II SA/Bk 1022/13
PostanowienieWSA w Białymstoku2014-01-10
Skład orzekający: Tomasz Oleksicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne, mimo posiadania znaczącego majątku i potencjalnych możliwości zarobkowych, może zostać zwolniona od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, ponieważ wnioskodawca, mimo przedstawiania trudnej sytuacji materialnej, dysponuje znacznym majątkiem (nieruchomość rolna, maszyny, inwentarz żywy) oraz potencjalnymi możliwościami zarobkowymi z prowadzonego gospodarstwa rolnego, co budzi wątpliwości co do zgodności jego oświadczenia majątkowego ze stanem rzeczywistym i sugeruje istnienie nieujawnionych środków finansowych.Stan faktyczny
E. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując na trudną sytuację materialną jako rolnik samotnie prowadzący gospodarstwo. Wnioskodawca otrzymuje niską rentę, czynsz dzierżawny, zwrot podatku akcyzowego i dopłaty unijne. Posiada gospodarstwo rolne, dom, maszyny rolnicze i inwentarz żywy, a także zadłużenie. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że wnioskodawca dysponuje znacznym majątkiem i potencjalnymi możliwościami zarobkowymi, a jego oświadczenie majątkowe budzi wątpliwości.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] września 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy zezwolenia na usuniecie drzew p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS skarżący został uznany za [...] niezdolnego do pracy
w gospodarstwie rolnym i z tego powodu zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej pracochłonnych czynności, co oznaczało spadek dochodów oraz skutkowało koniecznością zatrudnienia pracowników do wykonywania najcięższych prac. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 465,14 zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 1.100 zł i zwrot kosztów sądowych – 124 zł. Skarżący otrzymał także dopłaty unijne w kwocie 2.335 zł. Majątek E. S. stanowi nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz drewniany dom o powierzchni [...] m² z [...] r. (wymagający remontu). Gospodarstwo rolne jest położone na bardzo słabych glebach, część gruntów jest odległa o [...] kilometrów od domu skarżącego. Posiadane maszyny rolnicze są przestarzałe, wymagają ciągłych napraw. Budynki gospodarcze są stare
i niefunkcjonalne, co utrudnia rozwój hodowli zwierząt. E. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Przeciwko skarżącemu toczy się [...] postępowań egzekucyjnych. Łączne zadłużenie wnioskodawcy wobec instytucji publicznych oraz osób fizycznych to kwota około 14.000 zł (k. 11 - 12).
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 12 grudnia
2013 r. (k. 13) E. S. oświadczył, że posiada [...] sztuk bydła, w tym [...] krowy oraz ciągnik rolniczy i inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej. W okresie [...]– [...] 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy to: 600 zł – żywność, 140 - 160 zł – energia elektryczna, 30 zł – woda, 150 - 200 zł - telefon. W [...] 2013 r. E. S. otrzymał zwrot podatku akcyzowego. W okresie [...] – [...] 2013 r. skarżący nie otrzymał dopłat do prowadzonej produkcji rolnej. Umowa dzierżawy nieruchomości, za którą wnioskodawca otrzymuje czynsz dzierżawny jest umową ustną. W [...] br. E. S. utracił krowę
o wartości około 4.000 zł (k. 15).
Do akt sprawy skarżący dołączył: wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...] października do [...] grudnia 2013 r. (k. 17); upomnienie od Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na kwotę 2.063,72 zł (k. 21); upomnienie
z Urzędu Gminy K. z dnia [...] grudnia 2013 r. na kwotę 40,80 zł
(k. 19) oraz z dnia [...] listopada 2013 r. na kwotę 1.549,80 zł (k. 18); dokument potwierdzający utratę sztuki bydła w [...] br. (k. 19v); rachunki za energię elektryczną (k. 20); pismo [...]-[...] Polska S.A. z dnia [...] listopada 2013 r. dot. zadłużenia z tytułu nieopłaconych rachunków na kwotę 2.487,79 zł (k. 20v); ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia [...] grudnia 2013 r. na kwotę 1.424,35 zł wystawione przez [...] S.A. (k. 22); decyzję KRUS z dnia [...] lipca 2013 r. potwierdzającą wysokość otrzymywanej renty (k. 22v - 23),
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2012 r. poz. 270, tekst jednolity) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592).
W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem stałego miesięcznego utrzymania wnioskodawcy
pozostaje renta w wysokości 465,14 zł (k.22v - 23). E. S. otrzymuje również czynsz dzierżawny w wysokości 1.000 zł oraz jednorazowy dochód z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego w kwocie 1.100 zł ([...] 2013 r.),
kosztów sądowych – 124 zł i dopłat unijnych w wysokości 2.335 zł ([...] 2013 r.).
W okresie [...]– [...] 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około
920 - 990 zł (żywność, energia elektryczna, woda, telefon). W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, dom
o powierzchni [...] m², [...] sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Zadłużenie E. S. zgodnie z dołączonymi dokumentami wynosi 7.566,46 zł
(k. 18- 19; k. 20v - 22).
Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata przyczyniła się okoliczność, iż E. S. dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy.
Ponadto w sprawie niniejszej należało mieć na uwadze również to, iż treść złożonego przez E. S. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy wskazać na brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy, poza rentą w wysokości 465,14 zł stanowiącej jedyny stały miesięczny dochód oraz dochodów okazjonalnych uzyskiwanych z tytułu: zwrotu podatku akcyzowego, kosztów sądowych, dopłat unijnych oraz czynszu dzierżawnego (jednorazowy dochód roczny). E. S. oświadczył bowiem, iż w praktyce nie osiąga dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego (w okresie [...] – [...] 2013 r.) skarżący nie sprzedawał żadnych płodów rolnych, pomimo, że prowadzi produkcję roślinną
i zwierzęcą. Natomiast, co miesiąc wnioskodawca ponosi wydatki związane
z utrzymaniem własnym w kwocie 920 - 990 zł. Wydatki te przewyższają kwotę stałego miesięcznego dochodu o około 500 zł.
Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący
w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje
on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej.
Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2
w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło