II SA/Bk 1139/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi H. K. i J. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia odcinka linii elektroenergetycznej oddala skargę. P. S.A. z siedzibą w K. – J. wystąpiła do Starosty S. z wnioskiem o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania przez skarżących H. i J. K. z nieruchomości, stanowiącej działki o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 3,4006 ha oraz [...]o pow. 8,6537 ha, położonej w gminie B., w obrębie S. S., przez ww. działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20kV kierunek B., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości około 33 m na działce nr [...] i około 80 m na działce nr [...], wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową na działce nr [...] oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6m (2 x 3m), o powierzchni: 0,0191 ha - na działce nr [...] i 0,0487 ha - na działce nr [...] zgodnie z załączoną do wniosku mapą. Jednocześnie wnioskodawca wniósł o wydanie także decyzji opartej na podstawie art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami zezwalającej na niezwłoczne zajęcie ww. nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], Starosta S. powołując się na art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami udzielił wnioskodawcy zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących oznaczonej jako działka o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 3,4006 ha oraz [...] o pow. 8,6537 ha w celu założenia i przeprowadzenia przez wymienioną nieruchomość kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek B., które polegać ma na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 metra i na długości około 33 m na działce nr [...] i około 80 m na działce nr [...] oraz wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności z powołaniem się na interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony i ważny interes gospodarczy. W wywiedzionym przez skarżących odwołaniu od powyższej decyzji zostały podniesione zarzuty naruszenia: 1. art. 6, 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez dowolne ustalenie, że potrzeba zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny i wyjątkowo ważny interes wnioskodawców uzasadniają niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości skarżących, położonej w obrębie S. S., gmina B., o pow. 12,0543 ha, stanowiącej własność odwołujących, 2. art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji, a w szczególności pozbawionego analizy jak najmniejszej uciążliwości decyzji dla chronionego konstytucyjnie prawa własności, 3. art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 108 k.p.a. poprzez: a) zezwolenie wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości skarżących, tj. dwóch działek o łącznej pow. 12,0543 ha, w celu założenia i przeprowadzenia przez tę nieruchomość kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek B., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości około 33 m na działce nr [...] i około 80 m na działce nr [...] oraz posadowieniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową, podczas gdy decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości dotyczy wyłącznie części tej nieruchomości (0,0678 ha). b) wszczęcie postępowania dotyczącego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1) przed wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 "a") Podnosząc powyższe zarzuty odwołujący się wnieśli o uchylenie decyzji i odmowę udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ewentualnie wstrzymanie wykonania decyzji. Odwołanie nie zostało uwzględnione. Wojewoda P. po jego rozpoznaniu decyzją z dnia [...] września 2014 r., nr [...], orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podkreślone zostało, że przepis art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami dodany został do ustawy o gospodarce nieruchomościami na mocy ustawy zmieniającej z dnia 5 listopada 2009 r. na skutek zgłaszanych przez organy i podmioty realizujące cele publiczne potrzeb ukierunkowanych na przyśpieszenie rozpoczynania inwestycji celu publicznego, zwłaszcza liniowych. Ustawodawca przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości w przypadkach, gdy wywłaszczenie polega na czasowym ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Rozszerzył też katalog przesłanek uprawniających do wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości o przypadki uzasadnione ważnym interesem gospodarczym. Organ II instancji nawiązując do orzecznictwa sądów administracyjnych zaakcentował, że istnieje obowiązek wydania decyzji zezwalającej inwestorowi realizującemu cel publiczny na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym. Podkreślił też, że warunkiem formalnym wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest istnienie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości dla realizacji konkretnego celu publicznego. Ten warunek w sprawie niniejszej został spełniony, ponieważ 9 czerwca 2014 r. została wydana decyzja w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości skarżących poprzez zezwolenie na przeprowadzenie na tej nieruchomości kablowego odcinka linii elektroenergetycznej polegające na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości około 33 m na działce nr [...] i około 80 m na działce nr [...], wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową na działce nr [...] oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6m (2 x 3m), o powierzchni: 0,0191 ha- na działce nr [...] i 0,0487 ha- na działce nr [...]. Wojewoda P. podzielił ocenę organu I instancji zaistnienia warunku formalnego i uzasadnienia merytorycznego dla wydania decyzji udzielającej zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących na potrzeby realizacji inwestycji objętej decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości skarżących. Wojewoda nawiązał do zapisów ustawowych ustawy Prawo energetyczne odnoszących się do obowiązku przedsiębiorstwa energetycznego odpowiedzialności i dbałości o sprawny, ciągły i bezpieczny przesył energii. W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skardze na powyższą decyzję ostateczną, H. i J. K. podtrzymali zarzuty sprecyzowane w odwołaniu podważające co do zasady potrzebę udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oraz zakres udzielonego zezwolenia na zajęcie nieruchomości, odbiegający od zakresu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Zdaniem strony skarżącej organy obu instancji naruszyły zasady procesowe oraz art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez dowolne i nie znajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym przyjęcie, że niezwłoczne zajęcie całej nieruchomości, w tym i budynków gospodarczych, jest uzasadnione koniecznością zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interesem społecznym oraz wyjątkowo ważnym interesem strony. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia 19 stycznia 2015 r. uczestnik postępowania –P. S.A. w K. – J. ustosunkował się do skargi H. K. i J. K., wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną skargi. Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Z art. 124 ust. 1 "a" ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r., poz. 518; dalej: u.g.n.) wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 ustawy – w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 K.p.a. lub w przypadku uzasadnionego ważnym interesem gospodarczym. Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazuje niezbicie na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1 "a" u.g.n. wobec decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1 "a" u.g.n. zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości zakres zajęcia nie został powtórzony (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 197/09). Z tych przyczyn bezzasadny jest zarzut naruszenia uprawnień właścicielskich skarżących brakiem powtórzenia w sentencji decyzji zakresu zajęcia nieruchomości. W tym miejscu zauważenia także wymaga, że nieprawidłowy jest pogląd uczestnika postępowania, że zarówno decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], jak i decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], nie określają powierzchni zajętych działek i że uczestnik uprawniony będzie do korzystania z tych działek w sposób konieczny dla osiągniecia celu, dla którego uzyskał obie decyzje. Jak trafnie wskazano w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 713/13, wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej, lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie, który jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych. Sąd w niniejszym postępowaniu w pełni podziela powyższe stanowisko. A zatem stwierdzić trzeba, że obie decyzje dotyczą tylko powierzchni 191 m2 na działce o nr [...] i 487 m2 na działce o nr [...]. Wydanie zaskarżonej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, jak już wyżej wskazano, poprzedziła decyzja Starosty S. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], w sprawie ograniczenia sposobu korzystania przez skarżących z nieruchomości położonej w gminie B., w obrębie S. S., oznaczonej jako działka o numerze geodezyjnym [...] o powierzchni 3,4006 oraz [...] o pow. 8,6537 ha poprzez udzielenie zezwolenia P. S.A. na założenie i przeprowadzenie przez ww. działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20kV kierunek B., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości około 33 m na działce nr [...] i około 80 m na działce nr [...], wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową na działce nr [...] oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6m (2 x 3m), o powierzchni: 0,0191 ha - na działce nr [...] i 0,0487 ha - na działce nr [...]. Decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadniać powinny szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej. Te szczególne okoliczności opisuje art. 108 k.p.a. obejmujący przyczyny dla których decyzja administracyjna opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności oraz wymienia art. 124 ust. 1 "a" pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Rygor natychmiastowej wykonalności – jak wynika z art. 108 § 1 k.p.a. może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy obu instancji uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Skład orzekający trafność tej oceny podziela. Realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie polegające na budowie odcinka sieci elektroenergetycznej średniego napięcia w gminie B., w obrębie S. S., jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przebudowa linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV jest konieczna ze względu na kolizję z projektowaną dwutorową linią elektroenergetyczną 400 kV Ełk – Granica RP. Budowa linii 400 kV jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym zwiększa pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno – wschodni obszar kraju. Projekt budowy mostu energetycznego Polska - Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamkniecie tzw. pierścienia bałtyckiego. Projektowi temu Unia Europejska nadała status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Realizacja opisanego projektu czyni koniecznym usunięcie kolizji z istniejącym napowietrznymi liniami energetycznymi niskiego i średniego napięcia. Brak przebudowy istniejącego odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 20 kV kierunek B. poprzez jego skablowanie, może uniemożliwić rozpoczęcie budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV w planowanym terminie. Uzyskanie decyzji uzasadnione jest więc ważnym interesem gospodarczym ponieważ pozyskane na realizację międzynarodowej inwestycji środki finansowe należą do środków publicznych. Trafnie również zwraca uwagę organ odwoławczy, że pilna potrzeba przebudowy linii energetycznej 20 kV wynika także z ustawowego obowiązku dbałości przez przedsiębiorstwo energetyczne o utrzymanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły, niezawodny i przy zachowaniu wymagań jakościowych a zatem słuszny interes wnioskodawcy przemawiał także za udzieleniem zezwolenia. Zarzuty skargi skutecznie nie podważają prawidłowości ustaleń i oceny organu. Zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego wokół linii kablowej. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest następstwem zlokalizowania inwestycji celu publicznego na nieruchomości skarżących, co nastąpiło w oparciu o decyzję wcześniejszą o ostatecznym charakterze. Podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyników wcześniejszych koniecznych etapów procesu inwestycyjnego, z których każdy podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Mające natomiast zastosowanie w sprawie przepisy zostały także należycie zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się też naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mozy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.