I SA/Bk 74/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz, asesor WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie określenia odsetek na podstawie przepisów prawa cywilnego od kwoty nienależnie pobranej w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) na rzecz ustanowionego z urzędu adw. M. O. kwotę brutto 292,80 zł (słownie: dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym VAT 52,80 zł (słownie: pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) – tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, a także kwotę 17 zł (słownie: siedemnaście złotych) tytułem zwrotu niezbędnych wydatków. W. P., zwana dalej jako "skarżąca", w odwołaniu od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...].06.2007 r. Nr [...] w sprawie odmowy wypłaty oprocentowania od zwróconej kwoty zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodu ze sprzedaży nieruchomości za 1992 r. zawarła wniosek o określenie nienależnie nadpłaconych odsetek na podstawie przepisów prawa cywilnego. Dyrektor Izby Skarbowej w B. przekazał ten wniosek do rozpoznania Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w B. Postanowieniem z [...].09.2007 r. Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. odmówił W. P. wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie określenia odsetek na podstawie przepisów prawa cywilnego od kwoty nienależnie pobranej w postępowaniu egzekucyjnym. Organ wskazał, że brak jest w przepisach ustaw podatkowych podstaw do rozpatrzenia zgłoszonego żądania w trybie postępowania podatkowego. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 165a oraz art. 260 i art. 261 Ordynacji podatkowej, które jej zdaniem powinny stanowić podstawę do rozpatrzenia jej żądania. Jednocześnie na podstawie art. 239 w zw. z art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy przez ustalenie odsetek od nienależnie pobranego zobowiązania podatkowego w postępowaniu egzekucyjnym jako odszkodowania w rozumieniu art. 260 i 261 Ordynacji podatkowej w wysokości co najmniej 6.284,30 zł na dzień 04.10.2007 r. lub uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu strona wskazała na wyrok Sądu Najwyższego z 19.04.2006 r. w sprawie V CSK 166/05 (LEX nr 230467). Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...].12.2007 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, iż wniosek skarżącej dotyczył określenia odsetek cywilnych, do czego podstawę prawną stanowią przepisy Kodeksu cywilnego. Odsetki cywilne należy zatem odróżnić od odsetek podatkowych, których zasady naliczania uregulowane są w przepisach Ordynacji podatkowej. W związku z tym, biorąc pod uwagę treść wniosku oraz zakres przepisów prawa podatkowego organ odwoławczy zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji, iż brak jest w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania skarżącej w trybie postępowania podatkowego, tym samym w sprawie miał zastosowanie art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy stwierdził, że kwestia ustalenia odsetek jako odszkodowania została przez skarżącą podniesiona dopiero w odwołaniu. Wysokość odszkodowania zgodnie z art. 260 Ordynacji podatkowej jest określana w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego, zaś organami właściwymi do rozpatrywania roszczeń odszkodowawczych podatników są sądy powszechne. Wskazują na to zmiany wprowadzone od 01.01.2007 r. do Ordynacji podatkowej ustawą z 16.11.2006 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1590). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżąca zarzuciła naruszenie art. 260 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że brak jest w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia żądania o odszkodowanie z tytułu nienależnie pobranego zobowiązania podatkowego. Przepis ten pozwala organom podatkowym orzekać o swej odpowiedzialności odszkodowawczej w oparciu o materialne prawo cywilne i przepisy postępowania podatkowego. Możliwe jest zatem wydanie w tym zakresie decyzji podatkowej. Zdaniem skarżącej nowelizacja Ordynacji podatkowej po 01.01.2007 r. dotyczy jedynie zakresu odpowiedzialności organów podatkowych. Również obecnie możliwe jest dwutorowe dochodzenie roszczeń odszkodowawczych – w procesie cywilnym i w postępowaniu podatkowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miałoby ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia którejś z wymienionych przesłanek uchylenia postanowienia. U podstaw niniejszej sprawy znajduje się wniosek skarżącej o określenie na podstawie przepisów prawa cywilnego odsetek od kwoty nienależnie pobranego zobowiązania podatkowego. Skarżąca została poinformowana o przekazaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. takiego właśnie wniosku do rozpoznania Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w B. i przed wydaniem rozstrzygnięcia przez ten organ żądania tego nie korygowała. W przypadku postępowań wszczynanych na wniosek, po złożeniu wniosku we wstępnej fazie postępowania organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od strony posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego. Podstawę prawną w tym zakresie stanowi przepis art. 165a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zgodnie z którym, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W doktrynie wskazuje się, iż przyczyną, która powoduje, że postępowanie nie może być wszczęte jest m.in. brak w przepisach podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego (por. C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, 2 wydanie, s. 634). Niewątpliwe przepisy podatkowe nie przewidują możliwości rozpatrzenia żądania ustalenia odsetek cywilnych – stosownie do przepisów Kodeksu cywilnego - od nienależnie pobranego zobowiązania podatkowego. Żądanie skarżącej odnośnie wypłaty odsetek podatkowych, jako oprocentowania od nadpłaty w rozumieniu Ordynacji podatkowej zostało rozpoznane w odrębnym postępowaniu. Zatem żądanie ustalenia odsetek cywilnych nie może być rozpoznane w trybie postępowania podatkowego. Ocena dokonana przez organy podatkowe w tym zakresie jest prawidłowa. W tej sytuacji jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem była odmowa wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, żądanie ustalenia odsetek od nienależnie pobranego zobowiązania podatkowego jako odszkodowania w rozumieniu art. 260 Ordynacji podatkowej zostało przedstawione dopiero w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji. W konsekwencji wskazane nowe żądanie nie mogło podlegać rozpoznaniu w ramach prowadzonego postępowania, którego granice wytyczał wniosek z 21.06.2007 r. Zawarte w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wyjaśnienia dotyczące zasad dochodzenia roszczeń odszkodowawczych w sprawach podatkowych mają jedynie charakter informacyjny i jako takie pozostają bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Nie ma też podstaw do twierdzenia, że organ odwoławczy przesądził w zaskarżonej decyzji kwestię zasadności żądania skarżącej dotyczącego wypłaty odszkodowania. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o oddaleniu skargi jako bezzasadnej. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).