I SA/Bk 76/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 07 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi P. K. B. i G. i B. B.Spółka z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące świadczeń pieniężnych oddala skargę. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. na podstawie tytułów wykonawczych od numeru [...] do numeru [...] obejmujących podatek od towarów i usług za styczeń, marzec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik i grudzień 2006 r. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec "B." Sp. z o.o. P. K. B. i G. B. w B.(dalej także jako: Spółka, Skarżąca). W celu realizacji ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniem z 20 października 2009 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Skarżącej. W piśmie z 22 października 2009 r. określonym jako "skarga na czynności egzekucyjne" pełnomocnik Spółki podniósł, iż postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte przedwcześnie, pozbawiając stronę prawa do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, a także, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało dokonane z naruszeniem zasady prowadzenia postępowania w sposób najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. W odpowiedzi na wezwanie organu pełnomocnik w piśmie z 5 listopada 2009 r. wyjaśnił, że pismo z 22 października 2009 r. zawiera zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Postanowieniem z [...] listopada 2009 r., Nr [...] Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. uznał za niezasadne zarzuty wniesione na prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki zarzucił naruszenie art. 33 pkt 2, 6 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Postanowieniem z [...] grudnia 2009 r., Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podkreślił, że decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2009 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2006 r. jest wykonalna i, że wymagalny jest obowiązek płynący z tej decyzji. Postępowanie egzekucyjne może być zatem w odniesieniu do takiego obowiązku prowadzone i brak dobrowolnego spełnienia przez Skarżącą ciążącego na niej obowiązku wynikającego z decyzji ostatecznej, upoważniał wierzyciela do wystawienia tytułów wykonawczych. Żaden przepis nie przewiduje wstrzymania z mocy prawa wykonania decyzji ostatecznej do czasu upływu terminu na złożenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W sprawie tytuły wykonawcze zostały wystawione przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. 20 października 2009 r., natomiast egzekucja została wszczęta 22 października 2009 r. – z dniem doręczenia Spółce tytułów wykonawczych. Również w dniu 22 października 2009 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Spółki w BGK O.O. w Białymstoku. W momencie kierowania wystawionych tytułów do egzekucji i zastosowania środka egzekucyjnego brak było wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej. Nie było również złożonego zabezpieczenia zobowiązania. Wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej wpłynął do organu podatkowego dopiero w dniu 13 listopada 2009 r. Postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wstrzymał wykonanie decyzji ostatecznej z [...] października 2009 r. w zakresie zobowiązań nieuregulowanych na dzień wpływu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego. W konsekwencji kwota 151.605,20 zł przekazana Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w B. przez BGK O.O. w B. 16 listopada 2009 r., a więc po wpływie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, została zwrócona Spółce 30 listopada 2009 r. Spółce zwrócono także koszty egzekucyjne w kwocie 9.091,03 zł, a więc w części odpowiadającej kwocie zwróconej 30 listopada 2009 r. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, działania organu egzekucyjnego nie naruszały art. 33 pkt 2, 6 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie było zatem podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, czy uchylenia prawidłowo zastosowanego środka egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, że w związku z wstrzymaniem wykonania decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z [...] grudnia 2009 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. pełnomocnik Spółki zarzucił zaskarżonemu postanowieniu: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 33 pkt 2, 6 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez: - prowadzenie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy zobowiązanie nie może być wymagalne wobec przysługującego stronie prawa do złożenia wniosku o obligatoryjne wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej w trybie art. 239f Ordynacji podatkowej oraz postanowienia organu podatkowego I instancji z 27 listopada 2009 r. o wstrzymaniu wykonania decyzji, - prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec jego niedopuszczalności, która to niedopuszczalność związana jest z pozbawieniem zobowiązanego zagwarantowanego ustawą prawa do żądania wstrzymania wykonania decyzji w całości, - prowadzenia postępowania w sposób uciążliwy dla zobowiązanego poprzez doprowadzenie do sytuacji, w której zobowiązany został pozbawiony prawa do żądania wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji organu podatkowego w części wyegzekwowanej uprzednio przez organ egzekucji oraz obciążenia zobowiązanego kosztami egzekucji, 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 75 oraz art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia całego materiału dowodowego dostępnego w niniejszej sprawie i wydanie skarżonego rozstrzygnięcia przez rozpoznaniem przez ten sam organ sprawy z wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, której wynik ma bezpośredni wpływ na niniejszą sprawę, pomimo posiadania przez organ z urzędu wiedzy o toczących się równolegle postępowaniach. Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu autor skargi podniósł, że w chwili dokonania czynności egzekucyjnych zobowiązanemu nie upłynął ustawowy termin 30 dni do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wraz ze skargą podatnik złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji udzielając jednocześnie wymaganego prawem zabezpieczenia, co w konsekwencji obligowało organ do wstrzymania wykonania decyzji. Pomimo wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w całości, organ podatkowy wstrzymał wykonanie decyzji w wysokości jedynie 151.517,22 zł wskazując, że nie podlega wstrzymaniu kwota, którą przed złożeniem wniosku o wstrzymanie organ egzekucyjny zdążył wyegzekwować. Zdaniem strony działanie organu egzekucyjnego, który przed upływem terminu do złożenia skargi do WSA, dokonał zajęcia egzekucyjnego spowodowało pozbawienie podatnika jego ustawowego uprawnienia do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w całości. Egzekucja części należności przed złożeniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji dała organowi podstawę do nieuwzględnienia żądania strony. Z tych powodów działanie organu należy ocenić jako egzekucję nie dopuszczalną, a zobowiązania niewymagalne. Zdaniem pełnomocnika, nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi jest pozbawienie strony ustawowego prawa do żądania wstrzymania wykonania decyzji, powołując się na ogólne przepisy, które umożliwiają prowadzenia egzekucji. Nadto pozbawienie strony zagwarantowanego ustawą uprawnienia, poprzez wcześniejsze wyegzekwowanie należności należy ocenić jako zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Tym bardziej, że udzielając zabezpieczenia roszczeń, zobowiązany zagwarantował ich ściągalność. Prawo strony nie może doznać ograniczenia przez czynności techniczne organu, jakim jest pobranie kwoty z rachunku bankowego. Tego rodzaju działanie organu, w ocenie strony skarżącej, należy ocenić jako niezgodne ze standardami demokratycznego państwa prawnego. Pełnomocnik podniósł także, że wynik prowadzonego równolegle przez ten sam organ administracji państwowej postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej ma bezpośrednie znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Uznanie bowiem przez organ, że strona zasadnie żądała wstrzymania ostatecznej decyzji w całości, wskazywać będzie, że egzekucja prowadzona była niezasadnie. Tym samym organ administracyjny powinien wstrzymać się z wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy organ egzekucyjny może prowadzić postępowanie egzekucyjne w okresie, w którym strona może skorzystać z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w trybie art. 239f § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej cytowanej jako: "o.p.". Sąd w pełni podziela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż pogląd prezentowany przez stroną Skarżącą, iż prowadzenie w tej sytuacji postępowania egzekucyjnego jest niedopuszczalne nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Na wstępie należy wskazać, iż od 1 stycznia 2009 r. ustawodawca wprowadził nowe zasady odnoszące się do wykonania rozstrzygnięć podatkowych, dodając w dziale IV o.p. cały nowy rozdział 16a zatytułowany "Wykonanie decyzji". Dotychczasową zasadę wykonalności decyzji nieostatecznej zastąpiono zasadą wykonalności decyzji ostatecznej. Zgodnie bowiem z art. 239e o.p. wykonaniu podlega decyzja ostateczna, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Instytucję wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej przewiduje art. 239f o.p. w świetle którego organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego, przy czym takie rozstrzygnięcie może zapaść zarówno na wniosek, jak i z urzędu. Mając na uwadze przedstawione unormowania należy podkreślić, iż zasadą jest, że ostateczna decyzja organu podatkowego jest wykonalna. Wierzyciel, w przypadku braku dobrowolnego spełnienia przez podatnika wynikającego z niej obowiązku, ma pełne prawo do poszukiwania zaspokojenia swoich należności w drodze egzekucji. Decyzja ostateczna stanowi podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Jak trafnie zauważył organ II instancji, żaden przepis nie przewiduje wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej z mocy prawa do czasu upływu terminu do złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W przedmiotowej sprawie podstawą do wystawienia tytułów wykonawczych była decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] czerwca 2009 r. utrzymana w mocy ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] października 2009 r. Tytuły wykonawcze wystawiono 20 października 2009 r., z dniem ich doręczenia Spółce tj. 22 października 2009 r. wszczęta została egzekucja. Również w dniu 22 października 2009 r. zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Spółki. Wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej wpłynął do organu podatkowego dopiero w dniu 13 listopada 2009 r. W konsekwencji postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wstrzymał wykonanie decyzji ostatecznej z [...] października 2009 r. w zakresie zobowiązań nieuregulowanych na dzień wpływu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego. W ocenie Sądu egzekucja administracyjna w niniejszej sprawie do czasu złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji była w pełni dopuszczalna. Trzeba zauważyć, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w B. zwrócił Spółce kwoty wpłacone po złożeniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, zwrócił także odpowiadające tym kwotom koszty egzekucyjne. Odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika Spółki należy stwierdzić, że niewątpliwie warunkiem złożenia wniosku o wstrzymanie decyzji w trybie art. 239f o.p. jest uprzednie wniesienie skargi do sądu administracyjnego, zaś ustawowy termin do wniesienia skargi wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia skarżącemu. W ocenie Sądu nie ma jednak podstaw prawnych do twierdzenia, że w czasie przewidzianym do złożenia skargi decyzja nie podlega wykonaniu. Skarżący dysponuje wprawdzie trzydziestodniowym terminem do złożenia skargi, jednakże działając we własnym interesie, może tę skargę złożyć wcześniej, w szczególności po to, by móc złożyć wniosek o wstrzymanie decyzji w trybie art. 239f o.p., a zatem pozbawić organ możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego. Skoro strona składa skargę na koniec ustawowego terminu, winna jest liczyć się z tym, że organ do tego czasu może podejmować czynności egzekucyjne, do których jest uprawniony. Czynności tych nie można zaś traktować, jako niedopuszczalnych, ani też dokonywanych w sposób zbyt uciążliwy dla zobowiązanego wyłącznie z tego powodu, że strona może ewentualnie skorzystać z prawa do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego poprzez wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia przed rozpoznaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej zażalenia na postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z [...] listopada 2009 r. w sprawie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej z [...] października 2009 r. Jak wskazano powyżej, wniosek Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej z [...] października 2009 r. wpłynął do organu podatkowego dopiero w dniu 13 listopada 2009 r., a więc już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Uwzględniając częściowo wniosek organ podatkowy wstrzymał wykonanie powyższej decyzji w zakresie zobowiązań nieuregulowanych na dzień wpływu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego. Należy zgodzić się z organem II instancji, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej z [...] października 2009 r. pozostawało bez wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, nie mogło ono bowiem zniweczyć skuteczności podjętych do tej pory czynności postępowania egzekucyjnego. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji nie wywiera bowiem skutku prawnego sięgającego wstecz, w szczególności do daty doręczenia decyzji wymiarowej, co mogłoby powodować utratę wymagalności obowiązku. Wykonanie decyzji jest procesem, który przebiega w określonym czasie i może być wstrzymany poprzez wydanie rozstrzygnięcia w tym zakresie. Postanowienie takie dopiero z datą jego wydania skutkuje wstrzymaniem wykonania decyzji i zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, nie pozbawia natomiast wymagalności obowiązku (podobnie: wyrok NSA we Wrocławiu z 16 lipca 1998 r., I SA/Wr 647/96, LEX nr 33630). Jedynie na marginesie należy dodać, iż jak wskazano w odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z [...] lutego 2010 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w sprawie wstrzymania wykonania decyzji. Mając na uwadze powyższe, wobec stwierdzenia, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia przepisów prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.