I SAB/Bk 13/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. B. na bezczynność Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w H. w przedmiocie wykreślenia hipoteki przymusowej z księgi wieczystej w związku z przedawnieniem wymagalnych należności z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników na koncie zmarłego płatnika p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. Wnioskiem złożonym w dniu [...] września 2018 r. przedstawiciel ustawowy małoletniej wówczas E. B. zwrócił się o wykreślenie hipoteki przymusowej z księgi wieczystej w związku z przedawnieniem wymagalnych należności z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników na koncie zmarłego płatnika. Wcześniejszym pismem z dnia [...] lipca 2018 r. tenże przedstawiciel ustawowy skarżącej złożył wniosek o umorzenie zaległości wobec ich przedawnienia i zezwolenie na wykreślenie hipoteki przymusowej z księgi wieczystej. Decyzją z dnia [...] września 2018 r., utrzymaną następnie w mocy rozstrzygnięciem z dnia [...] października 2018 r., Prezes KRUS umorzył postępowanie administracyjne w zakresie ww. wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. E. B. w skardze złożonej do tut. Sądu zaskarżyła powyższą decyzję Prezesa KRUS z dnia [...] października 2018 r. oraz bezczynność Placówki Terenowej KRUS w zakresie wniosku o wykreślenie hipoteki przymusowej z księgi wieczystej. W odpowiedzi na skargę na organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie w całości. Zarządzeniem z dnia 29 listopada 2018 r. rozdzielono obydwie skargi złożone w jednym piśmie. Niniejsza sprawa dotyczy skargi na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Zakres kontroli sądowoadministracyjnej określony w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) wskazuje, że poza aktami wydawanymi w sprawach indywidualnych (decyzjami administracyjnymi, postanowieniami, aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej, sprzeciwami) we właściwości sądu administracyjnego pozostaje także kontrola bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, ale tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Przepisy te kolejno stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: - pkt 8 - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, - pkt 9 - bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Należy zgodzić się z organem, że sprawa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym należy do spraw o charakterze cywilnoprawnym, a zatem nie ma charakteru sprawy z zakresu administracji publicznej. Cywilny charakter sprawy o wykreślenie wpisu hipoteki z księgi wieczystej wyklucza przyjęcie, iż wyrażenie zgody lub odmowa wyrażenia zgody na wykreślenie hipoteki wymaga od organu podatkowego wydania decyzji, czy też wydania innego aktu administracyjnego. Wniosek dłużnika w tym zakresie nie wszczyna postępowania administracyjnego, bowiem nie wymaga załatwienia w drodze władczego, jednostronnego rozstrzygnięcia organu w formie decyzji administracyjnej (zob. bliżej wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 września 2016 r. I SA/Lu 160/16). Podkreślenia wymaga, że kwestie związane z ustanowieniem lub wykreśleniem hipoteki uregulowane zostały w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2018 r. poz. 1916), a zgodnie z ustawą z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1360 ze zm.) sprawy z zakresu hipoteki i ksiąg wieczystych zastrzeżone zostały dla sądów powszechnych. Zgodnie z art. 100 wymienionej ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie wygaśnięcia hipoteki wierzyciel obowiązany jest dokonać wszelkich czynności umożliwiających wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Czynności te nie mieszczą się jednak w pojęciu działania z zakresu administracji publicznej. Jeżeli wierzyciel odmawia dokonania czynności umożliwiającej wykreślenie hipoteki, bądź po prostu nie wykonuje takich czynności, pomimo, że dłużnik o to wnosi, wówczas dłużnik może domagać się uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym w drodze powództwa cywilnego (art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Konsekwencją zaś uznania, że załatwienie sprawy w kwestii wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej nie następuje w drodze decyzji administracyjnej, postanowienia lub innego aktu, czy czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - jest konkluzja, że bezczynność w tym zakresie wymyka się spod kontroli sądów administracyjnych. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3 p.p.s.a. o odrzuceniu skargi.