I SAB/Bk 6/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. S. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku w przedmiocie niewydania postanowienia w sprawie zarzutu przedawnienia roszczenia oddala skargę. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. W dniu 6.03.2024 r. do P. S. (dalej: "skarżący") zostało skierowane pismo znak: 010000/71/949/2024/WRI1 informujące o wysokości zaległości z tytułu nieopłaconych składek. W dniu 18.03.2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku (dalej: ZUS") wpłynęło pismo zatytułowane: "Zarzuty", w którym podniesiono kwestię przedawnienia należności z tytułu składek za okres 09.2013 r. - 05.2014 r. W odpowiedzi na powyższe, wierzyciel (ZUS Oddział w Białymstoku) pismem z dnia 11.04.2024r. precyzyjnie wskazał okoliczności zawieszające bieg przedawnienia należności zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W dniu 29.04.2024 r. do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku (dalej: "Dyrektor ZUS") wpłynęło pismo zatytułowane: "Zażalenie na postanowienie Dyrektora ZUS/O w Białymstoku z dnia 11.04.2024 r.", w którym pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. Pismem z dnia 30.04.2024 r. organ egzekucyjny - Dyrektor ZUS zwrócił się z prośbą o sprecyzowanie pisma i z uwagi na podniesioną we wniosku kwestię przedawnienia należności, wskazał na możliwość złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej: "u.p.e.a." (w brzmieniu obowiązującym do 29.07.2020 r.). Pomimo odebrania pisma w dniu 23.05.2024 r. nie udzielono wyjaśnień co do zakresu wnoszonego żądania. Dyrektor ZUS pismem z dnia 21.06.2024 r. (doręczonym 09.07.2024r.) poinformował, że nie nadano biegu sprawie, gdyż organ nie miał możliwości prawidłowego określenia żądania strony. W dniu 27.06.2024 r. do Dyrektora ZUS wpłynęło pismo z dnia 21.06.2024 r. zatytułowane: "Zażalenie na postanowienie Dyrektora ZUS/O w Białymstoku z dnia 30.04.2024 r.", w którym pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia 02.07.2024r. wyjaśniono, że organ egzekucyjny nie wydał postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i wezwano do sprecyzowania żądania. Pismem z dnia 01.08.2024 r. poinformowano, że bieg w sprawie nie został nadany, gdyż żądanie nie zostało określone. W dniu 17.07.2024 r. do Dyrektora ZUS wpłynęło pismo z dnia 16.07.2024 r. zatytułowane: "Zażalenie na postanowienie Dyrektora ZUS/O w Białymstoku z dnia 21.06.2024 r.", w którym pełnomocnik zobowiązanego ponownie wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. Organ egzekucyjny pismem z dnia 25.07.2024 r. wyjaśnił, że Dyrektor ZUS nie wydał w dniu 21.06.2024 r. postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec braku wniosku w tym zakresie. Podkreślono, że w tym dniu wydano pismo informujące, iż nie nadano biegu sprawie, a zatem nie przewiduje się na nie środka zaskarżenia w postaci zażalenia do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku. Wskazano na możliwość złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 u.p.e.a. W dniu 29.07.2024 r. do Dyrektora ZUS wpłynęło pismo z dnia 24.07.2024 r. zatytułowane: "Zażalenie na postanowienie Dyrektora ZUS/O w Białymstoku z dnia 02.07.2024 r.", w którym pełnomocnik zobowiązanego wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności. Pismem z dnia 01.08.2024 r. wyjaśniono, że Dyrektor ZUS nie wydał w dniu 02.07.2024r. postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, gdyż nie było złożonego wniosku w tej sprawie. Podkreślono, że należności z tytułu składek za okres 09.2013 r. - 05.2024 r. nie uległy przedawnieniu i wskazano aktualne zadłużenie. W dniu 06.08.2024 r. do ZUS wpłynęło pismo z dnia 02.08.2024 r. zatytułowane: "Ponaglenie", w którym pełnomocnik wniósł o niezwłoczne rozpatrzenie w formie decyzji lub postanowienia zarzutów z dnia 14.03.2024 r., 23.04.2024 r., 21.06.2024 r., 16.07.2024 r. i 24.07.2024 r. pod rygorem skierowania do WSA skargi na bezczynność organu. Pełnomocnik podniósł, że wielokrotnie podnosił zarzut przedawnienia roszczenia, do którego organ się nie ustosunkował. Pismem z dnia 09.08.2024 r. Dyrektor ZUS wyjaśnił, że na zapytania/pisma/"zażalenia" oraz "zarzuty" organ udzielił każdorazowo pisemnej odpowiedzi. Wskazał, że na wniosek z dnia 14.03.2024 r. zatytułowany "Zarzuty" ZUS udzielił odpowiedzi pismem z dnia 11.04.2024 r., na które zażalenie nie przysługuje. Organ wyjaśnił również, że w sprawie pozostałych wniosków z dnia: 23.04.2024 r., 21.06.2024 r., 16.07.2024 r., 24.07.2024 r. zatytułowanych jako "zażalenie" i adresowanych do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kilkukrotnie wzywano skarżącego do uzupełnienia braków poprzez sprecyzowanie żądania. Pomimo wezwania z dnia 30.04.2024 r. (doręczonego 23.05.2024 r.) ww. nie sprecyzował jakiego postanowienia/pisma dotyczy zażalenie z dnia 23.04.2024r. (wpłynęło 29.04.2024 r.) zatytułowane "Zażalenie na postanowienie Dyrektora ZUS/O w Białymstoku z dnia 11.04.2024 r." oraz czy jego adresatem jest Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku. Z uwagi na podniesioną we wniosku kwestię przedawnienia należności wyjaśniono, że można wnosić o umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. i zarzutów na postępowanie egzekucyjne w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a. Pismem z dnia 13.08.2024 r. pełnomocnik skarżącego na podstawie art. 54 § 1-3 w związku z art. 33 § 1 i § 2 w związku z art. 27 § 1 u.p.e.a. wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne oraz skargę na czynności egzekucyjne. Jednocześnie wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów, uchylenie w całości zaskarżonych zajęć oraz wstrzymanie dalszej realizacji środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. Postanowieniem z dnia 02.09.2024 r. znak: 010000.71.2024-RED-3-NIP546130B187-KCH-2 ZUS oddalił zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia 02.09.2024 r. znak: 010000.71.2024-RED-3-NIP5461308187-KCH-1 stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. W dniu 02.09.2024 r., na podstawie art. 59 §1 pkt 1 i 3u.p.e.a., ZUS wydał także postanowienie znak: 010000.71.202|- RED-3-NIP5461308187-KCH-3 odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr: od [...]do[...] z dnia 01.08.2024 r. Pismem z dnia 24.09.2024 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 2.09.2024 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na czynności egzekucyjne. W dniu 28.08.2024 r. (data nadania w urzędzie pocztowym.) skarżący, wniósł skargę na bezczynność Dyrektora ZUS, poprzez niewydanie postanowienia w sprawie podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia, do którego organ nie ustosunkował się, a przecież instytucja przedawnienia zobowiązania pełni funkcję gwarancyjną. Organowi zarzucił naruszenie: 1. art. 35 § 1-3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 12 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia odnoszącego się do zarzutu skarżącego dotyczącego przedawnienia zobowiązania skarżącego w ustawowym terminie. Organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. 2. art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niepowiadomienie skarżącego o przedłużeniu terminu do rozpoznania sprawy i niewskazania nowego terminu załatwienia; niepodania przyczyny zwłoki; nie wskazania nowego termin załatwienia sprawy oraz braku pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. 3. art. 37 § 4 k.p.a. poprzez nieprzekazanie przez Dyrektora ZUS organowi wyższej instancji ponaglenia do rozpatrzenia. Mając powyższe zarzuty na względzie skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie Dyrektora ZUS do rozpatrzenia zarzutu strony dotyczącego przedawnienia dochodzonego przez organ roszczenia w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności, 2. stwierdzenie, że bezczynność organu - Dyrektora ZUS nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądzenie od organu Dyrektora ZUS ewentualnie Naczelnika Wydziału Realizacji Dochodów B. M. na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 2.000 zł, 4. zasądzenie od organu Dyrektora ZUS na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami za ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że pismem z dnia 02.08.2024 r. skarżący wysłał ponaglenie do organu w sprawie ustosunkowania się do zarzutów skarżącego i wydania orzeczenia w tej sprawie. Z odpowiedzi organu z dnia 09.08.2024 r. wynika, że skarżący nie otrzyma żadnego postanowienia w tej sprawie, a zatem tutejszy wniosek jest zasadny. Wskazał również, że Naczelnik Wydziału Realizacji Dochodów B. M. do chwili obecnej ani nie przekazała ponaglenia organowi wyższej instancji, ani też nie ustosunkowała się do niego. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. Przedstawił zestawienia działań podejmowanych przez zobowiązanego i działającego w jego imieniu pełnomocnika, z których jednoznacznie wynika, że pomimo wielokrotnych próśb skarżący nie sprecyzował swego żądania. W ocenie autora skargi skarżący myli obowiązki ZUS jako wierzyciela, czyli organu prowadzącego i konto płatnika składek oraz Dyrektora ZUS jako organu egzekucyjnego. Pełnomocnik organu wskazał, że działania Dyrektora ZUS i podejmowanie w celu ustalenia intencji wnioskodawcy były ze wszech miar uzasadnione, gdyż pismo z dnia 23.04.2024 r. zatytułowane jako zażalenie może wskazywać, iż jest to pismo wniesione w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednakże jak wskazywano Dyrektor ZUS jako organ egzekucyjny nie wydawał żadnego postanowienia, które mogłoby być zaskarżone, gdyż odpowiedzi na pismo określone jako i "zarzuty" udzielił ZUS. Poza tym pełnomocnik podniósł, że ponaglenie kierowane było do ZUS, a skarga wskazuje na bezczynność innego organu – Dyrektora ZUS. W ponagleniu wnioskodawca domagał się rozpatrzenia zarzutów i zażaleń, jednakże jak wskazano powyżej, pismo zatytułowane "zarzuty" nie zostało wniesione zgodnie z wymogami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem zostało rozpoznane jako wniosek o udzielenie informacji w przedmiocie przedawnienia składek. Skoro zatem w sprawie brak jest podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego, brak jest możliwości orzekania w przedmiocie złożonego ponaglenia, w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a co za tym idzie brak jest uzasadnionych podstaw do uznania bezczynności organu. Zaznaczono, że na pisma wnoszone przez profesjonalnego pełnomocnika organ udzielił każdorazowo pisemnej odpowiedzi, starając się uzyskać informacje, które pozwoliłyby rozpatrzyć wniosek zgodnie z wolą zobowiązanego. Zdaniem organu zobowiązany nie dochował wymogów ani postępowania administracyjnego ani postępowania egzekucyjnego w administracji, nie reagował na pisma organu i nie uzupełniał wniosków pomimo wezwań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zaważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267, dalej jako "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych to Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest umocowany do wydawania decyzji w zakresie indywidulanych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek. W myśl art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem. Natomiast zgodnie z art. 19 § 4 tejże ustawy "Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, | z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek, oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń." Działania Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku podejmowanie w celu ustalenia intencji wnioskodawcy były, zdaniem Sądu, ze wszech miar uzasadnione, gdyż pismo z dnia 23.04.2024r. zatytułowane jako zażalenie może wskazywać, iż jest to pismo wniesione w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednakże Dyrektor Zakładu jako organ egzekucyjny nie wydawał żadnego postanowienia, które mogłoby być zaskarżone, gdyż odpowiedzi na pismo określone jako i "zarzuty" udzielił Zakład, a nie Dyrektor Zakładu, a to dwa różne organy funkcjonujące w systemie ubezpieczeń społecznych. W trakcie egzekucji administracyjnej organ egzekucyjny zajmuje się egzekwowaniem realizacji obowiązku m.in. opłacania składek na ubezpieczenia społeczne. W ramach tego postępowania zobowiązany (dłużnik), może wnosić zarzuty. Skuteczne złożenie zarzutów wymaga jednak przestrzegania określonych procedur prawnych, w tym formy i terminów, co oznacza, że zarzuty muszą być właściwie sformułowane i wniesione we wskazanym czasie. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 83c ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dyrektor izby administracji skarbowej jest organem odwoławczym jedynie dla postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez kierownika terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu działającego jako organ egzekucyjny na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Natomiast do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez Zakład jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przysługuje zażalenie, które należy wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia do Prezesa Zakładu. W ocenie Sądu zatem skarga na bezczynność organu egzekucyjnego nie jest zasadna. W sprawie nie zachodzi sytuacja, w której organ egzekucyjny był zobowiązany wydać postanowienie i tego nie uczynił. Zgodnie art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu art. 53 § 2b p.p.s.a. I W niniejszej sprawie ponaglenie kierowane było do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a skarga wskazuje na bezczynność innego organu - Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku. W ponagleniu wnioskodawca domagał się rozpatrzenia zarzutów i zażaleń, jednakże jak wskazano powyżej, pismo zatytułowane "zarzuty" nie zostało wniesione zgodnie z wymogami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zatem słusznie zostało rozpoznane jako wniosek o udzielenie informacji w przedmiocie przedawnienia składek. Skoro zatem w sprawie brak jest podstaw do [wszczęcia postępowania administracyjnego, brak jest możliwości orzekania w przedmiocie złożonego ponaglenia, w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a co za tym idzie brak jest uzasadnionych podstaw do uznania bezczynności organu. Na pisma wnoszone przez profesjonalnego pełnomocnika organ udzielił każdorazowo pisemnej odpowiedzi, starając się uzyskać informacje, które pozwoliłyby rozpatrzyć wniosek zgodnie z wolą zobowiązanego. Do obowiązków organu nie należy interpretacja tego, co profesjonalny pełnomocnik miał na myśli, kierując takie a nie inne pismo. W przedmiotowej sprawie, co jest istotne, to zobowiązany nie dochował wymogów ani postępowania administracyjnego ani postępowania egzekucyjnego w administracji, nie reagował na pisma organu i nie uzupełniał wniosków pomimo wezwań. Wobec powyższego żądania zawarte w skardze są nieuzasadnione. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji orzeczenia.