II SA/Bk 108/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata na skutek sprzeciwu A. L. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 6 lutego 2008r. w sprawie ze skargi H. R. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia [...] listopada 2006r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych p o s t a n a w i a : 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. 2. odrzucić wniosek w części dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku przyznał skarżącemu H. R. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu [...] stycznia 2008r. skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że od ponad trzech lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepełnoletnim synem. W dodatkowym oświadczeniu wnioskodawca stwierdził, że nie osiąga żadnych dochodów, nie korzysta z pomocy społecznej i nie posiada nieruchomości przynoszących dochody. Jednocześnie oświadczył, że posiada dom o pow. [...] m2 (współwłasność), nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz samochód osobowy marki V. z [...]r., ale wszelkie opłaty związane z utrzymaniem tego samochodu oraz energią elektryczną ponosi matka skarżącego. Wskazał, iż od pięciu lat ogrzewa w mieszkaniu tylko jedno pomieszczenie, ponieważ nie stać go na remont zepsutego centralnego ogrzewania. Do wniosku skarżący załączył rachunek za energię elektryczną oraz zlecenie zakupu okularów. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, w osobie referendarza sądowego przyznał H. R. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz odrzucił wniosek w części dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne postanowienie tutejszego Sądu z dnia 19 czerwca 2007r. przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów. Od powyższego postanowienia sprzeciw złożyła A. L., wskazując, iż pan H. R. jest w stanie ponieść wydatki związane z przymusem adwokackim i nie wpłynie to w znaczący sposób na jego miesięczne wydatki. Oświadczyła, iż skarżący kosztem Skarbu Państwa, a tym samym podatników pragnie dać upust swojej zawiści i niechęci do jej osoby oraz jej najbliższych. Jednocześnie wniosła o wgląd do akt postępowania karnego toczącego się przeciwko skarżącemu w Sądzie Rejonowym w B. [...] Wydziale Karnym (sygn. akt [...]), wskazując, iż znajdują się w nich dowody świadczące, że podany przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochód miesięczny jest inny aniżeli zadeklarowany przed tutejszym Sądem. Do sprzeciwu p. A. L. dołączyła także artykuł z "Kuriera P.", potwierdzający, iż skarżący jest w stanie sfinansować swój wyjazd za granicę, a tym samym jest w stanie ponieść większe i mniej niezbędne wydatki, jak chociażby zakup okularów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 6 lutego 2008r. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a., strona której zostało przyznane prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w zakresie określonym w prawomocnym postępowaniu. W związku z tym, iż w obrocie prawnym funkcjonuje już prawomocne postanowienie tutejszego Sądu z dnia 19 czerwca 2007r., na mocy którego skarżącemu przyznano prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całym postępowaniu rozpoznawczym, a także w ewentualnym postępowaniu przed NSA wszczętym skargą kasacyjną, dlatego też wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2008r. w części dotyczącej zwolnienia od kosztów podlegał - stosownie do art. 58 §1 pkt 4 w zw. z art.64 §3 i art. 239 pkt 4 p.p.s.a. - odrzuceniu. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie pomocy prawnej z urzędu zauważyć należy, iż zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie, ale tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Odnosi się to również do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie zawodowego pełnomocnika, bowiem powstałe koszty zastępstwa procesowego przez takiego pełnomocnika z urzędu nie ponosi wtedy strona postępowania. Jak wynika z akt sprawy wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie otrzymuje żadnych świadczeń z pomocy społecznej, a na utrzymaniu ma niepełnoletniego syna. Sytuacja majątkowa skarżącego na obecnym etapie postępowania przed tutejszym Sądem nie uległa zmianie w porównaniu z sytuacją przedstawioną na etapie wydania postanowienia w zakresie prawa pomocy z dnia 19 czerwca 2007r. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego syna jest kwota 150-200 zł miesięcznie uzyskiwana ze zbierania puszek i złomu. Nie uzyskuje on innych dochodów, w szczególności z tytułu posiadanego majątku w postaci domu o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Wnioskodawca nie posiada też żadnych zasobów pieniężnych ani wartościowych przedmiotów, poza samochodem osobowym marki V. rok produkcji [...]. Koszty utrzymania i naprawy przedmiotowego auta oraz energii elektrycznej pokrywa matka skarżącego. Dodatkowa zatem konieczność poniesienia przez stronę kosztów samodzielnego ustanowienia zawodowego pełnomocnika może skutkować koniecznością poniesienia wydatków powodujących uszczerbek dla własnego utrzymania. Ponadto rozpoznając obecnie sprawę dotyczącą przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata Sąd uwzględnił okoliczność, iż w niniejszej sprawie zapadł już wyrok przed WSA w Białymstoku w dniu 4 grudnia 2007r. oddalający skargę strony skarżącej i jego zaskarżenie uzależnione jest od spełnienia wymogów formalnych, co wymaga udziału profesjonalnego pełnomocnika. Sąd w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdził, iż spełnione zostały przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata i wobec powyższego na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.