I SA/Bk 916/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego WSA w Białymstoku z dnia 10 maja 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi G. B. i A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , A. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką G. B. i studiującym synem M. B. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi: wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia G. B. (umowa o pracę) w kwocie 2.772 zł. Skarżący jest osobą bezrobotną, od 2 kwietnia 2016 r. bez prawa do zasiłku, dodatkowo od 3 kwietnia 2015 r. posiada status osoby niepełnosprawnej. Stałe wydatki rodziny wynoszą 1.798 zł, w tym: pożyczki – 418 zł; koszty ponoszone za mieszkanie – 980 zł; media – 100 zł; ubezpieczenia i eksploatacja samochodu – 300 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni 180 m2 (wartość 380.000 zł) oraz samochód osobowy o wartości 6.000 zł. Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie racy prawnego. Zdaniem referendarza, negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy stanowi okoliczność, iż podmiot prowadzący postępowanie sądowoadministracyjne powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów z nim związanych i wygospodarować na ten cel niezbędne środki finansowe. Tymczasem, jak wskazał referendarz, skarżący w trakcie prowadzonego postępowania sądowego posiadał znaczne środki finansowe tj. kwotę ponad 30.000 zł i licząc się z koniecznością ponoszenia ewentualnych kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, powinien przeznaczyć część zgromadzonych zasobów pieniężnych na ten cel. Wydatkowanie środków stanowi wyzbycie się przez wnioskodawcę zdolności do ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, co nie może skutkować przeniesieniem kosztów tego postępowania na rzecz Skarbu Państwa. W złożonym sprzeciwie Skarżący wskazał na swoją sytuację finansową i podniósł, że wniosek złożony w kwietniu 2017 r. odzwierciedla rzeczywistość dzisiaj, a nie sytuację z roku 2016. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Rozpoznając tą sprawę należało mieć na uwadze, że na jej gruncie Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy po raz drugi. Przyczyną odmownego potraktowania pierwszego wniosku była ocena, że sytuacja finansowa Skarżącego, w szczególności posiadane oszczędności w wysokości powyżej 30.000 zł, pozwalają Skarżącemu na poniesienie kosztów postępowania. Przyjęto ponadto, że nawet przy wydatkach stałych na poziomie około 2000 zł nie można przyjąć, że uregulowanie kwoty 842 zł pozostaje poza możliwościami finansowymi Skarżącego. Składając ponownie wniosek o przyznania prawa pomocy Skarżący przedstawiając swoją sytuację finansową nie wskazuje już na istnienie jakichkolwiek oszczędności. Mając jednak na uwadze, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, należało przyjąć, że Skarżący nie pozostaje w sytuacji, która uzasadniałaby przejęcie przez Państwo obowiązku finansowania prowadzonych postępowań sądowych. Skarżący w czasie toczących się postępowań sądowych dysponował bowiem kwotą wielokrotnie przewyższającą koszty postępowania. Zakładając, że kwotę tą wydatkował, należy uznać, że prowadząc spory sądowe winien on liczyć się z ewentualną potrzebą poniesienia związanych z tym kosztów. Zdaniem Sądu, nie można akceptować takich zachowań stron postępowania, które przedkładają inne swoje wydatki przed wydatkami na prowadzenie spraw sądowych oczekując, że zostaną one sfinansowane przez Skarb Państwa, czyli tak naprawdę przez resztę społeczeństwa. W konsekwencji Sąd uznał, że brak było podstaw do przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 2 oraz 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.