I SA/Bk 75/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2009 r. sprzeciwu R. P. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 czerwca 2009 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące luty, kwiecień, czerwiec, lipiec i sierpień 2005 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. R. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz synem. I. P., żona Skarżącego, uzyskuje z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dochód w wysokości 1.500 zł, zaś R. P.i uzyskuje 1.700 zł rocznie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Jako posiadany majątek wnioskodawca wskazał dom o pow. 200 m². Dodatkowo, w odpowiedzi na wezwanie, Skarżący przedłożył: decyzję w sprawie przyznania na rok 2008 płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na łączną kwotę 2.528,72 zł i płatności ONW – 1.074 zł; decyzję w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 rok oraz wyciąg ze swojego konta bankowego za okres od 1 marca 2009 r. do 13 maja 2009 r. Postanowieniem z 5 czerwca 2009 r. referendarz sądowy oddalił złożony wniosek wskazując, że R. P. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej, w której nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżący wniósł o jego zmianę i uwzględnienie wniosku, wskazując, że złożył wszystkie dostępne dokumenty uzasadniające wniosek o przyznanie prawa pomocy, w tym oświadczenie odnośnie zarobków żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż wniesienie sprzeciwu zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a.") spowodowało utratę mocy postanowienia referendarza i konieczność rozpoznania sprawy będącej przedmiotem wniosku przez Sąd. Zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy nie przysługuje więc wszystkim, którzy się o nie zwrócą, lecz tylko tym, których sytuacja majątkowa nie pozwala na dochodzenie swoich praw przed sądem i którzy to wykażą. Zasadą jest bowiem, że strony ponoszą koszty swego uczestnictwa w postępowaniu przed sądem administracyjnym – art. 199 p.p.s.a. Należy podkreślić, iż instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania. A zatem jako instytucja wyjątkowa może obejmować szczególne przypadki – osób, które albo nie posiadają żadnych dochodów i środków do życia, albo dochody ich są bardzo ubogie. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione podlega ostatecznie ocenie sądu. Analiza oświadczenia Skarżącego i przedłożonych dokumentów, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkowiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący oświadczył, iż jego żona uzyskuje z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dochód w wysokości około 1.500 zł netto miesięcznie. Z kolei R. P. prowadzi gospodarstwo rolne o rocznym dochodzie 1.700 zł, nadto za 2008 rok otrzymał dopłaty do produkcji rolnej w łącznej wysokości 3.602,72 zł. Małżonkowie posiadają dom o pow. 200 m², nieruchomość rolną o pow. 6 ha oraz 0,42 ha lasu. Z wyciągu z rachunku bankowego Skarżącego wynika, że w okresie od 1 marca 2009 r. do 13 maja 2009 r. wpłynęła tam kwota 2.565 zł z tytułu odszkodowania za pojazd. Okoliczności te wskazują zatem na dysponowanie środkami stanowiącymi dochody obojga małżonków, środkami na rachunku bankowym oraz na fakt przyznania dopłat do produkcji rolnej. Pomimo stosownego wezwania R. P. w złożonej odpowiedzi nie wyjaśnił istotnych okoliczności, mających zasadnicze znaczenia dla oceny sytuacji materialnej jego rodziny. W szczególności Skarżący nie przedstawił informacji dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę, w tym dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych z tytułu tej działalności dochodów i zgromadzonych środków. Stwierdzenie, iż nie jest on w stanie przedstawić tych dokumentów, bez podania przyczyny podważa wiarygodność złożonego w tym zakresie oświadczenia. Skarżący nie przedstawił też danych dotyczących prowadzonej działalności rolniczej i posiadanego w związku z tym majątku, a także miesięcznych wydatków ponoszonych na bieżące utrzymanie rodziny. Skarżący nie złożył również tych wyjaśnień i dokumentów wraz ze sprzeciwem od postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy, nie dopełnił też tych czynności do czasu rozpoznania jego wniosku przez Sąd. Należy zatem stwierdzić, że Skarżący poza ogólnym oświadczeniem o wysokości osiąganych dochodów i posiadanym majątku, nie przedstawił przekonujących argumentów, które uzasadniałyby uwzględnienie jego wniosku. Brak wiarygodnych danych dotyczących źródeł utrzymania rodziny, a z drugiej strony ponoszonych wydatków, nie pozwala na ustalenie jego możliwości płatniczych. Przedłożone na wezwanie Sądu decyzje dotyczące płatności do gruntów rolnych i łącznego zobowiązania pieniężnego oraz wyciąg z rachunku bankowego Skarżącego, wyjaśniają jedynie część wątpliwości. Jak zaś wskazano powyżej, Skarżący nie podał dlaczego nie wyjaśnił pozostałych kwestii. W tych okolicznościach w pełni zasadne jest stwierdzenie, iż R. P. nie dowiódł, iż znajduje się w sytuacji materialnej, w której nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy zależy natomiast wprost od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Skoro strona nie podejmuje działań w celu wykazania, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy (także pomimo wyraźnego wezwania), pomoc taka nie może być jej przyznana. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.