II SA/Bk 113/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat J. G.od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącej Z. P. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta P. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], którą przyznano Z[...] P. od dnia 1 listopada 2014 r. zasiłek stały w wysokości 30 zł miesięcznie. Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. Z. P. (zwana dalej: "skarżącą") zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w P. o przyznanie jej pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Decyzją wydaną z upoważnienia Wójta P. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] grudnia 2014 r., przyznano skarżącej od dnia 1 listopada 2014 r. zasiłek stały w wysokości 30 zł miesięcznie. Organ mając na względzie art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) ustalił, że ww. spełnia przesłanki do otrzymania wnioskowanej pomocy. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające (wywiad środowiskowy) potwierdziło, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z K. L. Powyższe ustalenie skutkowało przyjęciem do niniejszego postępowania dochodów K. L. W konsekwencji kwota jego dochodów z tytułu emerytury oraz ilość osób w rodzinie miało wpływ na wyliczenie wysokości zasiłku stałego. Po rozpatrzeniu odwołania, w którym Skarżąca zarzuciła organowi wysokość przyznanego świadczenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że warunki przyznania pomocy w formie zasiłku stałego zostały uregulowane w art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Wskazał również, że z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, w tym niepełnosprawności. Mając powyższe na względzie organ podniósł, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca spełnia ustawowe warunki do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Jest osobą pełnoletnią, nie pracuje zawodowo, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z K. L. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] września 2007 r. znak: [...], a ustalony stopień niepełnosprawności orzeczono na trwałe. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest emerytura rolnicza K. L. w wysokości 892,11 zł. Stąd dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 446,05 zł (892,11 zł : 2 osoby), nie przekracza określonego przepisami ustawy kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Dalej wskazano, iż stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy, zasiłek stały w przypadku osoby w rodzinie ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem na osobę w rodzinie. Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie. W konkretnej sprawie zasiłek stały będzie stanowić różnicę między 456 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie) a 446,05 zł (dochód na osobę) i wyniesie 9,95 zł. Kolegium zaznaczyło jednak, że zgodnie z art. 37 ust. 3 ustawy, kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30,00 zł miesięcznie i dlatego organ I instancji prawidłowo ustalił od 1 listopada 2014 r. kwotę ww. zasiłku w ww. wysokości. Końcowo organ podkreślił, że decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy (samo przyznanie świadczenia, a także jego wysokość) nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale jest ściśle determinowany przepisami prawa, które warunkują takie, a nie inne rozstrzygnięcie sprawy. Zasady ustalania wysokości zasiłku stałego wynikają wprost z ustawy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Z. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniosła o przyznanie zasiłku w wyższej kwocie. Strona skarżąca wskazała, że przyznana kwota świadczenia wystarcza jej tylko na wodę do herbaty i cukier. Ponadto opisała swoją sytuację zdrowotną, zaznaczając przy tym brak pracy i posiadanie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Podała również, że mieszka wspólnie z 75-letnim schorowanym i potrzebującym pomocy człowiekiem. Mając powyższe wniosła o poważne rozpatrzenie jej prośby. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Podczas rozprawy w dniu 28 kwietnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i podniósł, że w jego ocenie, organy procesowe przedwcześnie uznały, że skarżąca wraz ze swoim domownikiem tworzą rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Sąd nie posiada natomiast uprawnień do oceny słuszności, czy też celowości skarżonej decyzji, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji organu I instancji zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili ich wydawania. W szczególności uznać należy, iż organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie oraz właściwie zastosowały i zinterpretowały przepisy prawa będące podstawą podjętych decyzji. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta P. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. dnia [...] grudnia 2014 r., znak: [...], przyznającą skarżącej od dnia 1 listopada 2014 r. zasiłek stały w wysokości 30 zł miesięcznie. Na wstępie podnieść należy, że zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.) – zwanej dalej: "ustawą", zaś tryb rozpatrywania tych spraw - Kodeks postępowania administracyjnego z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Za osobę całkowicie niezdolną do pracy uważa się m.in. taką, która legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 6 pkt 1 ustawy). Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456,00 zł (kryterium dochodowe na osobę w rodzinie), przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15, w tym niepełnosprawności. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca spełnia ustawowe warunki do przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Jak wynika z akt sprawy jest ona osobą pełnoletnią, nie pracuje zawodowo, mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z K. L. Posiada umiarkowany stopień niepełnosprawności orzeczony przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w S. z dnia [...] września 2007 r., znak: [...], a ustalony stopień niepełnosprawności orzeczono na trwałe. Źródłem utrzymania dwuosobowej rodziny jest emerytura rolnicza K. L. w wysokości 892,11 zł. Ustalony zatem w niniejszym przypadku dochód rodziny na osobę nie przekracza kwoty 456,00 zł, tj. kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W tych uwarunkowaniach podzielić należy stanowisko organów obu instancji, że skarżąca posiadając umiarkowany stopień niepełnosprawności oraz spełniając kryterium dochodowe jest uprawnioną do otrzymania wnioskowanej formy pomocy społecznej. Odnośnie wysokości zasiłku stałego, będącego jednocześnie zarzutem skargi, wskazać należy, że omawiane świadczenie stanowi uzupełnienie dochodu wyżej wymienionych osób do wysokości kryterium dochodowego. Jego wysokość stanowi różnica między owym kryterium a dochodem osoby lub rodziny potrzebującej wsparcia. W przypadku osoby w rodzinie jest to różnica między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, a dochodem na osobę w tej rodzinie. Istotnym jest przy tym, że zasiłek stały nie może być niższy niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 i 3 ustawy). Organy obu instancji mając na uwadze wysokość dochodu rodziny skarżącej, a także okoliczność, że wniosek o pomoc został złożony w miesiącu listopadzie 2014 r., prawidłowo ustaliły wysokość oraz okres przyznanego zasiłku, tj. od 1 listopada 2014 r. na kwotę 30 zł. Różnica kryterium dochodowego 456,00 zł i dochodu na osobę 446,08 zł wyniosła 9,95 zł. Jednakże mając na względzie fakt, że kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (art. 37 ust. 3), organy słusznie przyznały zasiłek w ww. wysokości. Powyższe ustalenia nie budzą wątpliwości i znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Sposób zaś przeprowadzonych obliczeń wysokości przyznanego zasiłku uwzględnia zasady wyrażone w wyżej przytoczonych przepisach prawa. Sąd za bezzasadny uznał również zarzut strony skarżącej odnośnie przedwczesnego uznania przez organy, że skarżąca wraz ze swoim domownikiem tworzą rodzinę w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej. W tym miejscu należy wyjaśnić, że z art. 6 pkt 14 ustawy wynika, że pod pojęciem rodziny należy rozumieć osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W przedmiotowej sprawie fakt wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego potwierdza między innymi wywiad środowiskowy przeprowadzony w miejscu pobytu ubiegającej się o przyznanie zasiłku. Podczas jego dokonywania stwierdzono, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z K. L. oraz, że tworzą oni konkubinat. Ustalono, że wyżej wymienieni wspólnie zamieszkują, prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe, skarżąca nigdzie nie pracuje i nie osiąga dochodów. Stwierdzono również, że źródłem utrzymania rodziny jest emerytura K. L. oraz, że na leki wydają łącznie około 200 zł miesięcznie. W tych uwarunkowaniach, w ocenie Sądu, organy prawidłowo uznały, że skarżąca pozostaje w rodzinie, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z K. L. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Stosownie do treści art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. organy administracji podjęły wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonały jego rzetelnej oceny. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 i 107 § 3 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Jak słusznie bowiem podniósł organ odwoławczy decyzje w przedmiocie zasiłku stałego mają charakter decyzji związanych, co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia sprawy (samo przyznanie świadczenia, a także jego wysokość) nie został pozostawiony uznaniu organu pomocy społecznej, ale jest ściśle determinowany przepisami prawa. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu adwokatowi, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461).