I SPP/Bk 38/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 3 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 czerwca 2024 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 12 stycznia 2024 r. Nr 405.511/D-12/25/23 w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na 2023 r. p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , Pismem z 25 lutego 2024 r. S. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 12 stycznia 2024 r., nr 405.511/D-12/25/23, w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2023. W dniu 9 kwietnia 2024 r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 1.087 zł. Natomiast 29 maja 2024 r. złożył pismo, w którym zawarł wniosek o ustanowienie "obrońcy z urzędu". W odpowiedzi na wezwanie z 31 maja 2024 r., w wyznaczonym terminie, nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym zaznaczył, że domaga się zarówno zwolnienia od kosztów sądowych, jak i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podkreślił, że jest repatriantem, ma 72 lata i utrzymuje się z "minimalnej emerytury", prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych nieruchomości, w tym domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, czy też innej nieruchomości, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, ani przedmiotów wartościowych, natomiast posiada oszczędności w wysokości 2.415 zł. Jednocześnie oświadczył, że nieruchomość oddał w użyczenie fundacji do 2036 r. oraz dodał, że źródłem jego dochodu jest emerytura, której wysokość się zmienia i wynosi 2.000 zł + 300 zł, 400 zł i z której pokrywa zobowiązania i stale wydatki – koszty mediów. Postanowieniem z 19 czerwca 2024 r. referendarz sądowy: odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wynika, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wprawdzie należy zwrócić uwagę na fakt, że jest on osobą starszą (ma 72 lata), samotną i zasadniczo nie posiadającą majątku, albowiem jak sam twierdzi swoją nieruchomość oddał w użyczenie fundacji do 2036 r. jednakże posiada stałe źródło dochodu w postaci emerytury kształtującej się na poziomie 2.300 zł – 2.400 zł miesięcznie oraz zgromadził oszczędności w wysokości 2.415 zł, z których w zupełności jest w stanie pokryć ewentualne opłaty sądowe na dalszym etapie postępowania sądowego. Jednocześnie referendarz uznał, że wnioskodawca nie ma jednak możliwości finansowych na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego i dlatego postanowił uwzględnić jego żądanie w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, skarżący pismem z 30 czerwca 2024 r. wniósł sprzeciw. Jako prezes zarządu Fundacji "P." wskazał, że Fundacja jest organizacją pożytku publicznego i w sprawach odnoszących się do jej działalności zwolniona jest z opłat sądowych. Fundacja od 2001 r. prowadzi nieodpłatną pomoc przeważnie uchodźcom z Białorusi. Bierze udział w licznych postępowaniach administracyjnych, na które nie ma środków. Zdaniem strony "obowiązkiem WSA jest ustanowienie adwokata dla obrony Fundacji". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jedynie w przypadkach, gdy zaistnieje rzeczywista niemożliwość sfinansowania udziału postępowania przez stronę, może zostać jej przyznana możliwość swoistego dofinansowania tego udziału z budżetu państwa. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na wnioskodawcy, co oznacza, że obowiązany jest on poczynić wszelkie działania i dołożyć staranności, by uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za zasadnością jej przyznania. Sąd, ponownie oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy oraz mając na uwadze argumenty podnoszone przez wnioskodawcę w sprzeciwie, nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego. Ze złożonego formularza PPF wynika, że skarżący ubiegał się zarówno o zwolnienie z ponoszenia kosztów sądowych (przy czym wypada zauważyć, że uiścił wymagany w niniejszej sprawie wpis sądowy), jak i ustanowienie adwokata. Dokumenty zgromadzone w sprawie wskazują, że wnioskodawca jest osobą starszą (72 lata), utrzymującą się z emerytury (wysokość zmienna: 2.000 zł + 300/400 zł) i prowadzącej samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, ani przedmiotów wartościowych. Dysponuje oszczędnościami w wysokości 2.415 zł. Jednocześnie oświadczył, że nieruchomość oddał w użyczenie fundacji do 2036 r. W zaskarżonym postanowieniu referendarz przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, odmówił natomiast zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych. Zdaniem sądu rozstrzygnięcie należy uznać za uzasadnione. Z akt sprawy wynika, że strona dysponuje oszczędnościami oraz stałym dochodem, ponadto uiściła wpis sądowy od skargi (1.087 zł), co świadczy o tym, że posiada możliwości finansowe do ponoszenia kosztów także na pozostałych etapach postępowania (ewentualne: opłata kancelaryjna od sporządzenia i doręczenia uzasadnienia odpisu wyroku – w przypadku wydania wyroku oddalającego skargę, oraz wpis sądowy od skargi kasacyjnej). Niemniej jednak referendarz uznał, że skarżący nie będzie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, zatem uwzględnił jego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Również rozstrzygnięcie w tym zakresie zasługuje na aprobatę, gdyż niewątpliwie koszty obsługi prawnej mogłyby być dla skarżącego dotkliwe. Powyższego w żaden sposób nie może zmienić treść złożonego sprzeciwu. Przede wszystkim należy wskazać, że stroną niniejszego postępowania w zakresie przyznania prawa pomocy, jak też i postępowania głównego, zainicjowanego skargą na decyzję SKO w Białymstoku z 12 stycznia 2024 r., nr 405.511/D-12/25/23, w przedmiocie podatku od nieruchomości na rok 2023, jest skarżący S. B., nie zaś Fundacja "P.", której jest on prezesem. Tym samym w sprawie nie mogła zostać uwzględniona argumentacja (niepoparta zresztą żadnym materiałem źródłowym) dotycząca sytuacji samej Fundacji. Ponadto, w uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazywał na zasadność ustanowienia przez sąd na rzecz Fundacji pełnomocnika w osobie adwokata. W sprawie profesjonalna pomoc prawna (adwokat) została ustanowiona na rzecz wnioskodawcy/skarżącego S. B. Referendarz w tym zakresie rozpoznał więc wniosek strony zgodnie z jej żądaniem i stanem sprawy. Jednocześnie w sprzeciwie nie podjęto się żadnej polemiki w zakresie odmowy przyznania wnioskodawcy zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych. Z powyższych względów sąd na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.