II SA/Bk 114/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2008 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...].09.2007r. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., ustalił opłatę za pobyt skarżącego W.M. w Domu Pomocy Społecznej w B. przy ulicy Ś. od dnia 1.02.2007r. w wysokości 233,90 złotych tj. w wysokości 70% aktualnego dochodu strony. Jednocześnie w powyższej decyzji orzeczono o częściowym zwolnieniu strony z ponoszenia opłaty w okresie od dnia 1.02.2007r. do dnia 31.08.2007r., zobowiązując skarżącego do ponoszenia opłaty w wyżej wymienionym okresie w wysokości 155, 99 złotych. Decyzja została wydana w oparciu o art. 8 ust. 3, 54 ust. 1 i art. 64 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w związku z art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13.11.2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Organ podkreślił, że skarżący został umieszczony w domu pomocy społecznej na podstawie skierowania wydanego przed 31.12.2003r. a zatem ponosi odpłatność za pobyt w placówce na podstawie dotychczasowych zasad tj. nie większą niż 70% otrzymywanego dochodu. Dochód strony wynosi 334,25 złotych (renta w wysokości 524,69 złotych minus potrącane alimenty w kocie 190,44 złotych), a zatem 70 % tego dochodu to kwota 233,90 złotych. Biorąc pod uwagę udokumentowane przez stronę wydatki, organ uznał– w oparciu o art. 64 ustawy o pomocy społecznej - za zasadne częściowe zwolnienie strony od opłaty tj zwolnienie na okres siedmiu miesięcy z opłat do kwoty 155,99 złotych miesięcznie. W odwołaniu od tej decyzji W.M. podtrzymał żądanie zwolnienia go z opłat w całości podkreślając swoją trudną sytuację i nawiązując do wyjaśnień składanych w toku postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].11.2007r. po rozpatrzeniu powyższego odwołania orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium stwierdziło, że pobyt w domu pomocy społecznej jest, co do zasady odpłatny. W przypadku osób przyjętych do domu pomocy społecznej przed 1.01.2004r. oraz osób posiadających skierowania do takiej placówki wydane przed 1.01.2004r., odpłatność ustala się na dotychczasowych zasadach, czyli zasadach określonych przepisami ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej w brzmieniu obowiązującym w dacie 31.12.2003r. Ustawa ta określała jedynie górną granicę odpłatności, co oznacza, że opłata ponoszona przez umieszczonego w domu pomocy społecznej, może być równa lub niższa niż 70% dochodu. Po zastosowanym przez organ częściowym zwolnieniu strony skarżącej od opłaty, pozostaje do jej dyspozycji kwota 178,26 złotych (334,25 zł. minus 155,99 zł.). Z faktur imiennych dostarczonych przez stronę wynika, że w okresie od lutego do sierpnia 2007r. poniosła ona wydatki związane z uregulowaniem zaległości w opłatach za pobyt w placówce oraz wydatki związane z dopłatą do niezbędnych lekarstw w łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty pozostającej do dyspozycji. Odnosząc się bezpośrednio do zarzutów odwołania akcentującego potrzebę ponoszenia wydatków nieujętych przez organ, Kolegium podkreśliło, że skarżący ma zapewnioną odpowiednią dietę oraz otrzymuje środki higieny osobistej i przybory toaletowe oraz antyalergiczny proszek do prania. Stąd organ odwoławczy nie znalazł podstaw do weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające całkowite zwolnienie strony z opłat za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w B. W wywiedzionej do sądu skardze na powyższą decyzję, W.M. po raz kolejny opisał swoja trudną sytuację. Podkreślił, że udokumentowanie wydatków fakturami jest szczątkowe tylko dlatego, że nie stać skarżącego na pełne wykupienie lekarstw. Przedstawił wyliczenie kwoty potrzebnej na pokrycie niezbędnych wydatków na leki. Dodał, że musiał zaciągać pożyczki u znajomych i wniósł o ich przesłuchanie w charakterze świadków. Zdaniem strony zachodzą w sprawie szczególne okoliczności uzasadniające całkowite zwolnienie go od ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie Na końcu odpowiedzi dodało, że decyzja pierwszoinstancyjna została decyzją z dnia [...].12.2007r. częściowo zmieniona przez organ I instancji tj. przyznano stronie całkowite zwolnienie z opłat za pobyt w domu pomocy społecznej w okresie od1.09.2007r. do 28.02.2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego a wyłącznym kryterium oceny decyzji zaskarżonej do sądu administracyjnego, jest kryterium zgodności ocenianego aktu z przepisami prawnymi (vide: art. 1 ustawy z dnia 2.07.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Bezspornym jest, że skarżący został umieszczony w domu pomocy społecznej przed dniem 1 stycznia 2004r. (na podstawie decyzji z dnia [...].05.2003r.) a zatem ma w stosunku do niego zastosowanie przepis art. 87 ust. 8 ustawy z dnia 13.11.2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. Nr 203, poz. 1966 z póz. zmianami), z którego wynika obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej według dotychczasowych zasad tj. zasad wynikających z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29.11.1990r. (Dz. U. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z póz. zmianami). Zgodnie z tą zasadą miesięczną opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej osoby pełnoletniej posiadającej dochód ustala się w wysokości 200% kwoty określonej w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy tj. kwoty kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, przy czym opłata ta nie może być jednak wyższa niż 70% dochodu osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. W przypadku skarżącego 70 % jego comiesięcznego dochodu stanowi kwotę 233,90 złotych. Jest to kwota niekwestionowana przez skarżącego i w takiej wysokości ustalona została zaskarżoną decyzją, co do zasady, odpłatność za pobyt strony w domu pomocy społecznej. Przedmiotem różnicy stanowisk strony i organu stała się kwestia zwolnienia skarżącego z odpłatności za pobyt w placówce za okres od 1.02.2007r. do 31.08.2007r. Skarżący wnosił o zwolnienie go z tej odpłatności w całości, natomiast organ zastosował zwolnienie częściowe tj. ponad 155,99 złotych miesięcznie. Jeśli chodzi o zwalnianie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, to zarówno do osób nowo skierowanych do takiego domu, jak i do osób skierowanych przed 2004r., zastosowanie ma przepis art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zmianami). Przepis powyższy ma brzmienie następujące: "Osoby wnoszące opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej można zwolnić, na ich wniosek, częściowo lub całkowicie z tej opłaty, w szczególności, jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych: 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia: 4) osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko." Brzmienie zacytowanego przepisu nie pozostawia wątpliwości, co do uznaniowości jego stosowania. Organ rozpoznający prośbę o zwolnienie z odpłatności za pobyt w placówce, nie ma obowiązku przyznania zwolnienia, ale ma takie prawo. Fakultatywność orzeczenia o zwolnieniu z odpłatności zależna jest od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Przypadki uprawniające do zwolnień zostały w przepisie wymienione jedynie przykładowo. Każdorazową decyzję rozstrzygająca o wniosku o przyznanie zwolnienia organ winien uzasadnić w sposób pozwalający prześledzić tok rozumowania organu i poznać kryteria podjęcia danej decyzji. Sądowa kontrola decyzji opartych na uznaniu administracyjnym polega na sprawdzeniu, czy organ nie nadużył przyznanej mu przez ustawodawcę swobody orzekania w sprawie, czyniąc rozstrzygnięcie dowolnym. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej, utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy, zawiera szczegółowe odniesienie się do sytuacji materialnej wnioskodawcy w badanym okresie w kontekście udowodnionych przez stronę wydatków (tu związanych z opłacaniem zaległości w opłatach za pobyt w domu pomocy społecznej oraz dopłatą do niezbędnych lekarstw). Z decyzji jasno wynika, że przy ustalaniu wydatków wzięto pod uwagę wszystkie imienne faktury. Organ wskazał przy tym, iż dom pomocy społecznej zapewnia skarżącemu odpowiednią, specjalnie opracowaną dietę zgodną z zaleceniami lekarskimi, a także środki higieny osobistej i przybory toaletowe. Stwierdził również, że potrzeb w zakresie specjalnej bielizny skarżący dotychczas nie zgłaszał. Zawarte w skardze zarzuty nie podważają trafności argumentacji organu. Skarżący nie zarzuca, bowiem, pominięcia przez organ jakiegoś innego wydatku udokumentowanego fakturą przyznając, że innych faktur, dotyczących wydatków za okres od lutego 2007r. do końca sierpnia 2007r., poza przedłożonymi nie mógł przedstawić, bo ich nie posiadał. W tej sytuacji nie sposób postawić organowi zarzutu dowolności w przyznaniu zwolnienia z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w wysokości odpowiadającej pokryciu udokumentowanych wydatków w okresie od lutego 2007r. do sierpnia 2007r. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r,. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U Nr 153. poz. 1270 ze zmian.).