I SA/Bk 928/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. ZUS Oddział w B. z dnia [...] czerwca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od listopada 2011 do stycznia 2013 r. p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. , J. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany przez niego z gospodarstwa rolnego w wysokości około 600 zł i wynagrodzenie żony w wysokości 1.800 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku i oszczędności i ma zaciągnięty kredyt bankowy na kwotę 110.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż do jego miesięcznych wydatków należy opłacenie kosztów mieszkania i kredytu (k. 24-25). Pismem z dnia 14 marca 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wskazania: charakteru działalności rolniczej, czy skarżący otrzymał dopłaty bezpośrednie, miesięcznych wydatków, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów (k. 37). W zakreślonym terminie skarżący oświadczył, że prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha i na chwilę obecną może jedynie przedłożyć harmonogram spłat kredytu oraz wyciąg z rachunku bankowego (k. 39-44). Na wstępie należy odnieść się do wniosku skarżącego w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Niniejsza sprawa dotyczy nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, należy zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy, postępowanie w tym zakresie jest bezprzedmiotowe i zasadnym jest jego umorzenie (vide postanowienie NSA z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt I OZ 482/13 publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Dlatego też, na podstawie art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), orzeczono jak w punkcie I sentencji. Z uwagi na powyższe wniosek złożony przez skarżącego podlegał rozpoznaniu w części przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych bądź ustanowienie pełnomocnika następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawca jednakże nie zadośćuczynił powyższemu wezwaniu i nie przedłożył żądanych dokumentów i informacji, w szczególności w przedmiocie tego, jakiego rodzaju prowadzona jest działalność z gospodarstwa rolnego, a także wszystkich posiadanych wydatków. Ponadto nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki i uzyskiwane dochody. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym oświadczeniu J. P. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i córką. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi dochód uzyskiwany przez niego z gospodarstwa rolnego w wysokości około 600 zł i wynagrodzenia żony wysokości 1.800 zł. Skarżący nie posiada żadnego majątku, ale prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Skarżący nie wykazał żadnych wydatków rodziny. Jak wynika z harmonogramu spłat kredytu na kwotę 110.000 zł, skarżący co pół roku uiszcza kwotę 8.480 zł (k. 43). Z wyciągu rachunku bankowego za okres od 23.12.2016 r. do 23.03.2017 r. wynika, że skarżący terminowo reguluje raty kredytu, a saldo końcowe wynosi 17,14 zł (k. 41-42). Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które nie zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy bowiem stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącego stałego źródła dochodu, w tym gospodarstwa rolnego pozwala na uznanie, iż skarżący jest w stanie pokryć koszty ustanowienia pełnomocnika w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności, tym bardziej iż terminowo spłaca raty kredytu. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.