II SA/Bk 1121/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. i R. J. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz wpisu od skargi w sprawie ze skargi K. W. i R. J. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku p o s t a n a w i a - odmówić przyznania K. W. i R. J. W. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Małżonkowie K. W. i R. J. W. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz wpisu do skargi podając, iż pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródło miesięcznego dochodu rodziny stanowią: emerytura R. J. W. w wysokości 5.357,02 zł brutto (4.371,89 zł netto); dochód z tytułu prowadzonej przez R. J. W. działalności gospodarczej – 505 zł brutto (411 zł netto) oraz emerytura K. W. – 1.745 zł brutto (1.455,23 zł netto). Wykazane wydatki miesięcznie to: 2.421,84 zł – prowadzenie gospodarstwa domowego; 3.184,25 zł – obsługa zaciągniętych kredytów. Majątek małż. W. stanowi: dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie służbowe o powierzchni [...] m2, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha oraz samochód osobowy [...] [...], rok prod. 2008. Na sytuację finansową rodziny w 2014 r. wpłynął stan zdrowia K. W. – przebyta operacja k. i koszty rehabilitacji zmusiły wnioskodawców do zaciągnięcia kolejnego kredytu. Skarżący nie posiadają zgromadzonych oszczędności (k. 17 – 19). Do akt sprawy wnioskodawcy dołączyli: decyzje ZUS z dnia [...] marca 2014 r. określającą wysokość emerytury K. W. (k. 20); dokumentację medyczną K. W. – karta informacyjna (k. 21); wykaz podstawowych wydatków (k. 22); informację o wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2013 r. (k. 23); wyciąg z konta bankowego za okres 01 listopada – 12 grudnia 2014 r. (k. 24 – 26); dokumenty poświadczające zadłużenie wnioskodawców (k. 27 – 31). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienie od wpisu od skargi) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s.504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu małż. K. i R. J. W. wykazali, iż wysokość miesięcznego dochodu dwuosobowej rodziny to łączna kwota 7.607,02 zł brutto (6.238,12 zł netto) – emerytury (k. 20 i k. 24) oraz dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (k. 23). R. J. W. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego, za rok 2013 uzyskał z tego tytułu dochód w wysokości 6.057,08 zł (przy przychodzie 17.154,52 zł) – k. 23. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą 2.421,84 zł, w tym: czynsz – 665,99 zł; energia elektryczna – 216,15 zł; woda – 130 zł; abonament telewizji satelitarnej – 69,70 zł; Internet – 29 zł; telefon komórkowy – 135 zł; paliwo - 660 zł; ubezpieczenie związane z obsługą zaciągniętych kredytów – 516 zł (k. 22). Kwota ta nie obejmuje kosztów żywności, lekarstw, opieki medycznej oraz ubrań. Dodatkowo skarżący są zadłużeni na łączną kwotę 41.826,64 zł (k. 27 – 28 i k. 32 – 33) oraz 32.586,63 CHF (k. 39) z tytułu zaciągniętych kredytów (stan na [...] 2014 r.). Miesięczne raty spłat tych zobowiązań wynoszą łącznie 3.184,25 zł (k. 19). Podsumowując łączne wydatki miesięczne związane z pokryciem kosztów bieżącego utrzymania wnioskodawców i spłaty kredytów wynoszą 5.606,09 zł. W skład majątku małż. W. wchodzi: dom o powierzchni [...] m2 (przeznaczony pod działalność agroturystyczną); mieszkanie służbowe o powierzchni [...] m2, gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha oraz samochód osobowy marki [...] [...] z 2008 r. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł (k. 11). Dodatkowo w tut. Sądzie jest zawisła jeszcze jedna sprawa za skargi małż. W. sygn. akt II SA/Bk 1120/14, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w tej sprawie wynoszą również 500 zł – wpis od skargi (k. 12 sygn. akt II SA/Bk 1120/14). W tym miejscu należało zatem skonstatować, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy (zwolnienie od kosztów sądowych) legł fakt posiadania przez małż. W. stałych źródeł dochodu w postaci emerytur w łącznej wysokości 7.102,02 zł brutto (5.827,12 zł netto) miesięcznie. Dodatkowo R. J. W. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego, osiągając dochód miesięczny w kwocie 505 zł brutto (411 zł netto). Dochód rodziny przewyższa wykazane wydatki o kwotę około 600 zł, jednak wydatki te nie obejmują kosztów zakupu żywności, lekarstw i ubrań. Skarżący dysponują również majątkiem (dom, nieruchomość rolna), który stanowi źródło potencjalnego dochodu. Wzmiankowany dom jest przeznaczony bowiem pod działalność agroturystyczną. Małż. W. są zadłużeni z tytułu zaciągniętych kredytów na łączną kwotę 41.826,64 zł i 32.586,63 CHF, nie wykazali jednak żadnych problemów związanych ze spłatą tych zobowiązań. Z dołączonego do akt sprawy zestawienia operacji bankowych za okres [...] listopada – [...] grudnia 2014 r. wynika, że na konto wnioskodawcy R. J. W. (oprócz emerytury) w listopadzie zeszłego roku wpłynęły kwoty o łącznej wysokości 2.876,84 zł (k. 24 – 25); zaś w okresie od [...] do [...] grudnia 2014 r. w łącznej wysokości 7.500 zł (k. 25 – 26). Podsumowując należy zatem stwierdzić, że osiągany miesięczny dochód skarżących w połączeniu z wykazanym majątkiem stanowią o tym, że małż. W. są w stanie pokryć koszty bieżącego utrzymania (wraz ze spłatą rat zaciągniętych kredytów) oraz wygospodarować środki na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Ponadto, koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.