I SA/Bk 74/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w B. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku Pana M. S. (dalej określanego również jako: "Skarżący") na podstawie tytułów wykonawczych z [...].06.2008 r. o numerach od [...] do [...], obejmujących podatek akcyzowy za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień i październik 2003 r. oraz styczeń 2004 r. w łącznej kwocie 24.742,00 zł. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło 03.07.2008 r. poprzez doręczenie [...] Bankowi Spółdzielczemu w Z. zawiadomienia nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w B. z [...].05.2008 r. Nr [...], określająca wysokość zobowiązań w podatku akcyzowym za wyżej opisane okresy. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącemu doręczono 03.07.2008 r. Następnie Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją z [...].09.2008 r., Nr [...] uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. w części dotyczącej określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec i czerwiec 2003 r. oraz styczeń 2004 r. oraz określił wysokość zobowiązań za powyższe okresy, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Łączna kwota zobowiązań za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, sierpień, wrzesień i październik 2003 r. oraz styczeń 2004 r., wynikająca z decyzji organu drugiej instancji wyniosła 20.659,00 zł. W związku z powyższym wierzyciel [...].10.2008 r. dokonał aktualizacji tytułów wykonawczych nr: [...], [...] i [...], obejmujących zobowiązania za marzec i czerwiec 2003 r. oraz styczeń 2004 r. Zaktualizowane tytuły wykonawcze zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego 12.11.2008 r. Skarżący pismem z 06.10.2011 r. wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...][...][...][...][...], ze względu na bezskuteczność egzekucji, z powodu braku majątku umożliwiającego wyegzekwowanie należności w podatku akcyzowym. Wniosek motywował: trudną sytuacją finansową i mieszkaniową, zaprzestaniem wykonywania działalności gospodarczej w związku z brakiem licencji na wykonywanie transportu drogowego, pożarem budynku przy ul. F. [...] w C., który stanowił miejsce zamieszkania skarżącego i jego rodziny oraz brakiem środków pieniężnych na kapitalny remont zniszczonego pożarem budynku, zamieszkiwaniem wraz z rodziną w mieszkaniu użyczonym przez ojca skarżącego, wobec którego toczy się postępowanie w sprawie wywłaszczenia z tej nieruchomości, w następstwie czego Skarżący będzie zmuszony do powrotu do poprzednio zajmowanego domu przy ul. F. [...], na którego remont nie posiada środków, pozostawaniem bez pracy, żona straciła pracę z 30.09.2011 r., korzystaniem z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miejskiego w C. Skarżący do wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, dołączył kserokopie szeregu dokumentów. Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z [...].11.2011 r. Nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie następujących tytułów wykonawczych nr: [...][...][...][...][...]. Organ stwierdził, że biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz przepisy art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954, ze zm.), dalej powoływanej jako: "u.p.e.a.", nie występują przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Okoliczności związane z trudną sytuacją finansową nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie są wymienione w art. 59 u.p.e.a. Katalog przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego jest zamknięty i organ egzekucyjny nie może umorzyć postępowania egzekucyjnego, gdy żadna z przesłanek w nim zawartych nie wystąpi. Wyjaśnił, że trudna sytuacja finansowa mogłaby skutkować umorzeniem egzekucji, pod warunkiem, że w prowadzonym postępowaniu nie uzyskałoby się kwoty przekraczającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Skarżący dysponuje majątkiem: pojazdem ciężarowym - cysterną marki Scania o nr rej. [...] oraz nieruchomością o powierzchni 0.184 ha zabudowaną budynkami magazynowymi. Ustalony stan majątkowy wskazuje, że przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. nie może znaleźć zastosowania, ponieważ istnieje majątek podlegający egzekucji, z którego możliwe jest uzyskanie środków przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto zaległości podatkowe zostały zabezpieczone poprzez wpis hipoteki w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Skarżący w zażaleniu z 25.11.2011 r. wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego, bądź uchylenie tego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, powtarzając argumenty zawarte w piśmie z 06.10.2011 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu art. 59 § 2 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Do zażalenia dołączył kserokopie w jego ocenie istotnych dokumentów. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...].12.2011 r., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...].11.2011 r. W skardze z 16.02.2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zarzucono naruszenie przepisów art. 59 § 2 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz uznanie, że w opisanej sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego, bądź uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podnosił, że Dyrektor Izby Celnej w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne do jego majątku, jednak z uwagi na trudną sytuację rodzinną i majątkową, zastosowane środki egzekucyjne nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. W bieżącym roku był zmuszony, z przyczyn ekonomicznych i prawnych, do zaprzestania działalności gospodarczej i pozostaje bez pracy. Ponadto w budynku przy ul. F. [...] w C., adaptowanym na mieszkanie, wybuchł 06.11.2009 r. pożar, który dokonał zniszczeń na kwotę 30.000 zł - 40.000 zł. Z przyczyn finansowych Skarżący nie wyremontował tego budynku, mieszka z żoną oraz pięciorgiem dzieci czasowo na poddaszu przy ul. S. [...], która to nieruchomość należy w części 14/32 do ojca Skarżącego. Po zakończeniu toczącego się przed Sądem Rejonowym w B. postępowania o wywłaszczenie ojca Skarżącego z nieruchomości przy ul. S. [...], Skarżący będzie zmuszony do powrotu wraz z rodziną do domu przy ul. F. [...] w C., na remont którego nie posiada środków. Podniósł, że ma problemy z zapewnieniem normalnej egzystencji rodzinie i nie ma możliwości zapłacenia zaległości podatkowej. Rodzina Skarżącego korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Burmistrza C. W ocenie Skarżącego z uwagi na opisaną sytuację rodzinną i majątkową, zasadnym jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia postanowienia, sąd bada jego zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm. oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst. jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270). Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej, jest więc eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem poprzez wydanie orzeczenia odpowiedniej treści. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie stwierdza wskazanych naruszeń prawa przez organy, dających podstawę do uchylenia, czy stwierdzenia nieważność w całości lub w części zaskarżonego postanowienia. Sąd za nie usprawiedliwiony uznaje, wywiedziony zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 59 § 2 u.p.e.a., poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się: 1. jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2. jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3. jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4. gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5. jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6. w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7. jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8. jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9. na żądanie wierzyciela; 10. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Powyższe unormowania ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawierają tzw. zamknięty katalog przesłanek (numerus clausus), uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie posiada podstaw prawnych do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie zaistnieje przynajmniej jedna z tych przesłanek. Powoływana treść art. 59 § 1 u.p.e.a., wskazuje, że przepis ten nie zawiera przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, odnoszącej się do stanu finansowego i rodzinnego podmiotu zobowiązanego. Natomiast zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skarżący wnosił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi trudną sytuację finansową i rodzinną oraz bezskuteczność egzekucji, z powodu braku majątku umożliwiającego wyegzekwowanie należności podatkowych. Jednakże w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a., wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone; umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy brak jest jakiegokolwiek majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego (zob. np. wyrok WSA we Wrocławiu z 14.07.2010 r., sygn. akt IIISA/Wr 169/10; opublikowany w: LEX nr 675032). W innym orzeczeniu z dnia 23 listopada 2011 r. WSA w Bydgoszczy zauważał, że "przepis art. 59 § 2 u.p.e.a. jest przepisem o charakterze uznaniowym, co oznacza, że organ egzekucyjny przy zaistnieniu w danym stanie faktycznym przesłanki bezskuteczności egzekucji może umorzyć postępowanie egzekucyjne, ale może i też odmówić jego umorzenia; organ egzekucyjny przed podjęciem rozstrzygnięcia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie istnienia przesłanki bezskuteczności egzekucji, gdyż tylko takie postępowanie pozwala na podjęcie zgodnego z prawem postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego; zaniechanie wyjaśnienia istnienia przesłanki pozwalającej na umorzenie postępowania egzekucyjnego na dzień podejmowania postanowienia czyni wydane rozstrzygniecie dowolnym, co implikuje konieczność jego wyeliminowanie z obrotu prawnego (zob. wyrok WSA, sygn. akt I SA/Bd 619/11; opublikowany w: LEX nr 1095636). W ocenie Sądu zasadnie wskazuje organ egzekucyjny, że nawet zaistnienie przesłanki wymienionej w § 2 art. 59 u.p.e.a., jedynie uprawnia ten organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie rodzi natomiast obowiązku umorzenia danego postępowania. Ze zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego należy wnosić, że Skarżący pozostaje w posiadaniu majątku takiego jak: samochód ciężarowy - cysterna marki SCANIA, nr rej. [...] oraz nieruchomości - działki zabudowanej o numerze geodezyjnym 1611, o powierzchni 0,1840 ha, położonej w C. przy ul. F. [...], dla której Sąd Rejonowy w B. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą Nr [...]. Nie można zatem stwierdzić, co zauważa organ egzekucyjny, iż w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku Skarżącego na podstawie wyżej opisywanych tytułów wykonawczych, nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Należy także podnieść, że organ egzekucyjny zabezpieczył zaległości podatkowe będące przedmiotem egzekucji, poprzez wpisanie hipotek przymusowych w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej dla nieruchomości stanowiącej własność Skarżącego. Także właściwie przyjął organ egzekucyjny, że trudna sytuacja finansowa i rodzinna Skarżącego, nie wyczerpują przesłanek określonych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. Słusznie zatem podkreśla Dyrektor Izby Skarbowej w B., że umorzenie na tym etapie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 powoływanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga podlega oddaleniu.