiska co do załatwienia sprawy czynnościami pozaprocesowymi, lecz może to nastąpić tylko w ramach przepisów procesowych. Związanie organu decyzją doręczoną stronie trwa przez cały okres jej pozostawania w obrocie prawnym (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2003r., s. 694). Brak prawidłowego doręczenia decyzji stronie skutkuje zaś tym, że nie funkcjonuje ona w obrocie prawnym. Nie rozpoczynają więc biegu terminy do wniesienia np. odwołania czy skargi do sądu administracyjnego. 6. Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 i 2 o.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, a pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Pierwsze powiadomienie pozostawia się w dniu, w którym podjęto próbę doręczenia przesyłki. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia; wówczas pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 o.p.). Ustawodawca nie określił wprost daty, w której powinno nastąpić powtórne zawiadomienie, jednakże z treści ww. przepisu można wywnioskować, że powinno to nastąpić nie wcześniej niż po upływie 7 dni przechowywania pisma na poczcie (w urzędzie gminy) (zob.: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa, Komentarz 2007, LEX). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 o.p.). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 o.p.). 7. Analizując adnotacje operatora pocztowego, znajdujące się na kopercie zawierającej decyzję organu pierwszej instancji (k. 13 akt administracyjnych), oraz pismo Poczty Polskiej – śledzenie przesyłek (k. 14 akt administracyjnych), sąd stwierdza za organem, że przesyłka odebrana przez stronę skarżącą w placówce pocztowej 10 czerwca 2020 r. została doręczona bez jakichkolwiek uchybień prawa, po uprzedniej prawidłowej awizacji z zachowaniem przewidzianych przez ustawę terminów. Przewidziany treścią art. 223 § 2 pkt 1 o.p., 14-dniowy termin na wniesienie odwołania, upływał więc 24 czerwca 2020 r. Nadanie odwołania nastąpiło zaś 25 czerwca 2020 r. – dzień po terminie - w placówce pocztowej, o czym świadczy adnotacja na kopercie. Co więcej, strona wraz z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. 8. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenia takiego faktu przez organ odwoławczy i - co za tym idzie - uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu pierwszej instancji – art. 128 o.p. 9. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że stwierdzenie niedotrzymania terminu do złożenia środka zaskarżenia nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Koniecznym jest zatem ustalenie, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz ustalenie kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji i w rezultacie, czy doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego, jak już wspomniano, jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia odwołania (zażalenia), lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2013 r., sygn. I FSK 590/12 i z 29 sierpnia 2013 r., sygn. I FSK 1060/12 – CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 10. W ocenie sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżący uchybił 14-dniowemu terminowi do wniesienia odwołania i w rezultacie organ słusznie orzekł o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Organ drugiej instancji, stwierdzając uchybienie w tym zakresie, nie miał innej możliwości niż wydać postanowienie tej treści. 11. Na posiedzeniu niejawnym 18 listopada 2020 r. sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. postanowił uwzględnić wnioski dowodowe skarżącego (strona 2 skargi) i ocenił je w kontekście całego zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Zarzuty skarżącego i twierdzenia, że decyzja została doręczona w innej dacie, a świadczyć mają o tym załączone do skargi: wydruk wiadomości e-mail z 19 sierpnia 2020 r. oraz ksero strony tytułowej decyzji, nie przekonują składu orzekającego. Sąd zauważa, że przedłożono kserokopię pierwszej strony decyzji o zupełnie innym numerze ([...]) aniżeli ta, wobec której stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania ([...]). Z kolei z e-maila nie wynika, o jakie konkretnie decyzje chodzi. 12. Niezależnie od tego podnieść należy, że podstawowym dowodem, podlegającym ocenie sądu w kwestii stwierdzenia uchybienia terminowi, w niniejszej sprawie są zwrotne potwierdzenia odbioru, adnotacje sporządzane przez pracowników operatora pocztowego czy wydruki z jego systemu. Jeżeli więc strona skarżąca twierdzi, że przesyłka zawierająca decyzję została doręczona jej w innym terminie, niż wynika to z ww. dokumentów, winna doprowadzić do skutecznego obalenia domniemania doręczenia w dacie wskazanej na kopercie (z.p.o.). Jedną z możliwości służących temu jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. Innymi słowy, istotne jest, aby w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej została, zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe, zgłoszona reklamacja. 13. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.