I SAB/Bk 2/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. O. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy B. P. w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. W. O. (dalej powoływany także jako "Skarżący") wystąpił o ustalenie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2014 r., dołączając do akt sprawy postanowienie Sądu Rejonowego w B. P. z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie stwierdzenia praw do spadku po zmarłych rodzicach – G. i A. O. – sygn. akt [...]. W wyniku podjętych czynności sprawdzających ustalono, że w dacie złożenia ww. wniosku nie było uregulowane prawo do spadku po zmarłej O. S. (córce G. – jednej ze spadkobierczyń wskazanych w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r. [...]), brak więc było możliwości prowadzenia postępowania z udziałem osoby zmarłej. W jej prawa, legitymując się stwierdzeniem praw do spadku z dnia [...] lutego 2014 r. [...] wstąpiła M. M. - zawiadomienie o zmianie wpisu w ewidencji gruntów z dnia 15 kwietnia 2014 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Wójt G. B. P. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. wobec M. S., A. D., M. M., J. O., R. O., A. O. i W. O. Z uwagi, że do organu wpłynęła informacja o jednoczesnym wszczęciu postępowania sądowego w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania, termin załatwienia sprawy był kilkakrotnie przedłużany. W dniu [...] września 2014 r. do organu wpłynęło zawiadomienie ze Starostwa Powiatowego w B. o nabyciu przez K. O. w drodze zasiedzenia udziału w nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania, co ostatecznie pozwoliło na wskazanie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. wyznaczono stronom 7- dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie. Pismem z dnia [...] października 2014 r. W. O. wezwał Wójta do "wykonania i wydania i doręczenia do moich rąk [...] w należnym i ustawowym terminie 7 dni, a należnego ustawowo prawnie aktu prawnego dot. opłacania należności podatkowych za 2014 r.". Skarżący zarzucił m.in. uporczywe blokowanie i utrudnianie dostępu do akt sprawy, celowe opóźnianie procedur, uniemożliwiając w ten sposób prawowitym spadkobiercom opłacanie podatku od zabudowanego gospodarstwa rolnego. Wskazał, że zobowiązał się wobec sióstr do opłacania podatku za 2014 r., co się jemu uniemożliwia. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. w sprawie [...] Wójt Gminy B. P. ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok w kwocie 746 zł dla J. O., A. O. i R. O. oraz umorzył postępowanie w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. w stosunku do M. S., A. D., M. M. i W. O. Powyższa decyzja, w wyniku braku odwołania, uzyskała walor ostateczności. Pismem z dnia [...] października 2014 r., adresowanym do Sądu Rejonowego w B. P., a założonym w dniu [...] października 2014 r. w Urzędzie Gminy B. P., zatytułowanym "Skarga, Zaskarżenie postępowań i decyzji, Sprzeciw, Ponaglenie, Wniosek o nałożenie kar pieniężnych, Stanowisko, roszczenia i żądania Skarżącego" Skarżący postawił szereg zarzutów, związanych z prowadzonym przez Wójta Gminy B. P. postępowaniem w sprawie. Analizując treść powyższego pisma, należało przyjąć, że Skarżący zarzuca organowi I instancji między innymi "uporczywe opóźnienie procedur, blokowanie dostępu, ograniczanie praw, przewlekłość prowadzonych postępowań, wydawanie błędnych decyzji niezgodnych ze stanem faktycznym i prawnym". W piśmie tym Skarżący zawarł także wniosek o nałożenie kar pieniężnych oraz wezwał organ do usunięcia nieprawidłowości. Z uwagi na treść powyższego pisma, Wójt Gminy B. P., po otrzymaniu stanowiska Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., przesłał je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, traktując je jako skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. W odpowiedzi na skargę, Wójt Gminy B. P., wniósł o jej odrzucenie ewentualnie o oddalenie. Zdaniem organu, w sprawie Skarżący nie wezwał skutecznie organu do usunięcia naruszenia prawa, a zatem skarga jest niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest przewlekłość postępowania podatkowego prowadzonego przez Wójta Gminy B. P. w zakresie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2014 odnośnie nieruchomości wchodzących w skład gospodarstwa rolnego położonego w obrębie wsi M., Ł. i P., gmina B. P. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie "p.p.s.a." przedmiotem skargi może być bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, a zatem m.in. w zakresie wydawania decyzji administracyjnych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. w sprawie II OSK 1031/12) podkreśla się, że przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Tak wyodrębniona skarga na przewlekłość postępowania, dotyczyć będzie sytuacji innych niż formalna bezczynność organu (nie wydanie w terminie rozstrzygnięcia). Stwierdzenie, że postępowanie organu można zakwalifikować jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia wymaga gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2011, str. 238). W pierwszej kolejności należy wskazać, że Skarżący wyczerpał tryb zaskarżenia poprzedzający wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., albowiem w piśmie z dnia [...] października 2014 r. wezwał Wójta Gminy B. P. do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie tym, wśród szeregu podnoszonych kwestii związanych z merytorycznym załatwieniem sprawy, Skarżący wezwał Wójta do "wykonania i wydania i doręczenia do moich rąk [...] w należnym i ustawowym terminie 7 dni, a należnego ustawowo prawnie aktu prawnego dot. opłacania należności podatkowych za 2014 r.". Pismo te należało zatem potraktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc do oceny zasadności wywiedzionej skargi należy wskazać, że zgodnie z art. 124 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) - dalej: "o.p." organy podatkowe powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do art. 139 § 1 o.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Do określonych Ordynacją podatkową terminów załatwiania spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa podatkowego dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 139 § 4 o.p.). W myśl art. 140 § 1 o.p. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Obowiązek ten ciąży na organie także w przypadku, gdy niedotrzymanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu (art. 140 § 2 o.p.). W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Sądu, postępowanie przeprowadzone Wójta Gminy B. P. nie miało przewlekłego charakteru. Po wszczęciu z urzędu postępowania podatkowego wobec M. S., A. D., M. M., J. O., R. O., A. O. i W. O. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., Wójt Gminy B. P. podjął działania wyjaśniające mające na celu ustalenie kręgu podatników, którym należało ustalić wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. W związku z uzyskaniem informacji o wszczęciu postępowania sądowego w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania i jego planowanym zakończeniu, termin załatwienia sprawy był kilkakrotnie przedłużany. W dniu [...] września 2014 r. organ otrzymał zawiadomienie ze Starostwa Powiatowego w B. o nabyciu przez K. O. w drodze zasiedzenia udziału w nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania. Ustalenie tej kwestii ostatecznie pozwoliło na wskazanie wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. wyznaczono stronom 7- dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie. A następnie decyzją z dnia [...] października 2014 r. Wójt Gminy B. P. ustalił wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok w kwocie 746 zł dla J. O., A. O. i R. O. oraz umorzył postępowanie w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. w stosunku do M. S., A. D., M. M. i W. O. Oceniając postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy B. P., należy stwierdzić, że zostało ono wszczęte postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. i zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] października 2014 r. Postępowanie było zatem prowadzone przez około 5 miesięcy, czyli z przekroczeniem terminu określonego w art. 139 § 1 o.p. Było to jednak uzasadnione i wiązało się to z tym, że organ dążył do wyjaśnienia zasadniczej kwestii z punktu widzenia możliwości wymierzenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 r. – ustalenia kto jest podatnikiem. Organ podatkowy uzyskał bowiem informacje o prowadzeniu postępowania sądowego w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania. Niewątpliwie obowiązek niezwłocznego załatwienia sprawy nie może naruszać obowiązków spoczywających na organie z mocy innych przepisów, w szczególności organy podatkowe obowiązane są do działania zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 122 i art. 187 § 1. Zgodnie z tymi przepisami w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym (art. 122), organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1). Po uzyskaniu informacji o nabyciu przez K. O. w drodze zasiedzenia udziału w nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania, organ niezwłocznie wyznaczył stronom 7 - dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie, a następnie wydał decyzję. Postępowanie zostało zatem zakończone w możliwie najkrótszym terminie. O każdym przypadku niemożności załatwienia sprawy w terminie organ zawiadamiał strony podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy – postanowienia z: [...] czerwca 2014 r., [...] lipca 2014 r., [...] sierpnia 2014 r. i [...] września 2014 r. Należy podnieść, że Skarżący skierował do Wójta Gminy B. P. wezwanie do "wykonania i wydania i doręczenia do moich rąk [...] w należnym i ustawowym terminie 7 dni, a należnego ustawowo prawnie aktu prawnego dot. opłacania należności podatkowych za 2014 r." w piśmie z dnia [...] października 2014 r. Wezwanie to zostało zatem złożone po otrzymaniu przez Skarżącego postanowienia z [...] września 2014 r. o wyznaczeniu siedmiodniowego terminu wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w sprawie. Skarżący wiedział zatem o zebraniu przez organ materiału dowodowego w sprawie, a co się z tym wiąże spodziewanym wydaniu decyzji w terminie do [...] października 2014 r. (stosownie do postanowienia z [...] września 2014 r.). Decyzja kończąca postępowanie - ustalająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok - została wydana [...] października 2014 r. Z tych przyczyn, w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie skarga na przewlekłość postępowania Wójta Gminy B. P. w zakresie wydania decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2014 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Przedstawione w skardze zarzuty dotyczą w istocie kwestii merytorycznych, a więc związanych z oceną prawidłowości wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego przez organ. Tego typu kontroli, Sąd nie może jednak przeprowadzić rozpoznając wyłącznie skargę na przewlekłość postępowania organu. W ramach skargi na przewlekłość postępowania nie można bowiem rozstrzygać kwestii merytorycznych i określać, w jaki sposób powinna być rozpatrzona sprawa w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2014 rok zostało zakończone decyzją Wójta Gminy B. P. z [...] października 2014 r. Prawidłowość podjętej decyzji może zostać poddana ocenie wyłącznie w innej sprawie w toku postępowania odwoławczego i następnie wskutek skargi do sądu administracyjnego. Należy podkreślić, że nie jest możliwe dochodzenie określonego sposobu załatwienia sprawy, zadawalającego stronę, poprzez złożenie skargi na przewlekłość postępowania organu. Środek ten służy bowiem jedynie wymuszeniu załatwienia sprawy i zakończenia postępowania. To zaś w niniejszej sprawie nastąpiło. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.