II SA/Bk 106/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. K.– G. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 września 2014 r. w sprawie ze skargi A. K.- G. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. K.– G. wnioskiem z dnia 1 września 2014r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem S. G. oraz dziećmi T. G. (17 lat) i D. G. (16 lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi dochód z tytułu sprzedaży mleka w wysokości około 10.000 zł. Wykazane wydatki to: pasze i nawozy – 6.000 zł; energia elektryczna – 1.000 zł; woda – 600 zł (kwartalnie); telefon – 100 zł; gaz – 50 zł; środki czystości do produkcji mleka – 300 zł; usługi weterynaryjne – 2.000 zł; utrzymanie rodziny – 2.000 zł. Skarżąca jest zadłużona z tytułu kredytu zaciągniętego na kwotę 200.000 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: dom o powierzchni 132 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 17 ha przeliczeniowych. Skarżąca od grudnia 2013 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 73 - 74). W rozpoznawanej sprawie jest to drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzednie postępowanie z zakresu prawa pomocy zostało prawomocnie zakończone w sposób negatywny postanowieniem z dnia 9 lipca 2014 r, którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonych na wcześniejszym etapie postępowania dokumentów wynika, że źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny jest prowadzona produkcja rolna – sprzedaż mleka. W grudniu 2013 r. dochód z tego tytułu wyniósł 13.488,06 zł (k. 32); w styczniu br. – 9.980,04 zł (k. 31); w lutym br. – 10.918,96 zł (k. 30). Łącznie kwartalny dochód w badanym okresie wyniósł 34.387 zł. Wykazane wydatki za środki produkcji rolnej za okres marzec – kwiecień br. wynoszą łącznie 44.369,99 zł (k. 33, k. 39, k – 40; k. 44 – 45). Skarżąca spłaca zaciągnięte kredyty (Bank Spółdzielczy w C.) za okres styczeń – marzec br. raty spłat tych zobowiązań wyniosły łącznie 12.234,34 zł (k. 43). Skarżąca w latach 2012 – 2013 nie ubiegała się o przyznanie płatności z tytułu wsparcia bezpośredniego, płatności ONW oraz płatności rolnośrodowiskowej (k. 42). W oparciu o tak ustalony stan majątkowy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 9 września 2014r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła wnioskodawczy wskazując, że jej sytuacja finansowo – materialna jest trudna i nie pozwala na ponoszenie kosztów postępowania sądowego. Zaakcentowała, że od pół roku produkcja mleka przestała się opłacać, albowiem koszty jego wyprodukowania, oraz kwoty kar nałożonych na rolników za przekroczenie limitów mlecznych, przewyższają dochody z tego tytułu. Podkreśliła jednocześnie, że od pół roku przebywa na ciągłym zwolnieniu lekarskim, przez co też utraciła płynność finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 9 września 2014r., a wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącej z dnia 1 września 2014r. zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego wynika, że obowiązkiem osoby składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest uprawdopodobnienie i udokumentowanie oświadczeń zawartych we wniosku. Natomiast obowiązkiem sądu jest rzetelna ocena oświadczeń i dokumentów złożonych przez wnioskodawcę pod względem spełnienia bądź niespełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 p.p.s.a. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z oświadczenia wnioskodawczyni dokumentującego jej sytuację majątkową wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem S. G. oraz dwoma niepełnoletnimi synami. Źródłem utrzymania czteroosobowej rodziny jest prowadzona produkcja rolna – sprzedaż mleka, która przynosi dochód w wysokości 10.000 zł miesięcznie. W okresie grudzień 2013r. – luty 2014r. dochód ten wynosił 11.462 zł. Wykazane wydatki na środki produkcji rolnej w okresie marzec – kwiecień br. wynoszą łącznie 44.370 zł (k. 33, k. 39 - 40, k. 44 – 45). Skarżąca spłaca zaciągnięte kredyty (Bank Spółdzielczy w C.) za okres styczeń – marzec br. raty spłat tych zobowiązań wyniosły łącznie 12.234,34 zł (k. 43). Pozostałe wydatki rodziny to: energia elektryczna – 1.000 zł; woda – 600 zł (kwartalnie); telefon – 100 zł; gaz – 50 zł; środki czystości do produkcji mleka – 300 zł; usługi weterynaryjne – 2.000 zł; utrzymanie rodziny – 2.000 zł. W skład majątku A. K.– G. wchodzi: dom o powierzchni 144 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 17 ha przeliczeniowych. Analizując powyższe dane w kontekście złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Sąd doszedł do wniosku, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe, w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie, tj. po uchyleniu zarządzenia z 29 stycznia 2014r., kształtują się na poziomie 100 zł (wpis od skargi). Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest okoliczność posiadania przez wnioskodawczynię stałego źródła dochodu ze sprzedaży mleka, w znacznej wysokości, tj. około 10.000 zł oraz majątku w postaci gospodarstwa rolnego o powierzchni 17 ha przeliczeniowych. Skarżąca nie wykazała również żadnych trudności w spłacie zaciągniętych zobowiązań finansowych (brak zaległości) oraz pokrywaniu bieżących kosztów utrzymania rodziny i prowadzenia produkcji rolnej. W tym miejscu wskazać również należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Jeśli strona decyduje się bowiem na zainicjowanie postępowania sądowego, to powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże brak możliwości w tym zakresie, co w sprawie niniejszej nie nastąpiło. Analizując sytuację finansową wnioskodawczyni w kontekście zaprezentowanych poglądów, które Sąd w pełni podziela, należy dojść do wniosku, że osiągane przez nią dochody umożliwiają wygospodarowanie na obecnym etapie postępowania kwoty 100 zł (wpis od skargi), a także pokrycia innych ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawców i ich rodziny. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.