I SAB/Bk 2/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 lipca 2011 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Dyrektora Izby Celnej w B. w przedmiocie umorzenia lub rozłożenia na raty należności celnych i podatkowych p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu I. S. wpis sądowy w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). Wnioskiem z [...] października 2006 r., sprecyzowanym w piśmie z [...] grudnia 2006 r. I. S. zwrócił się do Izby Celnej w B. o umorzenie należności zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z 21 czerwca 1999 r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym zasądzono od I. S. na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Celnego w B. kwotę 480.143,03 zł wraz z odsetkami. Powyższy wniosek Dyrektor Izby Celnej w B. przesłał w dniu [...] grudnia 2006 r. według właściwości do Ministra Finansów, powołując się na § 5 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 czerwca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 117, poz. 791). W dniu [...] grudnia 2010 r. I. S. zawarł ze Skarbem Państwa - Ministrem Finansów umowę w sprawie rozłożenia na raty wierzytelności zasądzonej ww. wyrokiem. W piśmie z 25 lutego 2011 r. I. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność organów Izby Celnej w B. oraz Ministra Finansów w przedmiocie umorzenia i rozłożenia na raty należności zasądzonych przywołanym wyrokiem Sądu Okręgowego w B. Skarżący zarzucił, iż przez długi czas nie otrzymał odpowiedzi na prośby o umorzenie należności celnych wraz z odsetkami. Pierwsze z nich kierowane były w 2006 r. Pisma i ponaglenia krążyły między izbą celną a Ministrem Finansów i na żadne z nich skarżący nie otrzymał odpowiedzi z wyjątkiem pisma Ministerstwa Finansów z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Dopiero z końcem 2010 r. doszły do skutku ustalenia co do rozłożenia należności na raty. W ocenie skarżącego skutki długotrwałej zwłoki organów są jednak nieodwracalne, gdyż odsetki od należności rosły przez cały czas, gdy czekał na decyzję stosownych organów. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w żaden sposób nie przyczynił się do zwłoki w wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności czy rozłożenia na raty bowiem nie był organem właściwym do jego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Przedmiotem kontroli przeprowadzanej przez sądy administracyjne objęte zostały przede wszystkim formy władczej i jednostronnej działalności organów administracji publicznej wymienione w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Analizując ten katalog, Sąd stwierdza, że nie obejmuje on zaskarżonej w sprawie bezczynności. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 § 2 pkt 8 cytowanej ustawy, sąd administracyjny orzeka w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4a artykułu 3 § 2 tejże ustawy, tj. decyzji administracyjnej, postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także postanowienia rozstrzygającego sprawę co do istoty, jak również postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Zaskarżenie bezczynności organu administracji publicznej jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy art. 3 § 2 pkt 1 - 4a ustawy procesowej zaskarżenie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Zaliczenie danej czynności do katalogu czynności podlegających kontroli sądowoadministracyjnej jest w pierwszej kolejności wynikiem stwierdzenia, że czynności te podejmowane były przez organy administracji publicznej. W dalszej kolejności konieczne jest zakwalifikowanie czynności organu działającego w takim charakterze, jako działania o charakterze władczym, publicznoprawnym, podejmowanego w sprawach indywidualnych i dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów powszechnie obowiązującego prawa. Zarzucana w sprawie bezczynność organów dotyczy złożonego przez skarżącego wniosku o umorzenie należności zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z [...] czerwca 1999 r. sygn. akt [...] od jego osoby na rzecz Skarbu Państwa - Urzędu Celnego w B. Zbadać więc należy w jakim trybie może nastąpić zastosowanie wnioskowanej przez stronę ulgi. Jak wynika z akt sprawy należności objęte wnioskiem skarżącego są należnościami, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej. Determinuje to tryb postępowania zmierzającego do ich umorzenia. Otóż umarzanie takich należności przypadających na rzecz Skarbu Państwa, odraczanie ich spłaty lub rozkładanie na raty, następowało na zasadach przewidzianych w art. 42 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.). Podobne reguły przyjęto w obowiązującej od 1 stycznia 2010 r. ustawie z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm. - zob. art. 55-58). Zgodnie z art. 42 ust. 5 ustawy o finansach publicznych z 2005 r., umorzenie należności oraz odroczenie terminu spłaty całości lub części należności albo rozłożenie płatności całości lub części należności na raty następuje: 1) w odniesieniu do należności o charakterze administracyjno-prawnym - na podstawie decyzji uprawnionego organu; 2) w odniesieniu do należności o charakterze cywilnoprawnym - na podstawie przepisów prawa cywilnego, w formie pisemnej. W związku z tym, że objęte wnioskiem należności mają cywilnoprawny charakter, co zresztą potwierdza fakt, iż zasądzone zostały wyrokiem sądu powszechnego w postępowaniu cywilnym - ich umorzenie, odroczenie spłaty lub rozłożenie na raty następuje w formie umowy cywilnoprawnej. Taką umowę skarżący zawarł ze Skarbem Państwa [...] grudnia 2010 r. Tryb postępowania administracyjnego i załatwiania spraw w formie decyzji lub innego aktu jest zatem wyłączony. Udzielanie ulg w spłacie wspomnianych należności nie następuje też w drodze czynności materialno - technicznej w rozumieniu prawa administracyjnego. W takiej sytuacji podmioty rozpatrujące wnioski o udzielenie takich ulg nie występują jako organy administracji publicznej. Sąd administracyjny nie może więc kontrolować zgodności z prawem działania podmiotów działających w takim charakterze, albowiem nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd wykluczona jest możliwość skarżenia do sądu administracyjnego bezczynności w tego rodzaju sprawach. Wobec powyższego, orzeczono o odrzuceniu skargi jako niedopuszczalnej w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie wpisu Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.