I SA/Bk 836/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2016 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę Pan W. N. (dalej powoływany także jako "Skarżący") złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012, w którym zadeklarował pakiet 2 – Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.2 – uprawy rolnicze (w zakresie przestawiania) na powierzchni 16,45 ha, wariant 2.10 – uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 2,40 ha. W dniu [...] maja 2012 r. wnioskodawca złożył zmianę do wniosku, zwiększając deklarację w wariancie 2.10 do 3,40 ha. W tych okolicznościach Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Płatność w kwocie 6 120,00 zł została przekazana na rachunek bankowy Skarżącego. W dniu [...] kwietnia 2013 r Skarżący. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. kontynuacyjny wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013, w którym zadeklarował pakiet 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 3,40 ha. W dniu [...] sierpnia 2013 r. w gospodarstwie rolnym Skarżącego w została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie wzajemnej zgodności, z której sporządzony został raport z czynności kontrolnych nr [...]. W dniu [...] sierpnia 2013 r. w gospodarstwie Skarżącego przeprowadzona została kontrola na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni metodą inspekcji terenowej, z której sporządzony został raport z czynności kontrolnych nr [...]. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w zakresie Programu rolnośrodowiskowego, z której sporządzony został raport z czynności kontrolnych nr [...]. Podczas przedmiotowej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w realizacji pakietu 2, wariant 2.10 i zastosowano kody nieprawidłowości E2, E3, E6, E7. W związku z zastrzeżeniami Skarżącego do tego raportu Kierownik BKM w dniu [...] stycznia 2014 r. przesłał raport z czynności kontrolnych w zakresie programu rolnośrodowiskowego nr [...], po dokonaniu korekty polegającej na usunięciu kodów nieprawidłowości E3 i E6. W dniu [...] kwietnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. w dniu [...] lipca 2014 r. decyzją nr [...] uchylił tą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ze względu na to, że organ I instancji nie rozpatrzył całego materiału dowodowego Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu [...] września 2014 r. decyzją nr [...] odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. Następnie decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. ustalił Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w wysokości 6 120,00 zł. Dyrektor P. Oddziału ARiMR w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 zobowiązał się do realizacji podjętych zobowiązań przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia [...] marca 2012 r. do dnia [...] marca 2017 r. Organ wskazał, że zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego wymogi dla poszczególnych pakietów i ich wariantów są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 26 lutego 2009 r. (część II, ust. 1 pkt 2 ppkt b) i dla wariantu 2.10 - uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) rolnik zobowiązany jest do utrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów , a w przypadku jabłoni domowej minimalna obsada wynosi 125 szt./ha. Skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego na powierzchni 3,40 ha, za co otrzymał płatność. Następnie organ wskazał, że podczas kontroli na miejscu w dniach [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. stwierdzono następując nieprawidłowości o kodzie E7 – co oznacza nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów; kodzie E2 – co oznacza, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymogów. N a działce rolnej oznaczonej identyfikatorem B (wariant 2.10), położonej na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 3,40 ha - powierzchnia stwierdzona 3,40 ha -inspektorzy terenowi stwierdzili, że 170 sztuk jabłoni spełniało wymogi określone w rozporządzeniu (wysokość powyżej 0,8 m, grubość około 1 cm). Natomiast pozostałe drzewka nie spełniały określonych wymogów, stwierdzono liczne wypady, wysokość sadzonek 30-150 cm, liczne ciecia sadzonek na wysokości 20 - 30 cm, wysokość odrostów od 20 - 49 cm. Obliczono, że stwierdzona obsada wynosi 50 sztuk jabłoni/1 ha spełniających wymogi. Wobec powyższego inspektorzy zastosowali do działki rolnej B kod nieprawidłowości E2, E7. Organ stwierdził, że wystąpienie nieprawidłowości E2 i E7 skutkuje, zgodnie z załącznikiem nr 7 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku określającym wysokości zmniejszeń płatności rolnośrodowiskowych dokonywanych w ramach pakietów i wariantów, w przypadku wariantu 2.10 - nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów, zmniejszeniem płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100 % do działki rolnej, na której stwierdzono uchybienie. Zatem w przedmiotowej sprawie organ I instancji dokonał zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.10 w stosunku do działki rolnej oznaczonej identyfikatorem B w wysokości 100 %. Organ stwierdził, że Skarżący nie dotrzymał podjętego zobowiązania w wariancie 2.10, dlatego też, na mocy § 39 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., póz. 361 ze zm.), płatność rolnośrodowiskowa podlegała zwrotowi. Organ nie uwzględnił zarzutów odwołania. Organ podkreślił m.in., że nie kwestionuje zasadności i prawidłowości poczynionych przez wnioskodawcę zabiegów po stwierdzeniu wystąpienia choroby grzybowej, a jedynie stwierdza, że wnioskodawca był zobowiązany zawiadomić Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. o wystąpieniu choroby grzybowej, czego jednak nie uczynił. Analizując sprawę pod kątem wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności organ stwierdził, że Skarżący nie przedstawił w wymaganym terminie dowodów wystąpienia takich sytuacji. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji prawidłowo nie rozpatrzył usunięcia z plantacji i przycięcia drzewek jabłoni z uwagi na porażenie chorobą grzybową w kategoriach siły wyższej. O zaistniałej sytuacji wnioskodawca nie poinformował, jak też nie złożył żadnych dokumentów potwierdzających porażenie drzew owocowych przez chorobę grzybową do dnia kontroli Kierownika Bura Powiatowego ARiMR w S., naruszając tym samym wymóg art. 47 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Organ stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 5 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez odwołującego nienależnie pobranej płatności rolnośrodowiskowej za rok 2012. bowiem na na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem B (wariant 2.10), położonej na działce ewidencyjnej nr [...] powierzchnia deklarowana 3,40 ha - powierzchnia stwierdzona 3,40 ha, Skarżący nie utrzymywał minimalnej obsady drzew i krzewów, co skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności. Reasumując, organ odwoławczy uznał, że decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący, zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, dające podstawę do wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu materiał dowodowy został zebrany i oceniony prawidłowo, uwzględniając znaczenie i wartość poszczególnych dokumentów zgromadzonych w sprawie. Wydając decyzję organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie, oparł się na obowiązujących przepisach prawnych, czemu dał wyraz w podstawie prawnej decyzji, a uzasadnienie faktyczne potwierdził uzasadnieniem prawnym. Twierdzenie skarżącego, że bezpodstawnie odebrano mu dopłaty za rok 2012, w którym nie stwierdzono nieprawidłowości, a materiał nasadzeniowy spełniał wszystkie wymogi, jedynie w oparciu o kontrolę przeprowadzoną w 2013 r. jest bezzasadne. W świetle art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 płatności rolno środowisko we udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolno środowisko we na okres co najmniej 5 lat. W przedmiotowej sprawie Skarżący zobowiązał się do realizacji programu rolnośrodowiskowego od roku 2012 w zakresie pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.10 - Uprawy sadownicze i jagodowe (w okresie przestawiania) na powierzchni 3,40 ha, za który otrzymał płatność na mocy decyzji nr [...] z dnia [...].01.2013 r. W dniu [...].08.07.2013 r. i [...].09.2013 r. została przeprowadzona kontrola na miejscu w gospodarstwie wnioskodawcy w zakresie Programu rolnośrodowiskowego (nr raportu [...]), podczas której stwierdzono nieprawidłowości: Kod nieprawidłowości E7 - oznacza nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów; Kod nieprawidłowości E2 - oznacza, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymogów - na działce rolnej oznaczonej identyfikatorem B (wariant 2.10), położonej na działce ewidencyjnej nr [...] - powierzchnia deklarowana 3,40 ha - powierzchnia stwierdzona 3,40 ha - inspektorzy terenowi stwierdzili, że 170 szt. jabłoni spełniało wymogi określone w rozporządzeniu (wysokość powyżej 0,8 m, grubość około 1 cm). Pozostałe drzewka nie spełniały określonych wymogów, stwierdzono liczne wypady, wysokość sadzonek 30 - 150 cm, liczne cięcia sadzonek na wysokości 20 - 30 cm, wysokość odrostów od 20 - 49 cm (zdjęcia nr 1-12). W związku z powyższym stwierdzona obsada wynosi 50 szt. jabłoni/1 ha spełniających wymogi. Wobec tego inspektorzy zastosowali do działki rolnej B kod nieprawidłowości E2, E7. W związku z wystąpieniem nieprawidłowości E2 i E7, które zostały stwierdzone w trakcie kontroli na miejscu w zakresie Programu rolnośrodowiskowego zgodnie z załącznikiem nr 7 do cytowanego rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku określającym wysokości zmniejszeń płatności rolno środowiskowych dokonywanych w ramach pakietów i wariantów, w przypadku wariantu 2.10 nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów powoduje zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100 % do działki rolnej, na której stwierdzono uchybienie. Zatem, w przedmiotowej sprawie organ I instancji dokonał zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100 % w ramach wariantu 2.10 w stosunku do działki rolnej oznaczonej identyfikatorem B, na której stwierdzono ww. nieprawidłowości za 2013 rok. Skarżący nie dotrzymał zatem podjętego zobowiązania w wariancie 2.10, dlatego też, na mocy § 39 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolno środowisko wy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., póz. 361 ze zm.), płatność rolno środowiskowa podlega również zwrotowi, w przypadku gdy rolnik: nie przestrzega żadnych wymogów w ramach wariantu określonego pakietu, w szczególności w związku z dokonaniem wymiany działek, o której mowa w art. 10 ust. 4 rozporządzenia nr 65/2011, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana w ramach danego wariantu. Sprawa płatności za 2013 r. była także przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu, który wyrokiem z dnia 7 października 2015 r. oddalił skargę (I SA/Bk 253/15, wyrok prawomocny). Rozpoznawana sprawa jest zatem konsekwencją tej za 2013 rok. Nieprawidłowości, wynikłe z niespełnienia wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego miały wpływ na zastosowanie art. 18 ust, 1 rozporządzenia Komisji (UE1 Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzania procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011 r. ze zm.), zgodnie z którym pomoc objęta wnioskiem ulega zmniejszeniu lub nie jest przyznawana , jeżeli nie spełniono kryteriów kwalifikowalności innych niż kryteria związane z wielkością obszaru lub liczbą zwierząt zadeklarowanych. W przypadku zobowiązań wieloletnich, zmniejszenia pomocy, wykluczenia i odzyskiwanie mają zastosowanie również do kwot wypłaconych już z tytułu tego zobowiązania w latach wcześniejszych. Dlatego w razie stwierdzenia nieprzestrzegania przez rolnika wymogu, oprócz zmniejszenia płatności w danym roku w części dotyczącej działek rolnych, na których stwierdzono uchybienie stosuje się zwrot płatności, które zostały wypłacone w poprzednich latach do tych działek rolnych z tytułu realizacji zobowiązania rolno środowiskowego, a w przypadku, gdy dane zmniejszenie stanowi procentową wartość o taką wartość ustala się zmniejszenie płatności. Powyższy przepis zgodnie z art. 35 cytowanego rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. stosowany jest do spraw od roku 2011, tj. od dnia wejścia w życie ww. rozporządzenia. Powodem wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego za rok 2012, było stwierdzone w roku 2013 w wyniku kontroli na miejscu (przeprowadzonej na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., póz. 173), nieprawidłowości wynikających z niespełnienia wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33, póz. 262 ze zm.). Należy ponadto wskazać, iż organ II instancji nie kwestionował zasadności i prawidłowości poczynionych przez wnioskodawcę zabiegów po stwierdzeniu wystąpienia choroby grzybowej, jedynie stwierdził, że wnioskodawca był zobowiązany zawiadomić Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. zgodnie z art. 47 ust. l i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. o wystąpieniu choroby grzybowej, czego nie uczynił. Gdyby Skarżący zgłosił powyższe za 2013 rok, organ zastosowałby właściwe przepisy, uznając wystąpienie siły wyższej i nie dokonywałby ustalenia kwot do zwrotu. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.