II SA/Bk 103/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu C. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 kwietnia 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wywołanego wnioskiem Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego C. S. w dniu [...] marca 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (k. 3363). Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie wywołane tym wnioskiem. Wyjaśnił, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, aż do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Z uwagi na to, że w sprawie niniejszej wyrok z dnia 16 września 2004 r. uprawomocnił się w dniu 24 września 2004 r. – wniosek o prawo pomocy złożony w marcu 2017 r. dotyczy postępowania prawomocnie zakończonego, zatem nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu, bowiem w dniu jego złożenia nie istniał już "tok postępowania". Referendarz sądowy wskazał na przepis art. 249a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i wyjaśnił, że jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego wniósł w ustawowym siedmiodniowym terminie C. S. Wyjaśnił, że w jego ocenie sprawa nie została prawomocnie zakończona, bowiem do dnia dzisiejszego nie została rozpoznana jego skarga z dnia 16 października 2013 r. o uzupełnienie wyroku z dnia 16 września 2004 r. wydanego w sprawie niniejszej. W pozostałym zakresie sprzeciw zawiera zarzuty merytoryczne dotyczące wyroku z dnia 16 września 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie wywołane wnioskiem z dnia 20 marca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy podlega umorzeniu. Przede wszystkim wskazać należy, na co trafnie zwrócił uwagę referendarz sądowy, że analiza przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., uprawnia do wniosku o możliwości skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy istnieje tok postępowania lub przed jego wszczęciem. Przyznanie lub nieprzyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów lub ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma dla strony znaczenie tylko wówczas, gdy mogłaby z tego prawa pomocy skorzystać w określonym postępowaniu. Potwierdza to treść art. 243 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Skarżący C. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w dniu 20 marca 2017 r. w stosunku do postępowania, które zostało prawomocnie zakończone w dniu 24 września 2004 r. (data uprawomocnienia się wyroku). A zatem nie ma "toku postępowania", w którym Skarżący mógłby korzystać z prawa pomocy. Nie ma zatem podstaw do merytorycznego rozpoznania jego wniosku. Co prawda w tymże wniosku wskazuje on, że do tej pory nie została rozpoznana jego "skarga" o uzupełnienie wyroku tj. skarga z dnia 16 października 2013 r., jednakże kwestia ta nie może mieć znaczenia dla załatwienia wniosku o prawo pomocy. Przypomnieć jedynie należy, że wniosek o uzupełnienie wyroku składa się w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia wyroku (art. 157 § 1 p.p.s.a.). Wyrok w sprawie niniejszej wydano 16 września 2004 r., zaś wniosek o jego uzupełnienie – jak deklaruje Skarżący – złożono 16 października 2013 r. a zatem prawie dziesięć lat później. Niezależnie jednak od tego najistotniejszą kwestią jest fakt uprawomocnienia się wyroku prawie trzynaście lat przed złożeniem aktualnie załatwianego wniosku o prawo pomocy. To jednoznacznie wskazuje na brak "toku postępowania", co uzasadnia umorzenie postępowania w sprawie prawa pomocy. Odnośnie podstawy rozstrzygnięcia to wskazać należy, że zgodnie z art. 249a p.p.s.a. zbędność rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje konieczność umorzenia postępowania wpadkowego w przedmiocie prawa pomocy. O umorzeniu orzekł referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 243 § 1 i w związku z art. 249a p.p.s.a. Przepis zastosowany przez referendarza sądowego tj. art. 258 2 pkt 7 p.p.s.a. wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. i ma zastosowanie również do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji p.p.s.a. tj. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 . o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658 ze zm.). Wynika to wprost z art. 2 tej ustawy. Jednakże skład orzekający w sprawie niniejszej w zakresie rozpoznania sprzeciwu nie mógł zastosować przepisów p.p.s.a. w brzmieniu znowelizowanym, bowiem nie pozwalają na to przepisy intertemporalne (art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy nowelizującej). A zatem sąd rozpoznając sprzeciw nie mógł utrzymać rozstrzygnięcia referendarza sądowego w mocy (na podstawie nowego brzmienia art. 260 p.p.s.a.), ale – z uwagi na to, że wniesiony sprzeciw spowodował utratę mocy tego orzeczenia (art. 260 p.p.s.a. w poprzednim brzmieniu) – był zobowiązany orzec w przedmiocie wniosku o prawo pomocy. To też się stało przy zastosowaniu art. 249a w związku z art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu niezmienionym nowelizacją. Stąd też orzeczono jak w sentencji o umorzeniu postępowania na podstawie tych przepisów mając na uwadze zbędność rozpoznania wniosku o prawo pomocy zgłoszonego w stosunku do postępowania prawomocnie zakończonego.