I SA/Bk 93/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży z dnia 14 lutego 2025 r. nr 9010-00000000104/25 w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację wydatków poniesionych przez producenta rolnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wysokiem Mazowieckiem z dnia 23.12.2024 r. nr BP200.8130.66.2024.JB.RDM, 2. zasądza od Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łomży na rzecz skarżącego M. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym: 1. W dniu 23 lipca 2024 r. M. W. (dalej powoływany jako skarżący) złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Wysokiem Mazowieckiem wniosek o udzielenie pomocy finansowej o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację do 100% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku Świnia (Sus scrofa) wraz z załącznikami w postaci faktury VAT nr [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. i faktury VAT nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r. wraz z jej specyfikacją. Natomiast w dniu 18 grudnia 2024 r. skarżący złożył oświadczenie sprzedawcy urządzeń. 2. Decyzją z dnia 23 grudnia 2024 r. nr BP200.8130.66.2024.JB.RDM Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wysokiem Mazowieckiem (dalej powoływany jako organ I instancji, Kierownik BP) przyznał skarżącemu pomoc finansową w wysokości 1671,73 zł oraz odmówił przyznania pomocy finansowej w pozostałej części dotyczącej faktury nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r. 3. W następstwie odwołania skarżącego, decyzją z dnia 14 lutego 2025 r. nr 9010-00000000104/25 Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łomży (dalej powoływany jako organ odwoławczy, Dyrektor POR) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że warunki i tryb udzielania pomocy finansowej o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację do 100% wydatków poniesionych przez producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku Świnia (Sus scrofa) określa § 13e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 r., poz. 187 ze zm., dalej jako: "rozporządzenie ARiMR"). Organ odwoławczy zauważył, że Kierownik BP przyznał skarżącemu pomoc finansową w części uwzględniając fakturę [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. Nie zakwalifikował natomiast do pomocy finansowej wydatków poniesionych przez producenta rolnego, wskazanych w fakturze nr [...] z dnia 18 lipca 2024 r., ze względu na to, że zakupione urządzenia [...], szczotka shark profi, opryskiwacz z siedmioma dyszami nie znajdują uzasadnienia refundacji kosztów. W ocenie Dyrektora POR organ I instancji postępował zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i prawidłowo, w wyczerpujący sposób rozpatrzył zebrany w sprawie materiał dowodowy. Organ odwoławczy ocenił, że urządzenie będące czterokołowcem (quadem) rekreacyjnym marki K. Quad (wymawiane jako kład), wszędołaz, czterokołowiec, ATV (od ang. all-terrain vehicle) - pojazd czterokołowy niezadaszony, przeznaczony głównie do sportu i rekreacji. Pojazd taki zdaniem Dyrektora POR nie jest urządzeniem fabrycznie przeznaczonym do celów wskazanych w rozporządzeniu i zdaniem organu odwoławczego jego refundacja nie może być przyznana. Również urządzenia dodatkowe figurujące pod nazwą: szczotka shark profi i opryskiwacz z siedmioma dyszami jako urządzenia dodatkowe do niekwalifikującego się czterokołowca (quada) nie mogą być uznane jako urządzenia kwalifikujące się do refundacji. Mając na uwadze cel wsparcia udzielanego przez ARiMR, zakupione środki, które mają podlegać refundacji, winny być podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli i adekwatne do warunków. Ocena czy dany produkt lub rodzaj produktu spełnia kryteria i może być zrefundowany, zależy od jego właściwości, czy też z jego specyfikacji, które winny potwierdzać, że może być użyty do celu określonego w rozporządzeniu ARiMR. 4. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzucił naruszenie art. 10 ust. 1a pkt. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm., dalej jako: "ustawa o ARiMR") w zw. z § 13e ust. 1, 1a, 3 pkt. 2, 4, 5, 6, 7, 8, 8a i 10 rozporządzenia ARiMR w zw. z art. 8 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dowolne, niemieszczące się w granicach swobodnej oceny dowodów uznanie, że zakupione przez skarżącego urządzenie Brute Force 750-4x41 EPS ze szczotką shark profi i opryskiwaczem z siedmioma dyszami wskazane w fakturze nr: [...] z dnia [...] lipca 2024 r. w świetle wskazanych przepisów nie spełnia definicji sprzętu do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych, który kwalifikuje się do udzielenia pomocy finansowej o charakterze pomocy de minimis w rolnictwie na refundację do 100% wydatków poniesionych przez skarżącego jako producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo, w którym utrzymywane są zwierzęta gospodarskie z gatunku Świnia (Sus scrofa), podczas gdy całokształt ujawnionych okoliczności sprawy wskazuje odmiennie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że organ administracji nie dysponuje podstawową wiedzą w zakresie oceny maszyn i urządzeń rolniczych. Skarżący zauważył, że przed zakupem urządzenia skarżący dodatkowo przeprowadził konsultacje z Naczelnikiem Wydziału Płatności Bezpośrednich i Pomocy Krajowej w Biurze Powiatowym ARiMR w Wysokiem Mazowieckiem. Uzyskał wówczas informację, że przedmiotowe urządzenie Brute Force 750-4x41 EPS ze szczotką shark profi i opryskiwaczem z siedmioma dyszami spełnia wymogi sprzętu wykorzystywanego do dezynfekcji pomieszczeń inwentarskich. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę decyzji Kierownika BP w części nieprzyznającej pomocy skarżącemu i przyznanie skarżącemu pomocy finansowej związanej z poniesionymi wydatkami na zakup urządzenia Brute Force 750-4x41 EPS ze szczotką shark profi i opryskiwaczem z siedmioma dyszami wskazanego w fakturze nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r., zaś z ostrożności procesowej uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu. Ponadto wniósł o zaliczenie w poczet materiału dowodowego i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu w postaci kserokopii dowodu rejestracyjnego – na okoliczność, ze przedmiotowe urządzenie Brute Force 750-4x41 EPS ze szczotką shark profi i opryskiwaczem z siedmioma dyszami wskazanego w fakturze nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r. zakupione przez skarżącego, jest zarejestrowane jako ciągnik rolniczy. 5. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. 2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie. 4. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Dyrektora POR z dnia 14 lutego 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP z dnia 23 grudnia 2025 r., w której przyznano skarżącemu pomoc finansową w wysokości 1671,73 zł oraz odmówiono przyznania pomocy finansowej w pozostałej części dotyczącej faktury nr [...] z dnia [...] lipca 2024 r. dotyczącej zakupu czterokołowca K. [...], a także urządzeń w postaci szczotki shark profi i opryskiwacza z siedmioma dyszami. 5. Podstawę prawną wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowił § 13e rozporządzenia ARiMR. W myśl § 13e ust. 1 tego aktu Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który prowadzi gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, w którym są utrzymywane zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa). Nie jest sporne, że warunki określone w tym przepisie zostały spełnione, wobec czego częściowo skarżącemu przyznano wnioskowaną pomoc finansową. Kluczowe znaczenie w kontekście niniejszej sprawy ma jednak § 13e ust. 3 rozporządzenia ARiMR, w którym wymieniono dopuszczalne wydatki, które mogą być refundowane w ramach opisywanej pomocy finansowej. Zgodnie z treścią powołanego przepisu są to: (1) zakup mat dezynfekcyjnych; (2) zakup sprzętu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych; (3) zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego; (4) zabezpieczenie budynków, w których są utrzymywane świnie, przed dostępem zwierząt domowych; (5) przebudowa lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne - w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń. 6. Refundowane mogą być jedynie wydatki wskazane w powyższym przepisie. Spór w niniejszej sprawie dotyczy więc oceny czy czterokołowiec K. [...], jak również szczotka shark profi i opryskiwacz z siedmioma dyszami, mogą zostać zakwalifikowane jako sprzęt do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych. Organy uznały, że quad jest przeznaczony głównie do sportu i rekreacji. Nie jest urządzeniem fabrycznie przeznaczonym do celów wskazanych w rozporządzeniu i zdaniem organów jego refundacja nie może być przyznana. Zaś urządzenia dodatkowe figurujące pod nazwą: szczotka shark profi i opryskiwacz z siedmioma dyszami jako urządzenia dodatkowe do niekwalifikującego się czterokołowca nie mogą być uznane jako urządzenia kwalifikujące się do refundacji. Zdaniem organów zakupione środki, które mają podlegać refundacji, winny być podstawowe, dostosowane do wielkości hodowli i adekwatne do warunków. Ocena czy dany produkt lub rodzaj produktu spełnia kryteria i może być zrefundowany, zależy od jego właściwości, czy też z jego specyfikacji, które winny potwierdzać, że może być użyty do celu określonego w rozporządzeniu. Skarżący podnosi natomiast, że zakupiony quad wraz z urządzeniami spełnia wymogi sprzętu wykorzystywanego do dezynfekcji pomieszczeń inwentarskich. Zauważył, że posiada chlewnię o pow. 5040 m2, a więc bardzo dużą przestrzeń do dezynfekcji. Wskazał, że jest zobowiązany do utrzymywania wymogów sanitarnych, co powoduje konieczność dezynfekcji chlewni co 6 tygodni, co wiąże się z dużym nakładem pracy. Podał również, ze quad został zarejestrowany jako ciągnik rolniczy. Stwierdził ponadto, że pojazdy tego typu w różnych konfiguracjach wyposażenia towarzyszącego wykorzystywane są w wojsku, policji, straży pożarnej i wielu innych służbach państwowych. Pojazdy te są przystosowywane do wykonywania różnych funkcji i zadań. 7. W ocenie sądu organy bezrefleksyjnie wykluczyły możliwość przyznania pomocy finansowej na zakup przedmiotowego czterokołowca, jak również szczotki i opryskiwacza. Punktem wyjścia dla dalszych rozważań należy uczynić wskazanie, że dokonanej przez organy wykładni § 13e ust. 3 rozporządzenia ARiMR nie można uznać za właściwą. W ocenie sądu nie ma podstaw w treści przepisów czy celach przyznawania pomocy finansowej do wywodzenia tak zawężającego rozumienia powołanego przepisu, jak to zaprezentowały organy w niniejszej sprawie. Przyjęcie interpretacji organów wykluczałoby wszelkie sprzęty mające szerszy zakres zastosowań niż tylko zabiegi dezynfekcyjne, dezynsekcyjne lub deratyzacyjne. Zdaniem sądu przy ocenie kwalifikowalności wydatku prymat powinno zyskać kryterium funkcjonalne, tj. czy określony sprzęt może służyć w danym celu, w tym przypadku do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych. Oceny tej należy dokonywać na tle danego przypadku, w odniesieniu do okoliczności sprawy. 8. Nie jest uzasadnione wykluczenie refundacji wydatku tylko dlatego, że organy asocjują czterokołowce jedynie ze sportem i rekreacją. Całkowicie dowolnie organy uznały, że zakupiony czterokołowiec K. [...] przeznaczony jest głównie w takim celu. Twierdzenie to nie znalazło żadnego uzasadnienia w stanie faktycznym niniejszej sprawy. W ocenie sądu nie można z góry wykluczyć jego stosowania w gospodarstwie rolnym. Istotne znaczenie w tym względzie ma wskazana przez skarżącego okoliczność rejestracji czterokołowca jako ciągnika rolniczego. Organy całkowicie te twierdzenia pominęły. Tymczasem quad o odpowiednich parametrach (homologacja) może być zarejestrowany jako ciągnik rolniczy zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r. poz. 1251). 9. Zauważyć należy, że twierdzenie skarżącego o zarejestrowaniu quada jako ciągnika rolniczego nie zostało udokumentowane w ramach postępowania administracyjnego. W skardze do sądu został natomiast zawarty wniosek o zaliczenie w poczet materiału dowodowego i przeprowadzenie dowodu z załączonego do skargi dokumentu w postaci kserokopii dowodu rejestracyjnego. Zastrzeżenia sądu wzbudził jednak fakt, że była to jedynie nieuwierzytelniona kopia dokumentu, co w ocenie sądu w postępowaniu sądowym uniemożliwiło przeprowadzenie dowodu na fakt wskazany w tezie dowodowej, gdyż sąd nie miał możliwości zapoznania się z oryginałem dokumentu lub wierzytelnym odpisem. W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym skarżący może natomiast przedłożyć kopię dowodu rejestracyjnego oraz oryginał do wglądu pracownika organu, aby ten mógł potwierdzić zgodność kopii z oryginałem na żądanie strony, stosownie do treści art. 76a § 2b k.p.a. 10. Aktualnie organy całkowicie dowolnie uznały, że quad nie jest sprzętem, który mógłby służyć skarżącemu do wykonania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych. Niezależnie od tego czy rzeczywiście zakupiony pojazd został zarejestrowany jako ciągnik rolniczy czy też nie, najbardziej istotne jest czy parametry techniczne pojazdu wskazują na to, że może on służyć w gospodarstwie rolnym przy wykonywaniu zabiegów, o których mowa w 13e ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ARiMR. Organy całkowicie pominęły te kwestie. 11. Organy nie odniosły się również do wskazań skarżącego, że zakupiony quad jest odpowiedni dla potrzeb działalności rolniczej skarżącego ze względu na wielkość samego pojazdu z jednej strony, zaś wielkość budynków wymagających dezynfekcji z drugiej strony. Wyszły one z błędnego założenia, że nie ma to znaczenia w sprawie. 12. Nadto całkowicie dowolnie organy uznały, że szczotka i opryskiwacz to urządzenia dodatkowe do quada i z tego względu ich zakup nie podlega refundacji. Organy nie wyjaśniły swojego stanowiska w tym zakresie, co uniemożliwia jego rzeczową ocenę. Z pewnością jednak fakt, że zakup tych urządzeń widnieje na tej samej fakturze co zakup quada nie mógłby stanowić uzasadnienia dla praktyki organów. Organy nie zakwestionowały także, by urządzenia te nie były przeznaczone do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych. 13. Wobec powyższego po analizie sprawy sąd stwierdził, że organy, wychodząc z błędnych założeń co do wykładni § 13e ust. 3 rozporządzenia ARiMR, nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, pomijając istotne dla sprawy twierdzenia skarżącego, nadto w sposób dowolny i skrótowy odnosząc się do ustalonych okoliczności w sprawie. 14. Ponownie rozpatrując sprawę, organy powinny zbadać czy zakupione urządzenia mogą służyć wykonywaniu zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych, zgodnie z treścią § 13e ust. 3 pkt 2 rozporządzenia ARiMR. W tym celu powinny one wezwać skarżącego do przedstawienia twierdzeń i dowodów wskazujących na spełnienie przesłanek refundacji, w szczególności obrazujących parametry techniczne zakupionych urządzeń, a następnie zebrany materiał dowodowy ocenić, mając na uwadze ocenę prawną sądu wyrażoną w niniejszym orzeczeniu. 15. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Wobec uwzględnienia skargi oraz w związku z wnioskiem skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania złożonym w skardze sąd orzekł o kosztach na zasadzie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.