I SA/Bk 82/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz (spr.), sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 maja 2011 r. sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległego podatku od nieruchomości za lata 2004-2005 objętego tytułami wykonawczymi nr [...]i [...]. oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., po rozpatrzeniu zażalenia Pani B. B. (zwanej dalej Skarżącą) utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza C. B. z [...] stycznia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z uzasadnienia postanowienia organu II instancji wynika, że pismem z [...] grudnia Skarżąca wniosła zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległego podatku od nieruchomości za lata 2004-2005 objętego tytułami wykonawczymi [...] i [...]. Zarzuty te uzupełniła następnie pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. Strona skarżąca podniosła, że egzekwowany obowiązek w podatku od nieruchomości za lala 2004-2005 nie istniał (art. 33 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej powoływanej w skrócie "u.p.e.a."), zastosowany środek egzekucyjny - z uwagi na utrzymywanie dwójki dzieci - jest zbyt uciążliwy (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.), egzekucja jest prowadzona przez niewłaściwy organ (art. 33 pkt 9 u.p.e.a.), a tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych - nie zawiera podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 10 u.p.e.a.). Odnosząc się do powyższych zarzutów Burmistrz C. B. uznał za uzasadniony zarzut braku powołania podstawy prawnej w tytułach wykonawczych. Natomiast w pozostałym zakresie zarzuty uznał za nieuzasadnione. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła zażalenie, w którym powtórzyła zarzuty zawarte w piśmie z [...] grudnia 2009 r. podkreślając, że decyzje ustalające zobowiązanie w podatku od nieruchomości powinny być doręczone każdemu ze współmałżonków. Zaznaczyła, że podatnik nie ma obowiązku powiadamiania o zmianie adresu zamieszkania, jeżeli nie toczy się żadne postępowanie podatkowe w jego sprawie. W przedmiotowej sprawie Skarżąca nie mieszkała w S. w okresie objętym decyzjami wymiarowymi za lata 2004-2005 w związku z czym decyzje awizowane pod adresem w S. nie mogą być uznane za skutecznie doręczone. Ponadto strona skarżąca zarzuciła, że na dzień wydania tytułów wykonawczych mieszkała w B. przy ul. [...], w związku z czym właściwym miejscowo organem egzekucyjnym był naczelnik jednego z b. urzędów skarbowych. Dodała również, że przepisy u.p.e.a. nie przewidują możliwości "uzupełnienia" tytułu wykonawczego polegającego na późniejszym podaniu podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Poza tym strona skarżąca nadmieniła, że wskazanie tekstu jednolitego aktu prawnego - w sytuacji gdy ten tekst jednolity został obwieszczony w okresie późniejszym niż okres rozliczeniowy objęty decyzjami wymiarowymi - świadczy o błędnej podstawie prawnej decyzji będących podstawą prowadzenia egzekucji. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organ odwoławczy stwierdził, że jedynie zasadny jest zarzut braku formalnego tytułu wykonawczego (brak wskazania decyzji podatkowej jako podstawy prawnej prowadzenia egzekucji), ale organ I instancji również uznał go za uzasadniony, wobec czego nie wiadomo jakiego rozstrzygnięcia w tej kwestii domaga się strona. Ponadto Kolegium podniosło, że powołanie tekstu jednolitego aktu prawnego będącego podstawą prawną dochodzonego obowiązku podatkowego nie jest brakiem formalnym tytułu wykonawczego. W tytule należy podać "podstawę prawną obowiązku" (art. 27 u.p.e.a.), co organ I instancji uczynił wskazując ustawę o podatkach i opłatach lokalnych. Poza tym organ odwoławczy zaznaczył, że Skarżąca powołuje się na postanowienie SKO z [...] października 2009 r. nr[...], w którym organ ten rzekomo przyznał, że strona mieszka w B. W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie Kolegium uznało stanowisko strony skarżącej za bezzasadne. W żadnym z pism Skarżąca nie wskazała bowiem "właściwego" adresu miejsca zamieszkania. Kolegium zaznaczyło, że w nagłówkach pism z [...] stycznia 2010 r., [...] grudnia 2009 r. i [...] grudnia 2009 r. strona skarżąca wskazuje "adres do doręczeń" lub "adres do korespondencji" (B., ul. [...]). Poza tym organ odwoławczy podniósł, że z wyjaśnień Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (pismo nr [...]) wynika, że za lata 2002, 2005, 2006, 2007 i 2008 Skarżąca rozliczała się z podatku dochodowego od osób fizycznych w Urzędzie Skarbowym w S. podając w formularzach PIT adres zamieszkania: S., ul. [...]. Kolegium wskazało również, że do dnia doręczenia tytułów wykonawczych strona nie składała żadnego zgłoszenia aktualizacyjnego NIP, mimo że z pism kierowanych do wierzyciela wynika, iż miała świadomość różnicy pomiędzy pojęciami "miejsca zamieszkania" i "miejsca zameldowania na pobyt stały". Organ odwoławczy podkreślił, że już w styczniu 2009 r. strona doskonale rozróżniała te pojęcia, skoro swój zarzut rzekomego niedoręczenia upomnienia oparła właśnie na stwierdzeniu, że miejsce zamieszkania nie może być utożsamiane z miejscem zameldowania. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że decyzje ustalające zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2004-2005 wysyłane na adres ul. [...], S., niepodejmowane w terminie (pomimo dwukrotnego awizowania) należy uznać za skutecznie doręczone, a więc przekształcające obowiązek w zobowiązanie podatkowe. Poza tym organ odwoławczy stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego jest nieuzasadniony również z tego powodu, że obowiązek ten wynikał z ustawy powołanej w tytule wykonawczym (ustawy o podatkach i opłatach lokalnych), a strona - jako współwłaścicielka nieruchomości z mocy prawa podlegała temu obowiązkowi w latach 2004-2005. Wysyłanie i doręczanie decyzji wymiarowych nie miało zatem żadnego wpływu na istnienie obowiązku w podatku od nieruchomości. Ponadto z wyżej wymienionych powodów za bezzasadny organ II instancji uznał również zarzut niewłaściwości organu egzekucyjnego. Organ odwoławczy nie uznaje bowiem za wiarygodne, że miejscem zamieszkania strony skarżącej jest B., ul. [...]. Odnosząc się do wywodów dotyczących obowiązku doręczania decyzji podatkowych wszystkim podatnikom wymienionym w tych decyzjach Kolegium podkreśliło, że decyzje były wystawiane na oboje współwłaścicieli i nazwiska obojga podatników figurowały na tych decyzjach. Obojgu współwłaścicieli decyzje były wysyłane, jednakże żaden z podatników nie podjął tych pism. Na zwrotnych potwierdzeniach odbioru figurują adnotacje o - mieszkaniu zamkniętym". Nie wiadomo więc na jakiej podstawie Skarżąca twierdzi, że listonosze próbowali doręczyć pisma jakiemuś dorosłemu domownikowi, który "usilnie odmawiał" przyjęcia pism. Kolegium rozpatrując zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego stwierdziło, że będzie on rozpatrzony przez organ egzekucyjny. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Burmistrza C. B. w części dotyczącej: - uznania zgłoszonego zarzutu dotyczącego nie doręczenia decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 i 2005 za nieuzasadniony; - uznania zgłoszonego zarzutu dotyczącego prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny za nieuzasadniony; - uzupełnienia tytułów wykonawczych poprzez wskazanie podstawy prawnej wystawienia tytułów wykonawczych w uzasadnieniu postanowienia Burmistrza C. B. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła: 1) błędną interpretację art. 22 § 2 i art. 27 u.p.e.a. 2) naruszenie art. 6, art. 136, art. 64 § 2, art. 75 i art. 78 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. w dalszej części powoływany w skrócie k.p.a.) W uzasadnieniu skargi Skarżąca podniosła, że w jej ocenie Burmistrz C. B. uznając za uzasadniony zarzut dotyczący braku podstawy prawnej w tytułach wykonawczych, uzupełnił wydane przez siebie tytuły wykonawcze, gdyż chciał umożliwić organowi egzekucyjnemu dalsze prowadzenie czynności egzekucyjnych, co jest sprzeczne z u.p.e.a. oraz z k.p.a. Skarżąca podniosła, że brak chociażby jednego elementów tytułu wykonawczego, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. powoduje niedopuszczalność egzekucji. Zdaniem strony skarżącej skoro przepis prawa nie pozwala na uzupełnianie tytułu wykonawczego, to organ I instancji naruszył swym działaniem art. 6 k.p.a. i art. 27 u.p.e.a. Ponadto strona skarżąca zaznaczyła, że pod adresem S., ul. [...] nie mieszka już od wielu lat, co potwierdza pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] czerwca 2010 r. znak: [...]adresowane do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B., z którego wynika, że od [...] lipca 2003 r. zamieszkuje ona w B. przy ul. [...]. W związku z powyższym właściwym organem egzekucyjnym nie może być Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., a zatem w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 22 § 2 u.p.e.a. Skarżąca nadmieniła również, że nie można uznać za prawidłowo doręczoną decyzję, jeżeli wysłana została ona wspólnie na małżonków. Zdaniem skarżącej cyt. "decyzje ustalające wysokość podatku od nieruchomości powinny być wysłane osobno B. B. i osobno H. B". Końcowo strona skarżąca podniosła, że Kolegium nie rozpatrzyło jej wniosku dowodowego podniesionego w zażaleniu, tj. potwierdzenie faktu nie zamieszkiwania przez nią pod adresem: S., ul. [...] przez Pana J. B. Pismem procesowym z [...] stycznia 2011 r. Skarżąca uzupełniła skargę w ten sposób, że dołączyła kopię pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z [...] czerwca 2010 r., nr [...]oraz kopię postanowienia samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] października 2009 r. nr [...]., jednocześnie podtrzymując wszystkie zarzuty przedstawione w ww.skardze. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści pisma z dnia [...] grudnia 2009 r. niewątpliwie wynika, że skarżąca wniosła zarzuty na podstawie art. 33 pkt 1, 8 i 10 u.p.e.a. Skarżąca kwestionowała w ww. piśmie istnienie egzekwowanego obowiązku w podatku od nieruchomości za lala 2004-2005, a to ze względu na nie doręczenie decyzji. Po drugie, Skarżąca wskazała, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych - nie zawiera podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej. Po trzecie, wskazała, iż ze względu na sytuację materialną oraz ze względu na to, że jest samotną matką wychowująca trójkę dzieci, każdy zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy. Pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. Skarżąca uzupełniła zarzuty przedstawione w piśmie z dnia [...]grudnia 2009 r. W tym miejscu należy podkreślić, co dostrzegł również organ odwoławczy, że zarzuty są środkiem prawnym przysługującym w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie zaś w jego toku. Zobowiązany nie może w dowolnym czasie (tj. po upływie ustawowego terminu 7 dni do wniesienia zarzutów) wnosić nowych zarzutów lub uzupełniać je o nowe podstawy prawne lub faktyczne, bowiem to wierzyciel i organy egzekucyjne obu instancji muszą znać te zarzuty i rozpoznać je, a do Sądu należy kontrola legalności tych rozstrzygnięć (wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 216/10, LEX nr 673537). Tytuły wykonawcze zostały doręczone w dniu [...] listopada 2010 r., zatem uzupełnienie zarzutów pismem z dnia [...] grudnia 2009 r. było bezskuteczne. Oznacza to, że wierzyciel ani też organ odwoławczy nie miały uprawnienia do ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych po upływie ustawowego, 7 - dniowego terminu, do ich wniesienia. Wypowiedzenie się w tym zakresie przez organ odwoławczy nie stanowi z tego powodu podstawy do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Co więcej, w tej konkretnej sprawie, wypowiedzenie się w zakresie zarzutów wniesionych po terminie można uzasadniać zasadą działania w sposób budzący zaufanie do organów administracji publicznej. Mając jednakże na uwadze to, że zarzuty wniesione po terminie nie mogły wywołać zamierzonego skutku, Sąd nie może dokonać weryfikacji zaskarżonego postanowienia z ich uwzględnieniem, tzn. z założeniem, że zostały one złożone w terminie. W konsekwencji weryfikacja zaskarżonego postanowienia przez Sąd w tej sprawie została dokonana tylko z uwzględnieniem zarzutów wniesionych w terminie. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia zobowiązania należy wskazać, iż twierdzenie to jest nietrafne. Otóż nie można się zgodzić ze Skarżącą, że decyzje wymiarowe nie zostały jej skutecznie doręczone. Kwestię powyższą w sposób wszechstronny przedstawił organ odwoławczy w swoim postanowieniu z dnia [...] grudnia 2010 r. organ podatkowy doręczający decyzję miał prawo na podstawie posiadanych informacji przyjąć, ze adresem, pod którym można doręczać pisma Skarżącej jest S., ul.[...]. Nawet jeżeli organ uczynił to na podstawie domniemania wyprowadzonego z informacji wynikających z danych zawartych w ewidencji NIP, czy też z własnych danych, to Skarżąca nie zakwestionowała skutecznie tego domniemania. Co więcej, wskazując na etapie postępowania egzekucyjnego adres: B., ul. [...], jednakże - co należy podkreślić - tylko jako adres do doręczeń, potwierdziła poprawność wnioskowania organu doręczającego decyzję podatkową pod adresem w S. Uzasadnione jest przyjęcie, że skoro Skarżąca adres: B., ul [...] wskazała jako adres do doręczeń, to nie był to adres, pod którym bez wyraźnego wskazania adresata można było skutecznie dokonać doręczenia na zasadach określonych w art. 148 i 149 o.p. Skoro zatem decyzje zostały skutecznie doręczone, akty te wywołały powstanie zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości, zaś zarzut nieistnienia egzekwowanego obowiązku jest niezasadny. W dalszej kolejności wskazać należy, że nie jest zasadny również zarzut w skardze związany z uzupełnieniem tytułów wykonawczych poprzez wskazanie podstawy prawnej wystawienia tytułów wykonawczych w uzasadnieniu postanowienia Burmistrza C. B. z dnia [...] stycznia 2010 r. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wierzyciel, czyli Burmistrz C. B. uznał za uzasadniony zarzut braku podstawy prawnej w tytułach wykonawczych. Uznanie wskazanego zarzutu zostało potwierdzone również przez organ odwoławczy. W opinii Sądu na kwestię uznania wskazanego wyżej zarzutu za zasadny nie wpływa okoliczność próby swoistego "uzupełnienia" tytułów wykonawczych w piśmie z dnia [...]stycznia 2010 r. Trafne jest stanowisko organu odwoławczego, iż nie istnieje prawna możliwość takiego uzupełniania tytułów wykonawczych. Jednakże nawet dokonanie takiego "uzupełnienia" tytułu wykonawczego przez wierzyciela nie stanowi samoistnej podstawy do uchylenia postanowienia wierzyciela, skoro wierzyciel w tym samych akcie prawnym uwzględnia zarzut braku podstawy prawnej w tytułach wykonawczych. Sąd w tym miejscu pragnie jednocześnie wskazać, iż zgodnie z postanowieniami art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zgodnie z treścią art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie (art. 34 § 5 u.p.e.a.). Z treści decyzji wyraźnie wynika, że jej adresatem oprócz H. B. była również Pani B. B. Oznacza to, że nie jest trafne stanowisko Skarżącej zawarte w piśmie z dnia [...] grudnia 2009 r., zgodnie z którym decyzje te miały być rzekomo adresowane tylko do męża Skarżącej. Także nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia prawa majątkowego jest środkiem zbyt dolegliwym. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że w egzekucji świadczeń pieniężnych jest to najwłaściwszy środek egzekucyjny. Ponadto z treści pisma Skarżącej z dnia [...] grudnia 2009 r. wynika, że ze względu na sytuację materialną oraz ze względu na to, że jest samotną matką wychowująca trójkę dzieci, każdy zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy. Przyjęcie wskazanego stanowiska oznaczałoby, że w zasadzie nie jest faktycznie możliwe prowadzenie w stosunku do Skarżącej postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszenia innych przepisów prawa, które mogłyby stanowić podstawę do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. W świetle powyższego Sąd za bezzasadne uznał wszystkie podniesione w skardze zarzuty i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.