I SPP/Bk 55/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 sierpnia 2019 r. sprzeciwu A. B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie We wniosku z dnia 14 czerwca 2019 r. A. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką. Wysokość rocznego dochodu rodziny to kwota 8.000 zł, na którą składa się wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu podejmowanych prac dorywczych w kwocie 500 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu ustnej dzierżawy gruntu w wysokości 2.000 zł rocznie. Żona Skarżącego nie uzyskuje żadnego dochodu. Wykazane wydatki miesięczne stanowią: żywność – 400 zł; energia elektryczna i woda – 200 zł. Dodatkowo, wnioskodawca ponosi opłatę za opał w kwocie 1.000 zł rocznie. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni 80 m2 (wartość 40.000 zł); nieruchomość rolna o powierzchni 4,20 ha fizycznych (1,20 ha przeliczeniowego); las o powierzchni 3 ha (dzierżawiony) oraz ciągnik rolniczy o wartości 20.000 zł. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności (k. 3 - 4). Postanowieniem z dnia 11 lipca 2019 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy stanęła niska wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania tj. opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz okoliczność posiadania przez skarżącego majątku (nieruchomości rolne, las oraz ciągnik). Zdaniem referendarza z uzyskiwanego dochodu miesięcznego i z posiadanych składników majątku Skarżący jest w stanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 22 lipca 2019 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wskazując, że jego uzasadnienie pozostaje w sprzeczności z rzeczywistym stanem faktycznym. Wyjaśnił, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie przedmiotowej pomocy, a mimo to już po raz kolejny jego wniosek nie został uwzględniony. Podał, że kilka razy wpłacał po 100 zł oraz, że korespondencję do Sądu wysyła za pośrednictwem operatora pocztowego, co również generuje dla wnioskodawcy duże koszty. W ocenie Skarżącego referendarz błędnie przyjął, że nie wykazał on wyszczególnionych w urzędowym formularzu samochodu osobowego, wydatków za telefon, paliwo i pogłowia zwierząt hodowlanych, i podał, że nie mógł wykazał wydatków, których nie ponosi, a zwierząt hodowlanych już nie posiada z uwagi na nieopłacalność. Końcowo Skarżący podkreślił, że spełnia przesłanki niezbędne do skorzystania z prawa pomocy, wobec czego wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej w skrócie: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Analizując sytuacje życiową Skarżącego oraz okoliczności faktyczne niniejszej sprawy należy uznać, że ze złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jego rodzina składa się z dwóch osób (skarżącego oraz małżonki), a na wysokość miesięcznego dochodu rodziny składa się kwota 500 zł uzyskiwana przez wnioskodawcę z tytułu podejmowanych prac dorywczych oraz dochód z tytułu ustnej dzierżawy gruntu w wysokości 2.000 zł rocznie. Wykazane wydatki miesięczne stanowią: żywność – 400 zł; energia elektryczna i woda – 200 zł. Wnioskodawca ponosi również opłatę za opał w kwocie 1.000 zł rocznie. Skarżący posiada dom o powierzchni 80 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 4,2 ha fizycznych (1,2 ha przeliczeniowego), las o powierzchni 3 ha (dzierżawiony) oraz ciągnik rolniczy. W złożonym sprzeciwie Wnioskodawca podniósł, że już kilkukrotnie wpłacał po 100 zł, oraz wskazał, że korespondencja kierowana do Sądu odbywa się za pośrednictwem operatora pocztowego, co generuje niemałe koszty - każda przesyłka pocztowa kosztuje go 5,90 zł. W uznaniu Sądu powyższe okoliczności nie stanowią podstawy do zwolnienia wnioskodawcy z kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że Skarżący posiada stałe dochody, które umożliwiają mu pokrycie kosztów sądowych, które co istotne, na obecnym etapie postępowania wynoszą jedynie 100 zł. Słusznie więc orzekł referendarz, że wysokość tych dochodów nie stanowi podstawy do zwolnienia Skarżącego od konieczności uiszczenia kosztów sądowych. W tym miejscu należy przypomnieć, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Zdaniem Sądu, z uwagi na sytuację finansową i rodzinną Skarżącego, uiszczenie kwoty 100 zł, nie powinno narazić go na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego samego jak i rodziny. Odnosząc się zaś do podnoszonej przez Skarżącego okoliczności w zakresie konieczności uiszczania kosztów sądowych wielokrotnie oraz wysokich kosztów ponoszonych z tytułu korespondencji kierowanej do sądu, należy podkreślić, że Skarżący w żaden sposób nie wykazał jaki wpływ miało poniesienie tychże kosztów jego sytuację finansową ani nie uwzględnił ich w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.