I SAB/Bk 2/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Andrzej Melezini,, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2018 r. w trybie uproszczonym wniosku strony skarżącej o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 2/18 w sprawie ze skargi N. K. na bezczynność Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego w deklaracji VAT-7 za marzec 2015 roku uzupełnia wyrok z dnia 29 marca 2018 r. poprzez dodanie punktu 5 o następującej treści: "5. odmawia przyznania od Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. na rzecz N. K. sumy pieniężnej." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. K. na bezczynność Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanego w deklaracji VAT-7 za marzec 2015 roku, wyrokiem z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 2/18 (1) stwierdził, że Naczelnik D. Urzędu Skarbowego w B. dopuścił się bezczynności w postępowaniu w przedmiocie zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym; (2) stwierdził, że bezczynność Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, (3) umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym; (4) zasądził od Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. na rzecz skarżącej N. K. kwotę 597,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 20 kwietnia 2018 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o uzupełnienie wyroku WSA w Białymstoku z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 2/18, poprzez rozstrzygniecie wniosków Skarżącej zawartych w skardze, złożonych: - na podstawie art. 149 § 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") dotyczącego orzeczenia istnienia obowiązku dokonania przez Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazanym w deklaracji VAT-7 za marzec 2015 r. - na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. dotyczących orzeczenia od organu na rzecz podatnika sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt I SAB/Bk 2/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił Skarżącej uzupełnienia wyroku. Odnosząc się do wniosku o uzupełnienie wyroku w zakresie orzeczenia o istnieniu obowiązku dokonania przez organ zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym z deklaracji VAT-7 za marzec 2015 r. Sąd zaznaczył, że kwestia ta została rozstrzygnięta w pkt 3 wyroku, w którym sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Uzupełnienie wyroku w żądanym przez Skarżącą zakresie doprowadziłoby do zmiany rozstrzygnięcia w sprawie. Nadto Sąd stwierdził, że art. 149 § 1b p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, co oznacza, że sąd nie ma obowiązku jego zastosowania. Odnosząc się z kolei do wniosku o uzupełnienie wyroku w zakresie orzeczenia o przyznaniu od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że również w tym przypadku orzeczenie, o które wnioskuje Skarżąca, ma charakter fakultatywny, a więc sąd nie ma obowiązku jego zastosowania. Po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 lipca 2018 r., sygn. akt I FZ 156/18 uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 2/18, o orzeczenie obejmujące rozstrzygnięcie zawartego w skardze wniosku o przyznanie od Naczelnika D.Urzędu Skarbowego w B. na rzecz N. K. sumy pieniężnej i w tej części sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz oddalił zażalenie w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd kasacyjny stwierdził, że w przypadku, gdy zaskarżony wyrok nie zawiera wyodrębnionej części dotyczącej żądania zasądzenia na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, jest to oczywiste uchybienie, bo rzeczą sądu pierwszej instancji było rozpoznanie całości skargi, w tym spornego żądania, i danie temu wyrazu zarówno w sentencji, jak i motywach orzeczenia. Nie jest w tym zakresie wystarczające wskazanie we fragmencie uzasadnienia wyroku przyczyn, dla których sąd nie uwzględnił wniosku w tym przedmiocie. Brak jest jednak w sentencji odrębnego orzeczenia, które podlegałoby zaskarżeniu skargą kasacyjną. W ocenie NSA zasadnie Skarżąca domagała się zatem uzupełnienia wyroku w zakresie rozstrzygnięcia jej wniosku o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosownie zaś do art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (§ 3). Stosownie zaś do treści art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Kwestia konieczności rozstrzygania w wyroku wniosków składanych w skardze o wydanie orzeczeń wskazanych w art. 149 § 2 p.p.s.a. (jako części skargi) była kilkukrotnie przedmiotem zainteresowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Warto tu przywołać przede wszystkim postanowienie z dnia 13 października 2016 r., II OZ 1037/16 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że istotne jest zawarcie w wyroku rozstrzygnięcia, w którym sąd administracyjny da wyraz swemu stanowisku co do zasadności wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny (analogicznie należy traktować wniosek o przyznanie sumy pieniężnej). Sąd zwrócił uwagę, że w przypadku wymierzenia organowi administracji grzywny organ może to rozstrzygnięcie kwestionować przez wniesienie skargi kasacyjnej, taką samą drogę zaskarżenia ma też skarżący, który wnosił o wymierzenie grzywny, a nie zgadza się z jej wymiarem w wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że skarżący powinien mieć też możliwość kwestionowania orzeczenia w przedmiocie grzywny, gdy jego wniosek w tym względzie nie został w ogóle uwzględniony. Z tego właśnie powodu konieczne jest zawarcie w tym zakresie orzeczenia w wyroku, w którym sąd da wyraz stanowisku o niezasadności wniosku skarżącego, zwłaszcza że w świetle art. 151 p.p.s.a. możliwe jest oddalenie skargi także w części. W świetle tego przepisu dopuszczalne jest więc rozstrzygnięcie, w którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, zobowiąże organ administracji do wydania aktu w określonym terminie, a w pozostałym zakresie, czyli w zakresie żądania wymierzenia organowi grzywny, skargę oddali. W powołanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest wystarczające przedstawienie motywów oceny wniosku o wymierzenie grzywny jako niezasadnego w uzasadnieniu wyroku. Takie działanie sądu stwarza istotne trudności w zaskarżeniu przez skarżącego stanowiska sądu pierwszej instancji, gdyż powstaje pytanie, jakiej treści rozstrzygnięcie powinien wydać Z tego też względu Sąd przyjął, że zawarty w skardze na bezczynność wniosek o wymierzenie grzywny jest elementem skargi, co oznacza, że sąd powinien o nim orzec w wyroku. Brak takiego orzeczenia skutkuje zaistnieniem wskazanej w art. 157 § 1 p.p.s.a. podstawy do uzupełnienia wyroku z tego powodu, że sąd nie orzekł o całości skargi. Stanowisko powyższe Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę podziela w pełni, uznając równocześnie, że możliwe jest dokonanie analogicznych rozważań w odniesieniu do zawartego w skardze wniosku o przyznanie określonej sumy pieniężnej. Zasadnie zatem Skarżąca domagała się uzupełnienia wyroku w zakresie rozstrzygnięcia jej wniosku o przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sam fakt, że sąd nie ma obowiązku przyznać określonej w tym przepisie sumy pieniężnej nie oznacza jeszcze, że wniosek w tym zakresie może zostać pozostawiony nie tylko bez rozstrzygnięcia w sentencji, ale również bez żadnego komentarza w uzasadnieniu wyroku. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 157 § 2 p.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji. Odnosząc się w dalszej kolejności do zasadności wniosku o przyznanie od organu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie i dlatego działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. odmówił jej przyznania. W tym względzie Sąd miał m.in. na uwadze, że Skarżąca w skardze nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności przymawiające za przyznaniem sumy pieniężnej, ani też na doznane przez Skarżącą niedogodności, które ta suma pieniężna mogłaby rekompensować. Należy wskazać, że suma pieniężna, w przeciwieństwie do grzywny, ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, a jedynie akcesoryjnie charakter represyjny. Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznała skarżąca na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (tak też NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1685/17, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie ulega bowiem wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez skarżącą argumentacją. Z treści wniosku Skarżącej nie wynika natomiast, aby doznała ona w związku z bezczynnością organu takiej krzywdy (straty, szkody), którą żądana suma pieniężna mogłaby wynagrodzić. Skarżąca złożyła jedynie sam wniosek o orzeczenie od organu na rzecz podatnika sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wobec przedstawionych powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, stosownie do art. 151 p.p.s.a odmówił przyznania od Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w B. na rzecz Skarżącej sumy pieniężnej.