II SA/Bk 1109/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi W. O. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] listopada 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od orzeczenia w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności: Przed Powiatowym Zespołem do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. M. prowadzone było postępowanie z wniosku pani W. O. o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W dniu [...] września 2005 r. została wydana w sprawie decyzja pierwszoinstancyjna, na podstawie której zaliczono panią W. O. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W decyzji tej pouczono skarżącą o terminie i sposobie zaskarżenia przedmiotowego rozstrzygnięcia. Decyzję tą pani W. O. otrzymała w dniu 13 października 2005 roku (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 8 akt administracyjnych). W dniu 3 listopada 2005 r. złożone zostało przez skarżącą odwołanie od w/w decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca podała, iż posiada problemy ze zdrowiem. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wskazał, iż orzeczenie zawierało pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia i zostało doręczone stronie prawidłowo, w dniu 13.10.2005 roku. 14 - dniowy termin do złożenia odwołania od przedmiotowego orzeczenia upłynął w dniu 28 października 2005 roku, a pani W. O. złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopiero w dniu 3 listopada 2005 roku, a więc z 7 - dniowym przekroczeniem terminu. W ocenie organu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie uprawdopodobniono, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podniosła, iż powodem przekroczenia terminu były "problemy ze zdrowiem", nie załączając żadnych dokumentów medycznych ani zaświadczeń na potwierdzenie tego faktu. Wojewódzki Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiotowej sprawie podniósł, iż nie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki, określone w art. 58 kpa, ponieważ zainteresowana nie uprawdopodobniła, iż uchybienie nastąpiło nie z jej winy, a z powodu obiektywnych, nie dających się usunąć przeszkód. Brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ ponadto uznał, iż wskazywane przez skarżącą jako przyczyna uchybienia terminu "problemy ze zdrowiem" nie mogą zostać uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia. Po pierwsze dlatego, że nawet niedyspozycja zdrowotna strony nie wyklucza możliwości dopełnienia czynności (złożenia odwołania) przez upoważnioną osobę (np. domownika). Po drugie skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów lekarskich, które uzasadniałyby ocenę jej stanu zdrowia jako bardzo ciężkiego, uniemożliwiającego nie tylko dopełnienie czynności osobiście, ale wykluczającego również możliwość wydania dyspozycji upoważnionym osobom w tym przedmiocie. Końcowo organ podkreślił, iż pani W. O. w dniu 21 października 2005 roku - gdy przekroczenie terminu nie miało jeszcze miejsca - złożyła w Powiatowym Zespole osobiście wniosek o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej, co świadczy o tym, że w istocie nie istniała żadna obiektywna przeszkoda w podejmowaniu przez stronę czynności urzędowych. W skardze na to postanowienie pani W. O. zarzuciła mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegających na przyjęciu, iż skarżąca nie dochowała z własnej winy terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, iż nie mogła złożyć odwołania w terminie z powodu choroby, na którą chorowała w tym okresie. W przewidzianym zatem 7 - dniowym terminie od dnia ustania przyczyny uchybienia, wskazanym w art. 58 § 2 kpa, osobiście wniosła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. W jej ocenie niezachowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn niezależnych od niej. Na tej też podstawie wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi bądź też uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Ponadto podkreślił, iż pani W. O., złożyła wniosek o przywrócenie terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla których został uchybiony. Nie uprawdopododobniła jednak istnienia okoliczności, które przy zachowaniu staranności z jej strony mogłyby być przyczyną niezawinionego niedotrzymania terminu. Organ zaakcentował, iż także z przedstawionego przez skarżącą zaświadczenia lekarskiego (wystawionego w dniu 01 grudnia 2005 roku), nie wynika, ani fakt, iż stan jej zdrowia był spowodowany obłożną chorobą ani nagłą. Załączone zaświadczenie wskazuje na zły stan zdrowia skarżącej od 05 października 2005r., a więc rozpoczął się on przed odebraniem przedmiotowego orzeczenia. W ocenie organu pani W. O. zdawała więc sobie sprawę, z ewentualnej potrzeby dokonania czynności, a chcąc dołożyć należytej staranności mogła skorzystać z pomocy innych osób, tak jak uczyniła to wnosząc przedmiotową skargę. Dostarczone przez panią W. O. zaświadczenie lekarskie wskazuje, że stan chorobowy utrzymuje się "do nadal". W czasie trwania choroby skarżąca osobiście stawiła się jednak do Powiatowego Zespołu, w którym w dniu 21 października 2005r. i złożyła wniosek o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej. Zły stan zdrowia nie stanowił również dla skarżącej przeszkody do wniesienia skargi od postanowienia Wojewódzkiego Zespołu odmawiającego przywrócenia terminu. W przypadku tej czynności skarżąca skutecznie skorzystała z pomocy innej osoby, co jedynie zdaniem organu potwierdza fakt, iż pani W. O., nie dochowała należytej staranności przy wnoszeniu odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Zdaniem sądu, organ właściwie ocenił wskazane przez skarżącą powody opóźnienia w wywiedzeniu odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2005 r. i słusznie uznał, iż skarżąca nie uprawdopodobniła należycie braku swej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Godzi się podkreślić, iż w aspekcie art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późn. zm) zwanej dalej kpa, warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie się łącznie trzech przesłanek, a mianowicie: wniesienia przez stronę prośby o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, oraz uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Strona nie jest obowiązana w postępowaniu o przywrócenie terminu do udowodnienia braku swej winy lecz wystarczy uprawdopodobnienie powyższej okoliczności. W tej sytuacji konieczne stało się rozważenie, czy argumenty skarżącej uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Chodziło zatem nie o przeprowadzenie dowodu czyniącego brak winy skarżącego, lecz o wskazanie okoliczności wystarczających dla powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie bowiem jest środkiem zastępczym dowodu o znaczeniu ścisłym, a więc środkiem nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Skoro zatem ustawa dopuszcza uprawdopodobnienie braku winy, stanowiąc więc wyjątek od zasady udowadniania, działa tym samym na korzyść strony pozwalając w określonym wypadku (art. 58 § 1 kpa) na uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego, zamiast jego udowodnienia. Tym niemniej, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, skarżąca nie uprawdopodobniła, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania, było przez nią niezawinione. Nie ulega wątpliwości, iż od strony postępowania można oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej; przywrócenie terminu nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 1998 roku, sygn. akt. III SA 1259/98, opubl. w zbiorze orzecznictwa LEX nr 44754). Brak bowiem winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por: postanowienie NSA O/Z w Gdańsku z dnia 4 października 2000 roku, sygn. akt I SA/Gd 560/00, opubl. w bazie orzecznictwa LEX nr 46437; postanowienie NSA O/Z w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2000 roku, sygnatura akt I SA/Gd 794/99, opubl. w bazie orzecznictwa LEX nr 40381; wyrok NSA O/Z w Lublinie, sygnatura akt I SA/Lu 1246/98, opubl. w bazie orzecznictwa LEX nr 40367). Powszechnie przyjmuje się, iż przy ocenie braku winy, jako przesłance przywrócenia terminu procesowego, uchybionego przez stronę dotkniętą nawet ciężkim schorzeniem (inwalidztwo) nie można rezygnować z wymagania należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne życiowo ważne sprawy (por: postanowienie Sądu Najwyższego, sygn. akt. II UKN 667/98, opubl. OSNP-wkł. 1999/8/6; wyrok NSA O/Z w Katowicach z dnia 28 grudnia 2000 roku, sygn. akt I SA/Ka 1781/99, opubl. w bazie orzecznictwa LEX nr 47160). W realiach niniejszej sprawy, skarżąca nie dołożyła wymaganej, w tego typu sytuacjach, miary staranności. Nie ulega przecież wątpliwości, iż skarżąca miała świadomość tego, iż orzeczeniem z dnia [...] września 2005 roku Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. M. zaliczył ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Na tej też podstawie skarżąca w dniu 21 października 2005 roku osobiście stawiła się do Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. M. i złożyła wniosek o wydanie legitymacji osoby niepełnosprawnej. Wówczas to jeszcze biegł okres w którym skarżąca mogła złożyć odwołanie, czego jednak nie uczyniła. Podkreślić wypada, iż odwołanie w przedmiotowej sprawie (które ostatecznie złożyła skarżąca w dniu 3 listopada 2005 roku) nie jest skomplikowanym pismem, które wymagałoby znacznego nakładu sił, czy poświęcenia mu dłuższego przedziału czasu pracy. Dostarczone natomiast przez panią W. O. zaświadczenie lekarskie wskazujące, że stan chorobowy utrzymuje się od 5 października 2005 roku do chwili obecnej nie stanowi bezwarunkowo podstawy do uznania, iż skarżąca bez swojej winy nie dokonała czynności procesowej. W postanowieniu z dnia 9 marca 2006 roku Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt I OZ 306/06 podniósł wprost, iż "nawet załączone do zażalenia zaświadczenia lekarskiego nie dowodzi, aby uchybienie przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia nastąpiło bez jej winy, gdyż z dokumentu tego nie wynika aby strona w okresie do złożenia przedmiotowego wniosku przebywała w szpitalu, czy też z powodu nagłej choroby nie była w stanie wnieść wskazanego wniosku". Taka też sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Samo bowiem przedłożenie zaświadczenia lekarskiego, nota bene wystawionego z datą grudniową, nie świadczy o tym, iż skarżąca nie mogła złożyć odwołania, choćby nawet korzystając przy tym z pomocy innej osoby. Tym samym pani W. O., nie dochowała należytej staranności przy wnoszeniu odwołania i mimo, że winna była podjąć niezbędne kroki, w kierunku właściwie rozumianej dbałości o własne interesy procesowe. O braku winy natomiast w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W niniejszej sprawie takich przeszkód nie było. Stąd podzielając w pełni ocenę wniosku dokonaną przez organ, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)