II SA/Bk 106/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K.– G. na postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie ze skargi A. K.– G. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z [...] marca 2014r. A. K. – G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem S. G. oraz dziećmi T. G. (17 lat) i D. G. (16 lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z tytułu sprzedaży mleka w wysokości około 10.000 zł. Wykazane wydatki to: pasze i nawozy – 6.000 zł; energia elektryczna – 1.000 zł; woda – 600 zł (kwartalnie); telefon – 100 zł; gaz – 50 zł; środki czystości do produkcji mleka – 300 zł; usługi weterynaryjne – 2.000 zł; utrzymanie rodziny – 2.000 zł. Skarżąca jest zadłużona z tytułu kredytu zaciągniętego na kwotę 200.000 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: dom o powierzchni 144 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 17 ha przeliczeniowych. Skarżąca od grudnia 2013 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. A. K. – G. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 16 - 17). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 31 marca 2014 r. (k. 19), wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy: harmonogram spłat rat kredytu (k. 23 – 24); pokwitowanie opłaty za wodę (k. 25); faktury za ocenę krów (k. 26 i k. 28); pokwitowanie opłaty na rzecz Firmy Nasienno – Handlowej "J." (k. 29); faktury za mleko za okres grudzień 2013 r. – luty br. (k. 30 – 32); potwierdzenia spłaty rat kredytów (k. 34 – 38); faktury za środki produkcji rolnej (k. 33, k. 39 – 40, k. 44 - 45); pokwitowanie opłat za energię elektryczną (k. 41); zaświadczenie ARiMR nr [...] z dnia [...] kwietnia br. (k. 42); zaświadczenie BS w C. z dnia [...] kwietnia 2014 r. (k. 43); faktury za telefon (k. 27 i k. 46 – 47). Postanowieniem z dnia 19 maja 2014r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie referendarza negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w wskazanym zakresie stanowi fakt posiadania przez wnioskodawczynię stałego źródła dochodu (sprzedaż mleka) oraz majątku w postaci gospodarstwa rolnego o powierzchni 17 ha przeliczeniowych. Skarżąca nie wykazała również żadnych trudności w spłacie zaciągniętych zobowiązań finansowych (brak zaległości) oraz pokrywaniu bieżących kosztów utrzymania rodziny i prowadzenia produkcji rolnej. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła skarżąca wskazując, że nie jej sytuacja finansowo – materialna jest trudna i nie pozwala na ponoszenie kosztów postępowania sądowego. Zaakcentowała, że od ponad roku przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia [...] maja 2014r., a wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącej z dnia 23 marca 2014r. zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 p.p.s.a. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z oświadczenia wnioskodawczyni dokumentującego jej sytuację majątkową wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem S. G. oraz dwoma niepełnoletnimi synami. Źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny jest prowadzona produkcja rolna – sprzedaż mleka. W grudniu 2013 r. dochód z tego tytułu wyniósł 13.488,06 zł (k. 32); w styczniu br. – 9.980,04 zł (k. 31); w lutym br. – 10.918,96 zł (k. 30). Łącznie kwartalny dochód w badanym okresie wyniósł 34.387 zł, co stanowi średnio w przeliczeniu na poszczególne miesiące 11.462 zł. Wykazane wydatki na środki produkcji rolnej w okresie marzec – kwiecień br. wynoszą łącznie 44.370 zł (k. 33, k. 39 - 40, k. 44 – 45). Skarżąca spłaca zaciągnięte kredyty (B. S. w C.) za okres styczeń – marzec br. raty spłat tych zobowiązań wyniosły łącznie 12.234,34 zł (k. 43). Pozostałe wydatki rodziny to: energia elektryczna – 1.000 zł; woda – 600 zł (kwartalnie); telefon – 100 zł; gaz – 50 zł; środki czystości do produkcji mleka – 300 zł; usługi weterynaryjne – 2.000 zł; utrzymanie rodziny – 2.000 zł. W skład majątku A. K. – G. wchodzi: dom o powierzchni 144 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 17 ha przeliczeniowych. Skarżąca w latach 2012 – 2013 nie ubiegała się o przyznanie płatności z tytułu wsparcia bezpośredniego, płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowej. Analizując powyższe dane w kontekście złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Sąd doszedł do wniosku, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe, w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie, tj. po uchyleniu zarządzenia z 29 stycznia 2014r., kształtują się na poziomie 100 zł (wpis od skargi). Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest okoliczność posiadania przez wnioskodawczynię stałego źródła dochodu ze sprzedaż mleka, który za okres grudzień 2013 – luty 2014 wyniósł średnio 11.460 zł miesięcznie, oraz majątku w postaci gospodarstwa rolnego o powierzchni 17 ha przeliczeniowych. Skarżąca nie wykazała również żadnych trudności w spłacie zaciągniętych zobowiązań finansowych (brak zaległości) oraz pokrywaniu bieżących kosztów utrzymania rodziny i prowadzenia produkcji rolnej. W tym miejscu wskazać również należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Jeśli strona decyduje się bowiem na zainicjowanie postępowania sądowego, to powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże brak możliwości w tym zakresie, co w sprawie niniejszej nie nastąpiło. Analizując sytuację finansową wnioskodawczyni w kontekście zaprezentowanych poglądów, które Sąd w pełni podziela, należy dojść do wniosku, że osiągane przez nią dochody umożliwiają wygospodarowanie na obecnym etapie postępowania kwoty 100 zł (wpis od skargi), a także pokrycia innych ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawców i ich rodziny. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.