I SO/Bk 11/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. Sp. z o.o. w B. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie ze skargi L. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] października 2018 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2015 r. p o s t a n a w i a: zmienić punkt 2 zaskarżonego postanowienia i przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. L. Sp. z o.o. w B. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego J. K. Przedmiotem działalności przedsiębiorstwa jest sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana. Spółka wskazała, że w związku z wstrzymaniem zwrotu nadwyżki podatku VAT za marzec, kwiecień i maj 2015 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż nie posiada środków pieniężnych na jej kontynuowanie. Wstrzymanie zwrotu podatku VAT spowodowało także powstanie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób prawnych w wysokości 251.434 zł. Spółka nie dysponuje majątkiem oraz nie posiada środków pieniężnych w kasie i nie uzyskuje przychodów z działalności gospodarczej od ponad trzech lat. Zgodnie z danymi zawartymi we wniosku, wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych to 1.057,08 zł. Spółka posiada środki na rachunku bankowym kwotę 431,67 zł. Z rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2017 r. wynika, że skarżąca poniosła stratę w wysokości 15.836,54 zł. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2018 r. referendarz sądowy przyznał spółce prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i nie uwzględnił wniosku o przyznanie tego prawa w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Zdaniem referendarza spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Natomiast, jej sytuacja majątkowa pozwala przynajmniej na częściowe poniesienie kosztów związanych z opłaceniem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W sprzeciwie od tego rozstrzygnięcia spółka wniosła o zmianę pkt 2 postanowienia i przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie wskazanego doradcy podatkowego. Zdaniem strony referendarz naruszył art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej: "p.p.s.a.") oraz konstytucyjną zasadę prawa do sądu. Spółka wskazała, że ze względu na skomplikowany charakter sprawy nie jest w stanie samodzielnie reprezentować swoich interesów przed sądem administracyjnym. Ponadto z uwagi na kwotę przedmiotu sporu, spółki nie stać na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika. Obecnie spółka nie posiada żadnych środków pieniężnych, które pozwoliłyby na przynajmniej częściowe poniesienie kosztów wynajęcia pełnomocnika. Działalność spółki została faktycznie wstrzymana (spółka nie osiąga przychodów, wyrejestrowała się z rejestru podatników VAT czynnych i podatników VAT-UE). Założenie referendarza o prowadzeniu działalności gospodarczej jest błędne. Spółka nie zainicjowała dotychczas postępowania upadłościowego czy też naprawczego, gdyż liczy na wygranie sporu z organami podatkowymi i odzyskanie przysługującej jej nadwyżki VAT. Spółka podniosła również okoliczność zajęcia wierzytelności z jej rachunku bankowego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego o zapłatę kwoty 28.867 zł. Wyklucza to jej zdaniem dokonanie jakiejkolwiek płatności na poczet wynagrodzenia pełnomocnika oraz rozpoczęcie na nowo działalności handlowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 -8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Prawo pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek osoby prawnej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych lub ustanowienia pełnomocnika z urzędu, jest możliwe gdy zostanie wykazane, że podmiot taki nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Analiza akt sprawy wskazuje, że spółka nie posiada składników majątkowych (trwałych czy też obrotowych), które mogłaby spieniężyć i w ten sposób pokryć koszty sądowe oraz koszty pełnomocnika w niniejszej sprawie. Wykazane w bilansie aktywa obrotowe w wysokości ponad 3 600 000 zł, to przede wszystkim należności od organu podatkowego z tytułu nadwyżki podatku VAT. Wobec tego oraz z uwagi na wszczęcie wobec spółki postępowania egzekucyjnego i zajęcie rachunku bankowego oraz uwzględniając okoliczność braku przychodu i wyrejestrowanie spółki z rejestru podatników VAT czynnych i podatników VAT-UE, zasadnym jest przyznanie prawa pomocy w całości. W świetle znajdujących się w aktach dokumentów i oświadczeń strony, przy niekwestionowanej części rozstrzygnięcia referendarza dotyczącej zwolnienia od ponoszenia kosztów, konieczna była zmiana drugiego punktu skarżonego postanowienia i przyznanie spółce również prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Zdaniem Sądu w sprawie wykazane zostało, że strona nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.