I SAB/Bk 1/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi N. Spółka z o.o. w C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2013 r. oraz luty 2014 r. 1. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. do wydania decyzji w terminie 30 dni od zwrotu akt organowi, 2. stwierdza, iż przewlekłość nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierza grzywnę Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w H. w wysokości 2.000 zł (słownie: dwa tysiące złotych), 4. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. na rzecz skarżącej N. Spółki z o.o. w C. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] stycznia 2014 r. spółka N. [...] sp. z o.o. w C. (powoływana dalej jako: Spółka) złożyła w Urzędzie Skarbowym H. deklarację VAT-7 za miesiąc grudzień 2013 r. wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 117.955 zł wraz z wnioskiem o zwrot tej kwoty na rachunek bankowy w terminie 25 dni. Następnie w dniu [...] marca 2014r. Spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym H. deklarację VAT-7 za miesiąc luty 2014 r. wykazując nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym w kwocie 184.606 zł wraz z wnioskiem o zwrot tej kwoty na rachunek bankowy w terminie 25 dni. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w H. wszczął postępowanie podatkowe w stosunku do Spółki w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za okres grudzień 2013 r. i luty 2014 r. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Spółce został przedłużony termin do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc luty 2014 r. w kwocie 184.606 zł do czasu zakończenia postępowania. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. organ podatkowy przedłużył termin zakończenia postępowania do dnia 31 grudnia 2014 r., a postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. postępowanie zostało ponownie przedłużone, tym razem do dnia 30 czerwca 2015 r. W ponagleniu z dnia 13 grudnia 2014 r. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła do Dyrektora Izby Skarbowej w B. z ponagleniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. na niezakończenie postępowania podatkowego w terminie do dnia 31.12.2014 r. oraz jego przedłużenie do dnia 30.06.2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015r. nr [...] uznał ponaglenie Spółki za nieuzasadnione. W motywach rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w działaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. nie można dopatrzyć się bezczynności, a z akt sprawy jednoznacznie wynika, że w prowadzonym postępowaniu podatkowym istniały faktyczne przeszkody, które nie pozwalały zakończyć go w wyznaczonym wcześniej terminie. Udokumentowane w aktach sprawy czynności wskazują, że ponaglany organ podatkowy wyznaczając nowy termin zakończenia sprawy był w trakcie prowadzonego postępowania dowodowego. Działania te, zdaniem Dyrektora, negują bezczynność organu podatkowego, który realizuje w prowadzonym postępowaniu podatkowym zasadę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Białymstoku pełnomocnik Spółki zarzucił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w H. przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2013 r. i luty 2014 r., skutkujące zaniechaniem zakończenia postępowania podatkowego, a w konsekwencji przedłużaniem zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym za miesiąc luty 2014 r. do czasu zakończenia postępowania. W ocenie autora skargi organ bezpodstawnie dokonuje przedłużenia zakończenia prowadzonego postępowania uzasadniając to koniecznością ustalenia rzeczywistego nabywcy. Tymczasem, zdaniem pełnomocnika Spółki, uzasadnienie przedłużenia postępowania ma charakter jedynie pozorny i w istocie zmierza jedynie do przedłużenia zwrotu różnicy podatku, gdyż zgromadzone w sprawie dowody ponad wszelką wątpliwość potwierdzają rzetelność transakcji podatnika. Płatności za towar dokonywane były w postaci przelewów na konto bankowe, stosowane przez Spółkę marże odpowiadały wartościom rynkowym, co potwierdziła kontrola Naczelnika P. M. Urzędu Skarbowego w W. - protokół z dnia [...].07.2014 r. Okoliczność rzeczywistego dokonania dostawy towaru na rzecz Spółki, który podlegał eksportowi, potwierdziła kontrola przeprowadzona przez organy podatkowe u kontrahenta Spółki - kontrola Naczelnika P. M. Urzędu Skarbowego w W. Ponadto, jak podkreślił autor skargi, a co przyznał zarówno organ I jak i II instancji, kontrole przeprowadzone u bezpośrednich dostawców towarów podatnika, potwierdzały dostawę przedmiotów objętych eksportem. Ustalone zostało zatem źródło pochodzenia telefonów. Powyższe dowody, zdaniem pełnomocnika Spółki, ponad wszelką wątpliwość potwierdzały rzetelność transakcji podatnika. W konsekwencji Spółka wniosła o zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. do wydania decyzji w sprawie w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku Sądu oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej. W ocenie organu postawiony w skardze zarzut przewlekłości postępowania jest nieuzasadniony, albowiem w sprawie podejmowane są skuteczne czynności prowadzące do wyjaśnienia i zakończenia postępowania. Działania te mają charakter regularny i częstotliwy, stale kontrolowane są i weryfikowane napływające informacje od innych organów podatkowych. W ocenie organu dwukrotne przedłużanie terminów do rozstrzygnięcia sprawy w sytuacji, gdy w toku dokonanych czynności sprawdzających przez inne organy podatkowe ustalono, że dostawcy towarów, które zostały wyeksportowane nie istnieją, jest działaniem znajdującym oparcie w przepisach ordynacji podatkowej i przyczynia się do ustalenia prawdy obiektywnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga w pełni zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) obejmuje również bezczynność organów i przewlekłe prowadzenie postępowania. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa – art. 149 p.p.s.a. Natomiast skarga nieuzasadniona podlega oddaleniu – 151 p.p.s.a, bowiem Sąd stwierdza brak merytorycznych podstaw do wydania wyroku przewidzianego w art. 149 p.p.s.a. W tym miejscu należy wyjaśnić, że obecne brzmienie przepisu art. 149 p.p.s.a. stanowiącego podstawę orzekania przez sąd przy uwzględnianiu skargi na bezczynność i przewlekłość działania organu, nakłada na sąd obowiązek nie tylko zobowiązania bezczynnego i przewlekłego organu do załatwienia sprawy, ale również wypowiedzenia się, czy bezczynność lub przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest przewlekłość postępowania podatkowego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w H. w zakresie rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2013 r. i luty 2014 roku. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. o czym mowa była na wstępie, przedmiotem skargi może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, a zatem m.in. w zakresie wydawania decyzji administracyjnych (podatkowych). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. w sprawie II OSK 1031/12) podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" podatkowego należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę i miarę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy, co zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę miało miejsce w tym przypadku. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania, dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (nie wydanie w terminie rozstrzygnięcia), lecz w razie braku rozstrzygnięcia może także skutkować nakazem określonego działania. Stwierdzenie, że postępowanie organu można zakwalifikować jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia wymaga gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, str. 238). W pierwszej kolejności należy wskazać, że Skarżący wyczerpał tryb zaskarżenia poprzedzający wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., albowiem pismem z dnia 13 grudnia 2014 r. Skarżący wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej z ponagleniem w trybie art. 141 § 1 O.p. Przechodząc do oceny zasadności wywiedzionej skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 124 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. O.p. organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do art. 139 § 1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Do określonych Ordynacją podatkową terminów załatwiania spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4 o.p.). W myśl art. 140 § 1 o.p. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciąży na organie także w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 o.p.). W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone przez organ miało charakter przewlekły z kilku powodów. Po pierwsze organ uzależniał zakończenie postępowania od innych czynników takich jak odpowiedzi na kierowane pytania czy inne prowadzone postępowania, przez co dokonywał czynności pozornych niezwiązanych z prowadzoną sprawą. Należy przypomnieć, na co słusznie wskazuje w skardze pełnomocnik Skarżącego, że postępowanie dotyczyło w istocie prawidłowości dokonanego w tych okresach eksportu towarów poza terytorium Unii Europejskiej. Zdaniem Sądu rozpoznającego sprawę, co wynika także z akt sprawy, organ w sposób kompleksowy, całkowity i wystarczający zgromadził materiał dowodowy w sprawie i nie było żadnych podstaw do kolejnych wystąpień organu z zapytaniami do innych organów skarbowych lub do oczekiwania na zakończenie innych postępowań podatkowych, szczególnie że postępowania te często nie dotyczyły nawet sprzedawców od których Skarżący nabywał towar. Słusznie w skardze wskazano, że organy zebrały materiał dowodowy pozwalający na wydanie decyzji podatkowej. Takie stanowisko potwierdza także sam organ w postanowieniu z [...] lipca 2014 r. o odmowie przesłuchania wnioskowanych świadków ze względu na to, że wątpliwości dotyczące nabywcy towaru zostały przez organ wyjaśnione innymi dowodami w sprawie. Ponadto organ decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. umorzył postępowanie w zakresie dodatkowego zobowiązania podatkowego, co sugeruje na brak wątpliwości w zebranym materiale dowodowym. zresztą sam organ w odpowiedzi na skargę wskazuje (s.2 odpowiedzi), że zgadza się ze stwierdzeniem Skarżącego, iż na tym etapie postępowania zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do postawienia zarzutu uczestniczenia Skarżącego w tzw. "karuzeli podatkowej". Jednocześnie organ wskazuje, że nie potwierdza to także prawidłowości dokonanego rozliczenia podatku VAT, podając, że z dokumentów nie wynika kto jest nabywcą smartfonów, a co za tym idzie jaka stawka VAT powinna być zastosowana. Jednocześnie, na co wskazano powyżej, sam organ stwierdza w postanowieniu i decyzji umorzeniowej, kto nabywał towar od Skarżącego. Wypowiedzi te pozostają zatem w sprzeczności. Ponadto, co ma istotny wpływ na przedmiotową sprawę, wobec wcześniejszych ustaleń organu, należy stwierdzić, że organ błędnie zastosował art. 140 § 1 O.p. w zakresie niezałatwienia sprawy w terminie. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu organ podatkowy jest zobowiązany do podanie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] organ wyznaczył nowy termin na 30 czerwca 2015 r. uzasadniając niedotrzymanie terminu koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego w szczególności ustalenia rzeczywistego nabywcy oraz źródła pochodzenia towaru. Wobec zgromadzonego przez organ materiału dowodowego (będącego w aktach sprawy), a także wobec wydania decyzji umorzeniowej w tym samym dniu i wcześniejszego postanowienia z lipca 2014 r., zdaniem tutejszego Sądu, organ nie miał żadnych podstaw prawnych do wyznaczania nowego terminu z takim uzasadnieniem. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ już wcześniej ustalił zarówno sprzedawców towaru jak i jego nabywcę. Ze względu na powyższe należy stwierdzić, że organ prowadząc postępowanie w dużej mierze pozorne naruszył art. 125 § 1 O.p., a także art. 121 § 1 i art. 122 O.p. oraz art. 139 O.p. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał, zdaniem Sądu, podstawę do wydania przez organ decyzji w zakresie rozliczenia podatku VAT za rzeczone okresy rozliczeniowe. Brak takiego działania organu i prowadzenie postępowania przewlekle stanowi rażące naruszenie obowiązujących norm prawnych. W związku z powyższym, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd zobowiązał organ jak w sentencji oraz orzekł o rażącym naruszeniu prawa. Ponadto, na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny. O kosztach postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.