I SO/Bk 1/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. Sp. z o.o. w B. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 kwietnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] w przedmiocie określania zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2015 r. p o s t a n a w i a: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że zwolnić skarżącą Spółkę od kosztów sądowych w całości i odmówić ustanowienia doradcy podatkowego. L. Sp. z o.o. w B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego J. K. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana. Z rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2016 r. wynika, że skarżąca Spółka poniosła stratę w wysokości 35.080 zł. Na dzień złożenia wniosku Spółka nie dysponuje majątkiem oraz nie posiada środków pieniężnych w kasie i nie uzyskuje przychodów z działalności gospodarczej od ponad półtora roku. Ponadto skarżąca Spółka podniosła, iż ze względu na brak zwrotu nadwyżki z tytułu podatku VAT spółka zaprzestała dokonywania zakupu towarów w celu odsprzedaży. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy to 7.371,28 zł. Według bilansu za rok 2016 Spółka poniosła stratę w wysokości 35.080 zł. Spółka posiada środki na rachunku bankowym w kwocie 350 zł. W związku z powyższym spółka wskazała, że mając na uwadze swoją trudną sytuację majątkową nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia doradcy podatkowego. Spółka podniosła również, iż z trudem przychodzi jej regulowanie należności bieżących, w szczególności opłacenie rachunku za najem lokalu, w którym znajduje się siedziba spółki. Do akt sprawy strona skarżąca dołączyła: wyciąg z KRS-u, bilans za 2016 r. oraz rachunek zysków i strat. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy WSA w Białymstoku odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wskazał, że dysponując aktywami na poziomie ponad 3.500.000 zł i mając świadomość wymagalności kosztów sądowych strona skarżąca winna uwzględnić konieczność ich zapłaty, a dopiero w dalszej kolejności regulować zobowiązania, w tym bieżące zobowiązania związane z działalnością spółki. Zdaniem referendarza z przedstawionego oświadczenia wynika, że Spółka za rok 2016 uzyskała stratę w kwocie 35.080 zł przy działalności obrotowej na poziomie ponad 3.500.000 zł i nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Skoro zatem, w odniesieniu do strony skarżącej nie zainicjowano wymienionych wyżej postępowań, w ocenie referendarza nie można mówić o występowaniu przesłanki niewypłacalności. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, Spółka w złożonym sprzeciwie zarzuciła błędne ustalenie jej aktualnej sytuacji finansowej. Wskazała, że prowadząc działalność gospodarczą do czerwca 2015 r. zabezpieczyła środki finansowe na ewentualne prowadzenie sporów prawnych i administracyjnych, jednakże te wyczerpały się z uwagi na liczne postępowania podatkowe i kontrolne. Nie można więc stawiać jej zarzutów lekkomyślnego gospodarowania środkami finansowymi. Jednocześnie podkreśliła, że mimo formalnego funkcjonowania Spółki, działalność gospodarcza faktycznie została wstrzymana, z uwagi na brak środków finansowych, które miały pochodzić ze zwrotu podatku VAT. Skarżąca Spółka podkreśliła również, że referendarz sądowy błędnie założył, że w 2016 r. Spółka prowadziła działalność obrotową na poziomie ponad 3.500.000 zł, podczas gdy w rzeczywistości wynosiła ona 4.980 zł. Jest to istotny błąd, który przełożył się bezpośrednio na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Spółka zaznaczyła także, że na aktywa na poziomie 3.500.000 zł składają się w głównej mierze należności od organu podatkowego z tytułu nadwyżki podatku VAT, a nie składniki majątkowe (trwałe czy też obrotowe), które Spółka mogłaby wykorzystać w działalności gospodarczej czy też na pokrycie kosztów sądowych. Wobec powyższego autor sprzeciwu wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 §1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w §1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jest możliwe gdy zostanie wykazane, że podmiot taki nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych do akt sprawy dokumentów i oświadczeń wynika, że skarżąca Spółka od półtora roku faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej, za 2016 r. jej przychód wyniósł zaledwie 4 980 zł. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych 7.371,28 zł, zaś za 2016 r. Spółka poniosła łącznie stratę w wysokości 35 080 zł. Spółka posiada środki na rachunku bankowym w kwocie 350 zł. Jednocześnie z przedłożonego bilansu za 2016 r. wynika, że Spółka posiada aktywa obrotowe w wysokości ponad 3 600 000 zł, na które składają się przede wszystkim należności od organu podatkowego z tytułu nadwyżki podatku VAT (względem których toczy się aktualnie spór). Spółka nie posiada składników majątkowych (trwałych czy też obrotowych), które mogłaby spieniężyć i w ten sposób pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie. W tym zakresie zgodzić się należało ze skarżącą Spółką, że w zaskarżonym postanowieniu referendarz sądowy błędnie ocenił wielkość obrotów skarżącej Spółki za 2016 r., co rzutowało na prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe Sąd przyjął, że skarżąca Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wpis sądowy w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. kształtujący się w wysokości ponad 16 000 złotych pozostaje poza zasięgiem finansowym skarżącej Spółki. Nie oznacza to jednak, jak twierdzi skarżąca Spółka, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, sytuacja majątkowa strony skarżącej pozwala przynajmniej na częściowe poniesienie kosztów związanych z postępowaniem sądowym, w szczególności opłacenia wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczyć należy, że skarżącą Spółkę w postępowaniu podatkowym reprezentował doradca podatkowy J. K. – pełnomocnik, o którego wyznaczenie wnosiła Spółka również przed sądem. Skoro, mimo faktycznego nieprowadzenia działalności gospodarczej i nie uzyskiwania przychodów przez skarżącą Spółkę była ona w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, nic nie stoi na przeszkodzie, aby takie środki Spółka wygospodarowała również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto Spółka dysponuje na koncie bankowym kwotą około 1.000 zł (sprawa I SO/Bk 2/17). Dlatego też Sąd uznał, że nie wykazała w dostateczny sposób, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, co uzasadniałoby przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.