II SA/Bk 110/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 04 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Prokuratora Apelacyjnego w B. z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o udostępnienie akt p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż ma na utrzymaniu współmałżonkę E. L. – R., nie posiada majątku, w tym zgromadzonych oszczędności. Skarżący oraz jego współmałżonka przebywają obecnie w zakładach karnych. Wnioskodawca jest inwalidą [...] grupy otrzymuje rentę w wysokości 850 zł, z której komornik potrąca 200 zł miesięcznie. E. L. – R. nie posiada źródeł dochodu. Otrzymywane pieniądze J. R. przeznacza na zakup specjalnego wyżywienia (wymagana dieta lecznicza), którego nie jest mu w stanie zagwarantować administracja więzienna. J. R. jest osobą schorowaną, jest całkowicie uzależniony od pomocy osób trzecich w zakresie podstawowych czynności f. i codziennej e. (k. 16 – 19). Do akt sprawy skarżący dołączył: zaświadczenia lekarskie (k. 20 i k. 22) Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) lub częściowym (zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego). Stosownie do regulacji art. 246 § 1 pkt 1 cytowanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo to może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł (k. 11). W złożonym oświadczeniu J. R. odbywający karę [...] pozbawienia wolności wykazał, iż obecnie przebywa w Areszcie Śledczym w E. Wnioskodawca otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 650 zł miesięcznie (po dokonanych potrąceniach komorniczych w kwocie 200 zł). Świadczenie to jest przeznaczone na zakup specjalnego wyżywienia (wymagana dieta lecznicza), którego nie jest mu w stanie zagwarantować administracja więzienna. Skarżący jest osobą schorowaną (inwalida [...] grupy), jest całkowicie uzależniony od pomocy osób trzecich w zakresie podstawowych czynności fizjologicznych i codziennej egzystencji. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż J. R. będąc osadzonym w zakładzie karnym, osiąga miesięczny dochód (suma, jaką ma do dyspozycji po dokonanych potrąceniach to 650 zł). Kwota ta powinna zostać w części przeznaczona na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej, zwłaszcza, że te na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Niewątpliwie poniesienie przez skarżącego całości kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (kosztów sądowych i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika) przekraczałoby jego możliwości finansowe. Jednak jak wykazano wyżej uiszczenie przez J. R. kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi oraz pokrycie innych ewentualnych kosztów sądowych w sprawie niniejszej, przy jednoczesnym ustanowieniu adwokata z urzędu z całą pewnością mieści się w możliwościach płatniczych skarżącego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 1 - 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.