I SA/Bk 786/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie oddala skargę. Decyzją z dnia [...].05.2015, nr [...], wydaną w następstwie wniosku złożonego przez Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. (zwany dalej ,,ZUS") utrzymał w mocy decyzję z dnia [...].03.2015r, znak: [...], , odmawiającą umorzenia należności na ubezpieczenie własne płatnika w łącznej kwocie 17.429,00 zł, w tym: składek wobec Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego za okres: 01.2005r. - 02.2009 r. w wysokości 9.093,00 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 8.336,00 zł. Organ rozpoznając sprawę nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości Skarżącego. Z decyzją tą niezgodził się Pan M. T. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W treści skargi stwierdza, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem ZUS-u zarzucając: 1. Naruszenie art. 32 w zw. z art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1 § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne poprzez jego niezastosowanie w sprawie i odmowę umorzenia należności pomimo, że skarżący ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinna nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, powodując konieczność sięgnięcia do środków pomocy państwa co pozostaje w sprzeczności ze słusznym interesem zobowiązanego jak również interesem społecznym 2. Naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji błędne uznanie, że opłacenie należności nie pociągnęłoby zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny w sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ze względu na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji w całości. W odpowiedzi na skargę organ wnosi o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., zwanej dalej ustawą o s.u.s.), należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi gdy: a) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, b) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, c) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. 2012 r., póz. 749), d) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, e) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, f) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, g) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w cytowanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z nich, daje potencjalną możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przejawia się to w stwierdzeniu, iż należności mogą być przez organ umarzane, a skoro mogą, to organ nie ma obowiązku ich umorzenia, nawet w przypadku wystąpienia całkowitej nieściągalności (zob. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07, publikacja: LEX nr 368197). Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, organ pozbawiony jest prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Jest to zatem decyzja należąca do katalogu tzw. uznań administracyjnych. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organ wynika, iż Skarżący posiada stałe źródło utrzymania w postaci świadczenia emerytalnego wypłacanego w wysokości 1.580,74 zł, z którego można prowadzić ewentualną skuteczną egzekucję. Skarżący jest także właścicielem wspólnie z żoną mieszkania położonego w B., przy ul. [...]. Wartość majątku znacznie przekracza wysokość zadłużenia. Postępowanie egzekucyjne wobec przedmiotowych należności nie było dotychczas prowadzone. Słusznie zatem organ stwierdził, że w tej sytuacji nie można mówić, iż przypadku Skarżącego mamy do czynienia z całkowitą nieściągalnością. Wskazać przy tym należy, że przepisy prawa przewidują ochronę części świadczenia ze względu na konieczność zabezpieczenia niezbędnych środków na utrzymanie zobowiązanego i jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, organ I i II instancji prawidłowo uznał, że w obecnych okolicznościach faktycznych nie zachodzą przesłanki przewidujące umorzenie należności z tytułu składek wobec FUZ, w oparciu o art. 28 ust. 1-3 w związku z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z powodu ich całkowitej nieściągalności. Ponieważ jako podstawę umorzenia Skarżący wskazał trudną sytuację materialną oraz kłopoty zdrowotne, organ prawidłowo również rozpatrzył wniosek na podstawie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Według § 3 tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie zapłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: a) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, b) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, c) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zgodnie z § 3 ust. 2 tego rozporządzenia za rodzinę uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym, osoby spokrewnione lub niespokrewnione, pozostające z zobowiązanym w faktycznym związku. Natomiast w świetle § 3 ust. 1 tego rozporządzenia to właśnie na zobowiązanym ciąży obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek do umorzenia składek. Nie może zatem budzić wątpliwości fakt, że do skorzystania z możliwości umorzenia muszą istnieć konkretne, jednoznaczne dowody wskazujące na krytyczną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy bądź członka rodziny. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący uzasadnił złym stanem zdrowia oraz brakiem środków do życia. Dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują, że rzeczywiście Skarżący wymaga opieki lekarskiej, jednak fakt ten, ze względu na uzyskiwane dochody, nie pozbawia go całkowitej możliwości uregulowania zobowiązań wobec ZUS. Organ zasadnie zatem odmówił uznania za udowodnione, że stan zdrowia pozbawia Skarżącego możliwości pozyskania środków na spłatę zadłużenia. Ponadto Skarżący nie korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, a jego żona również osiąga dochody ze świadczenia emerytalnego. Uwzględniając powyższe nie można przyjąć, że Skarżący nie ma obiektywnych możliwości spłaty zaległości wobec ZUS chociażby w formie układu ratalnego lub dobrowolnych wpłat. Należy bowiem pamiętać, że w przypadku zawarcia układu ratalnego bieg dalszych odsetek zostanie wstrzymany poczynając od dnia następnego po dniu wniesienia podania o raty. Na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zostanie jedynie naliczona opłata prolongacyjna na zasadach i w wysokości przewidzianej w ustawie Ordynacja podatkowa, tj. w wysokości 50% stawki odsetek za zwłokę obowiązującej w dniu zawarcia umowy. Ponadto, na co słusznie wskazał organ, Skarżący wskazał, że spłaca kredyty w bankach, jednak konieczność regulowania zobowiązań wobec innych wierzycieli nie może, zdaniem Sądu, stanowić okoliczności przemawiającą za umorzeniem należności wobec ZUS. W tej sytuacji umorzenie należności z tytułu składek stanowiłoby uprzywilejowaną sytuację innych wierzycieli kosztem należności Skarbu Państwa. Przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie należności istotnym jest bowiem fakt figurującego zadłużenia, za powstanie którego odpowiedzialny jest płatnik składek. Stosownie do obowiązujących przepisów, to właśnie płatnik składek jako osoba prowadząca działalność gospodarczą, niezależnie od czynników wpływających na funkcjonowanie firmy i osiąganych dochodów, odpowiada za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek. Nie ulega natomiast wątpliwości, że Skarżący działalność gospodarczą prowadził i nie odprowadzał należnych z tego tytułu składek. Organy I i II instancji prawidłowo zatem oceniły sytuację Skarżącego. Ze względu na powyższe, na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.