II SA/Bk 1042/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].09.2014r. utrzymało w mocy decyzję Starosty H. z dnia [...].08.2014 r. odmawiającą P. B. przyznania prawa własności nieruchomości, oznaczonej numerami geodezyjnymi [...] i [...] położonej w miejscowości L. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Decyzją z dnia [...].10.1990r. Kierownika Urzędu Rejonowego w H., zostało przejęte na własność Państwa gospodarstwo rolne K. B. w zamian za przyznaną mu rentę inwalidzką. Do użytkowania pozostawiono K. B. areał o pow. 0,30 ha w tym działki numer [...] o pow. 0,24 ha i nr [...] o pow. 0,06ha położone we wsi L. B. K. zmarł bezpotomnie w 1992 roku. Wnioskiem z dnia [...].04.2014r. P. B. (brat K.) wystąpił do Starosty H. o bezpłatne przyznanie na własność w/w działek. Twierdził, że działki przyznane K. B. do dożywotniego użytkowania, stanowiły wcześniej własność rodziców: M. i K., zaś były użytkowane, po ich śmierci, faktycznie przez braci K. i P. (wnioskodawcę). Po dokonaniu wstępnego podziału nieruchomości przez uprawnionego geodetę, Starosta Powiatu H., decyzją z dnia [...].08.2014r., nie uwzględnił wniosku P. B. Powołując art. 118 ust. 2a, 3, 4 ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013r., poz. 1403) zwanej dalej: ustawą ubezpieczeniową, organ stwierdził, że P. B. nie jest osobą uprawnioną do żądania zwrotu nieruchomości, bowiem nie jest zstępnym K. B., tylko jego bratem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając argumentację rozstrzygnięcia. Organ przytoczył brzmienie art. 118 ustawy ubezpieczeniowej wywodząc, że nieodpłatne nadanie na własność działki, będącej w dożywotnim użytkowaniu K. B., mogłoby nastąpić tylko na rzecz jego zstępnych (dzieci, wnuków), a ponieważ takowych nie posiadał, to brat nie jest uprawniony do skorzystania z przepisu art. 118 ust. 2a ustawy. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku P. B. opisał sposób i czasokres użytkowania spornych działek. Uznał, decyzję organów za krzywdzącą w sytuacji, gdy nieruchomości były własnością rodziców, a K. B. sporządził testament, powołując do dziedziczenia działek o nr [...] i [...] swego brata P. B. (wnioskodawcę), który faktycznie użytkował wskazane działki i zamieszkiwał cały czas w domu po rodzicach. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Do nieodpłatnego nabycia własności działki, która była w użytkowaniu osoby z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu w zamian za rentę, stosuje się przepisy ustawy z dnia 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. z 2013r., poz. 1403). Zgodnie z art. 118 ust. 1 i ust. 2a tejże ustawy o przyznanie prawa własności działki może ubiegać się rolnik, który przekazał gospodarstwo na rzecz Skarbu Państwa albo jego zstępny, jeśli faktycznie włada nieruchomością po śmierci rolnika. Osobami zstępnymi są dzieci, wnuki, prawnuki. Do kręgu tych osób nie zalicza się rodzeństwa. Ustawa nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych, że chodzi o zstępnych, a nie o spadkobierców rolnika. Słusznie organy stwierdziły, że P. B. nie nabył prawa do ubiegania się o bezpłatne nabycie prawa własności działki po zmarłym bracie K., gdyż nie jest jego zstępnym, a co najwyżej spadkobiercą, skoro zmarły nie posiadał dzieci. Nadto, nie ma znaczenia dla bytu roszczenia skarżącego okoliczność, że kiedyś sporne działki stanowiły własność rodziców, bowiem ostatnim właścicielem gospodarstwa był K. B. i to on przekazał gospodarstwo w 1990 roku na rzecz Państwa w zamian na rentę. Od tej chwili K. B. był użytkownikiem działek o nr [...] i [...] a nie ich właścicielem co oznacza, wbrew przekonaniu skarżącego, że K. B. nie mógł skutecznie przenieść prawa własności tych nieruchomości na rzecz brata, nawet jeśli sporządził testament. Organy administracji, ani też Sąd nie negują okoliczności, że P. B. użytkował i użytkuje w/w działki od śmierci K. B. Nie zmienia to jednak faktu, że przepis art. 118 ust. 2a ustawy ubezpieczeniowej nie zezwala na nieodpłatne przyznanie własności działek przyzagrodowych na rzecz brata zmarłego rolnika. Organy administracji nie mogą wydawać decyzji uznaniowych w tym przedmiocie, muszą kierować się obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący może podjąć próbę wykupu spornych działek lub też wystąpić na drogę postępowania cywilnego z wnioskiem o zasiedzenie. Natomiast, jak wyżej Sąd wywiódł, nieodpłatne nabycie nieruchomości w trybie ustawy ubezpieczeniowej nie mogło być skuteczne z przyczyn podmiotowych. Dlatego też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p. p. s. a.