II SA/Bk 109/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2011 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego budowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z dnia [...].10.2010 r. nr [...] w części dotyczącej umorzenia postępowania dotyczącego legalności budowy stodoły, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. stwierdza, że wymienione w punkcie 1 decyzje w części nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 4. przyznaje radcy prawnemu M. U.-K. od Skarbu Państwa kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...]grudnia 2010 roku nr [...], na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (jcdn. tekst Dz. U. nr 156 z 2006r. póz. 1118 z póz. zm.), po rozpatrzeniu odwołania E. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z dnia [...] października 2010 roku, umarzającej postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe, dotyczące legalności budowy stodoły i obory na działce nr geod. [...], położonej we wsi Ż. W. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: W dniu [...]sierpnia 2010 r. E. S. wystąpił do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. M. z wnioskiem o sprawdzenie legalności budowy stodoły i obory, obiektów zlokalizowanych we wsi Ż. W. [...] na działce nr geod. [...], stanowiących własność S. M. i T. M. oraz w połowie także skarżącego. PINB w trakcie oględzin przeprowadzonych dnia [...] września 2010 roku stwierdził, że przedmiotowa stodoła została wybudowana w oparciu o pozwolenie na budowę z dnia [...] stycznia 1969 r. nr [...], wydane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. M., natomiast oborę wzniesiono na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] maja 1975 r. nr [...]wydanego przez Naczelnika Gminy K. Organ po jednoznacznym stwierdzeniu wzniesienia obiektów zgodnie z warunkami technicznymi, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz zgodności z obowiązującymi przepisami, decyzją z dnia [...] października 2010 roku umorzył wszczęte postępowanie administracyjne. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się E. S., składając odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2010 roku, uzupełnione pismem z dnia [...] grudnia 2010 roku. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...]grudnia 2010 r., po rozpoznaniu odwołania skarżącego orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji co do tego, iż zarówno stodoła, jak i obora zostały wzniesione na podstawie pozwoleń na budowę. W swych rozważaniach podkreślił, iż pomimo braku faktycznego zachowania się decyzji z 1969 roku, udzielającej pozwolenia na budowę budynku stodoły, na planie sytuacyjnym zamieszczonym w projekcie budowlanym stanowiącym załącznik do decyzji, znajdują się odpowiednie pieczęcie organów wydających pozwolenie na budowę oraz znak i data wydania decyzji. W ocenie organu odwoławczego rzeczony fragment dokumentacji budowlanej świadczy o fakcie legalnego wzniesienia przedmiotowego budynku. Odnosząc się do zarzutu skarżącego o braku uczestniczenia przez niego w prowadzonych przez PINB oględzinach, organ wskazał na fakt czytelnego podpisu skarżącego, widniejącego na protokole. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku E. S. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzucając im naruszenie: - art. 6, art. 7, art.8, art. 9, art. 10, art. 11 kpa poprzez nieprzestrzeganie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności w związku z zaniechaniem zwrócenia się do właściwych organów o udzielenie informacji czy inwestorzy posiadali pozwolenie na budowę spornych obiektów, brakiem zbadania czy w chwili budowy tych obiektów w 1977 roku inwestorzy dysponowali prawem do nieruchomości na cele budowlane. - art. 68 kpa poprzez nierzetelne sporządzenie protokołu oględzin tj. nieodnotowanie faktu uniemożliwiania skarżącemu przez pozostałych uczestników aktywnego uczestniczenia w wizji lokalnej. - art. 77 § 1 kpa poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, m.in. ustalenie, iż przedmiotowe obiekty zostały wzniesione na podstawie pozwoleń na budowę. - art. 79 § 2 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącemu aktywnego udziału w oględzinach, - art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, że inwestorzy posiadali pozwolenia na budowę spornej stodoły i obory. - art. 105 § 1 kpa poprzez umorzenie postępowania przy braku ustalenia stanu faktycznego sprawy, skutkującego wydaniem takiego rozstrzygnięcia. - art. 107 § 3 kpa poprzez sporządzenie uzasadnienia i wskazywanie faktów, które nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy. W piśmie procesowym z dn. 14.06.2011 r. pełnomocnik skarżącego rozszerzył zarzuty skargi i jej uzasadnienie, argumentując naruszenie art. 79 §2 k.p.a. polegające na niezapewnieniu skarżącemu czynnego udziału w oględzinach w dniu [...].09.2010 r., bowiem skarżący został wyproszony z posesji nr [...]przez T. M. przy akceptacji pracowników nadzoru budowlanego, przez co nie miał możliwości ustosunkowania się do przeprowadzanych czynności. Nadto zarzucono naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., art 7,8 i 11 k.p.a. poprzez przyjęcie wybudowania stodoły w oparciu o pozwolenie na budowę, którego treść nie była znana organowi. Istnienia takiej decyzji organ nie wyjaśnił, przyjmując za dowód szczątkową dokumentację w postaci planu sytuacyjnego stodoły. Zastrzeżenia zgłoszono wobec nie wyjaśnienia faktu wyrażenia zgody na budowę stodoły i obory przez matkę skarżącego (byłą współwłaścicielkę nieruchomości nr [...]). Zdaniem strony skarżącej, organ winien wydać decyzję merytoryczną, a nie umorzyć postępowania, naruszając przepis art. 105 § 1 k.p.a. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo ustosunkował się do zarzutów w piśmie procesowym z dnia 27.06.2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona, tj. w zakresie, w jakim dotyczyła decyzji umarzającej postępowanie co do legalności wybudowania stodoły na działce geodezyjnej o nr [...], położonej we wsi Ż. W. W ocenie Sądu, decyzja w tym zakresie została podjęta z naruszeniem przepisów postępowania – art. 75 §1, art. 77 §1 i art. 79 §2 k.p.a., które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe przepisy nakładają na organy administracji obowiązek wyczerpującego zebrania dowodów w sprawie oraz umożliwienie stronie branie czynnego udziału w trakcie przeprowadzanego dowodu, w tym dowodu z oględzin. Organy stwierdziły, iż wystarczającym dowodem dla uznania, iż stodoła została wybudowana w oparciu o pozwolenie na budowę, było posłużenie się kserokopią planu sytuacyjnego wystawionego na ob. M. H. z adnotacją nr decyzji: [...]z dnia [...].01.1969 r. Za wiarygodne przyjęto oświadczenie T. M., że inna dokumentacja nie zachowała się. Zdaniem Sądu, to stwierdzenie strony nie upoważniło organu nadzoru budowlanego do zaniechania dopuszczenia innych dowodów w sprawie na okoliczność istnienia decyzji o pozwoleniu na budowę, zwłaszcza że kserokopia w/w planu sytuacyjnego jest mało czytelna. Sąd nie dopatrzył się, jaki organ wydał tę decyzję (czy rzeczywiście było to Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. M.), zaś wskazany numer prawdopodobnie dotyczył decyzji budowlanej, co nie jest równoznaczne z pewnością. Dysponując jedynie kserokopią planu sytuacyjnego, organ winien dopełnić z urzędu, starań w kierunku zebrania innych dowodów na tę okoliczność. Należało zasięgnąć informacji w organie wydającym pozwolenia na budowę, bowiem nie można wykluczyć, ze dokument ten lub zapisy w ewidencji istnieją, pomimo długiego upływu czasu od daty jego wystawienia. Organ mógł także przesłuchać uczestnika postępowania i ewentualnie, wskazanych przez strony świadków. Sąd podziela zarzut skargi odnośnie uniemożliwienia skarżącemu, brania udziału w oględzinach w dniu [...].09.2010 r., co zostało zapisane w protokole wyjaśnień złożonych przez E. S. Organ winien prowadzić dowód z oględzin w taki sposób, by umożliwić zainteresowanym czynny udział w przeprowadzeniu dowodu i zgodnie z dyspozycją art. 79 § 2 k.p.a. Bez znaczenia jest argument podnoszony przez organ, że skarżący jako współwłaściciel działki miał prawo wejścia na posesję, skoro osoba władająca działką czynność tę skarżącemu uniemożliwiła. Także odebranie przez skarżącego wyjaśnień w dniu 9.09.2010 r. poza miejscem oględzin, nie może być traktowane jako równoznaczne z udziałem skarżącego w czynnościach organu. Skarżący nie miał obowiązku wykazania, że nieobecność skarżącego miała znaczenie dla wyniku sprawy. Art. 79 k.p.a. gwarantuje stronie prawo udziału w przeprowadzeniu dowodu, co winno być przestrzegane przez organy administracji. Zatem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy zajdzie konieczność powtórzenia dowodu z oględzin stodoły. Z powodu naruszenia powyżej wskazanych, przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zwłaszcza niewyczerpanie możliwości udowodnienia istnienia decyzji o pozwoleniu na budowę stodoły), Sąd uchylił częściowo decyzję na podstawie art. 145 §1 ustawy z dn. 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej p.p.s.a. Natomiast Sąd nie podziela pozostałych zarzutów skargi. W sytuacji istnienia dokumentu w postaci decyzji o pozwoleniu na budowę obory, wydanej przez Naczelnika Gminy K. w dniu [...].05.1975 r. nr [...], nie sposób podzielić argumentacji skargi, iż oborę postawiono samowolnie. Jak słusznie twierdzi organ, na tym etapie postępowania, nie jest badana okoliczność, czy matka skarżącego, jako współwłaścicielka działki nr [...] , na której są posadowione sporne budynki obory i stodoły, wyraziła zgodę na ich wybudowanie. Ustalenie tego faktu, wbrew przekonaniu skarżącego, miało znaczenie przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, czy to w oparciu o art. 37 ust. 2 ustawy z dn. 31.01.1961 r. Prawo budowlane, czy też art. 31 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 roku. Obecne postępowanie toczyło się w przedmiocie "sprawdzenia legalności" wybudowania wskazanych, przez skarżącego obiektów budowlanych. Zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 k.p.a.) oznacza, że decyzja wiąże wszystkie organy (także Sądy), zaś przesłanki jej wydania nie podlegają badaniu. Może być wzruszona tylko w odrębnym, nadzwyczajnym postępowaniu, z inicjatywy osób zainteresowanych i w przypadkach przewidzianych przepisami k.p.a bądź ustaw szczególnych. Sąd nie podziela zarzutu skargi co do niewłaściwego zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. tj. umorzenia postępowania, zamiast (jak twierdzi strona skarżąca) rozstrzygnięcia merytorycznego. Skoro żądaniem skarżącego było sprawdzenie legalności postawienia m.in. obory i legalność tę organ potwierdził, to nie sposób mówić o merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy poprzez wydanie decyzji o innej treści (jakiej?), niż umorzenie postępowania. Dlatego też, w w/w części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).