II SA/Bk 1142/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 października 2025 r. skargi S. G. na decyzję Prezydenta Miasta Łomża z dnia 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku okresowego p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Wnioskiem z 2 stycznia 2025 r. S. G. (dalej: wnioskodawca, skarżący) zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łomży o udzielenie od 1 stycznia 2025 r. zasiłku okresowego, zasiłku na żywność, a także o przyznanie funduszy na gaz (cztery butle gazowe) i udzielenie ubezpieczenia zdrowotnego. Decyzjami z 13 stycznia 2025 r. Prezydent Miasta Łomża przyznał wnioskodawcy: zasiłek celowy na zakup ogrzewania w tym opału w miesiącu styczniu 2025 r. w kwocie 320 zł oraz zasiłek celowy na zakup żywności w miesiącu styczniu w kwocie 200 zł (decyzja nr DŚŚ.5102.15.2025); zasiłek okresowy od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r. w wysokości po 505 zł za każdy miesiąc (decyzja nr DŚŚ.5101.9.2025); prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r. (decyzja nr DŚŚ.514.2.2025). Pismem z 19 lutego 2025 r. skarżący poinformował Dyrektora MOPS o braku możliwości odebrania ww. zasiłków przewidzianych do wypłaty gotówkowej w kasie MOPS w związku z pobytem w Zakładzie Karnym w C. do 18 lutego 2025 r. Ze świadectwa zwolnienia z ZK datowanego na 18 lutego 2025 r. wynika, że skarżący został zwolniony z powodu uchylenia tymczasowego aresztowania oraz, że był pozbawiony wolności w okresie od 20 stycznia do 18 lutego 2025 r. i w tym czasie nie był zatrudniony. Wnioskiem z 24 lutego 2025 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora MOPS o wypłatę zasiłków przyznanych mu na styczeń i luty 2025 r., których nie odebrał z uwagi na pobyt w ZK. Zawiadomieniem z 26 lutego 2025 r. (k. 25 akt adm.), doręczonym wnioskodawcy 10 kwietnia 2025 r. (k. 26 akt adm.), Dyrektor MOPS poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany decyzji Prezydenta Miasta z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025 przyznającej zasiłek okresowy od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r. oraz decyzji tego organu z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.514.2.2025 przyznającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na okres 90 dni od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r. - w związku z pobytem strony w ZK. Zawiadomieniem z 8 kwietnia 2025 r. organ poinformował skarżącego o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w sprawie zmiany ww. decyzji Prezydenta Miasta z 13 stycznia 2025 r. Decyzją z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 Prezydent Miasta zmienił własną decyzję z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025 w ten sposób, że wskazaną w jej sentencji wysokość zasiłku okresowego za miesiąc styczeń 2025 r. w kwocie 505 zł zastąpił kwotą 309,51 zł, zaś wskazaną w jej sentencji wysokość zasiłku okresowego za miesiąc luty 2025 r. w kwocie 505 zł zastąpił kwotą 198,39 zł. Decyzją z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.514.48.2025 Prezydent Miasta zmienił własną decyzję z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.514.2.2025 w części dotyczącej okresu przyznanego stronie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w ten sposób, że termin od 1 stycznia 2025 r. do 31 marca 2025 r. zastąpił terminem od 1 stycznia 2025 r. do 19 stycznia 2025 r. oraz od 18 lutego 2025 r. do 31 marca 2025 r. Obie decyzje zmieniające doręczono stronie 28 kwietnia 2025 r. (k. 74 akt adm. organu I instancji). W piśmie z 8 maja 2025 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łomży (k. 98 akt adm.) wnioskodawca "zaskarżył" decyzję Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.514.48.2025 oraz decyzję nr DŚŚ.5101.235.2025. Wywiódł, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, jakoby przebywał w ZK, bowiem organ nie dysponuje wyrokiem sądu uzasadniającym wstrzymanie wypłaty przyznanych zasiłków, a tym samym pozbawienie go tych zasiłków jest bezprawne. Decyzją z 19 maja 2025 r. nr SKO.440/34/2025 SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.514.48.2025 zmieniającą decyzję tego organu w zakresie okresu przyznania wnioskodawcy prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Decyzję tę doręczono stronie 20 maja 2025 r. Skargę do sądu administracyjnego wywiódł S. G. (pismo z 10 czerwca 2025 r.). W preambule skargi powołał nr sprawy SKO.440/34/2025. W treści skargi wskazał na opieszałość organu związaną z wypłaceniem mu środków należnych na mocy decyzji z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025 podkreślając, że zmieniająca tę decyzję decyzja z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 jest bezprawna, bowiem ani na chwilę jej wydania, ani na chwilę sporządzenia skargi nie ma wyroku sądu uzasadniającego jej wydanie, a w związku z tym nie ma podstaw do odebrania przyznanych uprzednio zasiłków. Do skargi załączył m.in. swoje pisma z 22 maja 2025 r. i z 16 czerwca 2025 r. skierowane do SKO oraz Dyrektora Centrum Usług Społecznych w Łomży (jednostka organizacyjna MOPS), w których wskazywał m.in., że nie otrzymał odpowiedzi w sprawie zasiłków, które nie zostały mu wypłacone w okresie od 20 stycznia do 18 lutego 2025 r., a zostały przyznane na mocy decyzji z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025; domagał się wydania w tej sprawie odrębnej decyzji. Załączył także kserokopię decyzji Prezydenta z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025. Skarga powyższa została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Białymstoku jako skarga na decyzję SKO z 19 maja 2025 r. nr SKO.440/34/2025 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.514.48.2025 zmieniającą decyzję własną tego organu z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.514.2.2025 w zakresie przyznania prawa do świadczeń opieki zdrowotnej. Z uwagi na treść skargi oraz złożenie przez skarżącego do akt sprawy licznych pism procesowych (wskazujących na prawdopodobieństwo kwestionowania nie decyzji SKO z 19 maja 2025 r. nr SKO.440/34/2025, lecz decyzji Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 zmieniającej decyzję tego organu z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025 w zakresie wysokości zasiłku okresowego za miesiące styczeń i luty 2025 r.) - na rozprawie przeprowadzonej 30 września 2025 r. sąd zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia. Skarżący wyjaśnił do protokołu rozprawy, że: pismo zatytułowane "z dnia 10.06.2025 r.", które zostało potraktowane przez SKO jako skarga na decyzję SKO z 19 maja 2025 r. nr SKO.440/34/2025, nie dotyczy tej decyzji, lecz decyzji SKO z 17 kwietnia 2025 r. Wskazał, że nie zgadza się też z decyzją uchylającą przyznane świadczenia z pomocy społecznej za okres od 20 stycznia 2025 r. do 18 lutego 2025 r. Na pytanie sądu skarżący doprecyzował, że chodzi mu o te decyzje, którymi obniżono świadczenia z pomocy społecznej z art. 67 Konstytucji RP za okres przebywania w ZK. Chodzi mu o ciągłość świadczeń, który gwarantuje mu art. 67 Konstytucji RP. Po okazaniu skarżącemu przez sąd decyzji Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 dotyczącej obniżenia zasiłku okresowego za miesiące styczeń i luty 2025 r. z uwagi na pozbawienie wolności skarżącego - potwierdził on, że chodzi o tę decyzję, tzn. że z tą decyzją się nie zgadza oraz chce żeby sąd ją skontrolował i "zwrócił uwagę na datę". Skarżący wskazał zawiadomienie z 26 lutego 2025 r. o nr MOPS.0141.1.35.2025 twierdząc, że tego dnia złożył w MOPS-ie wniosek o wypłatę w całości świadczeń, które cofnięto z uwagi na pozbawienie wolności. Wobec powyższego sąd postanowił zobowiązać SKO do nadesłania w terminie 7 dni informacji, czy pismu skarżącego z 8 maja 2025 r., w zakresie w jakim dotyczy ono decyzji nr DŚŚ.5101.235.2025, został nadany procesowy bieg, w szczególności, czy zostało potraktowane jak odwołanie od tej decyzji. W piśmie z 3 października 2025 r. SKO wyjaśniło, że pismo skarżącego z 8 maja 2025 r. zostało zarejestrowane jako odwołanie od decyzji Prezydenta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.514.48.2025 wydanej w przedmiocie pomocy społecznej w formie ubezpieczenia zdrowotnego ze środków publicznych. Odwołanie to rozpoznało Kolegium decyzją z 19 maja 2025 r. nr SKO.440/34/2025. SKO wyjaśniło, że z treści pisma skarżącego z 8 maja 2025 r. wynikało, że zaskarża on tę właśnie decyzję. SKO wskazało ponadto, że w kwestii opieszałości w wypłaceniu świadczeń poinformowano skarżącego, że SKO nie jest uprawnione do zobowiązania Dyrektora MOPS do wypłaty zaległej kwoty przyznanych zasiłków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako przedwczesna. W wyniku zainicjowanego przez sąd doprecyzowania przedmiotu zaskarżenia w sprawie niniejszej, w trakcie rozprawy 30 września 2025 r. uzyskano ustne oświadczenie skarżącego, że przedmiotem skargi jest w istocie decyzja Prezydenta Miasta Łomży z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 zmieniająca własną decyzję tego organu z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025 wydaną w przedmiocie zasiłku okresowego za miesiące styczeń i luty 2025 r. Na mocy owej zaskarżonej do sądu decyzji zmieniającej obniżono przyznany skarżącemu zasiłek okresowy, z uwagi na pozbawienie wolności. Powyższe oświadczenie skarżącego koresponduje z treścią skargi, w której powołał on argumentację wskazującą na to, że nie zgadza się z "odmową" wypłaty na jego rzecz zasiłku okresowego przyznanego na miesiące styczeń i luty 2025 r. Poza wskazaniem w preambule skargi sprawy nr SKO.440/34/2025 (która dotyczy prawa do ubezpieczenia zdrowotnego i na podstawie której to sygnatury doszło do rejestracji sprawy w sądzie) pozostała treść skargi nawiązuje jednak do obniżenia prawa do zasiłku okresowego. Dysponując precyzyjnym wyjaśnieniem uzyskanym od skarżącego na rozprawie, po ponownym przeanalizowaniu akt sąd doszedł do wniosku, że znajdujące się w aktach administracyjnych pismo skarżącego z 8 maja 2025 r. jest w istocie odwołaniem od dwóch decyzji Prezydenta Miasta Łomża z 24 kwietnia 2025 r., tj. zarówno od decyzji zmieniającej decyzję tego organu z 13 stycznia 2025 r. wydaną w sprawie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej (decyzji zmieniającej nr DŚŚ.514.48.2025), jak i od decyzji zmieniającej decyzję tego organu z 13 stycznia 2025 r. wydaną w sprawie zasiłku okresowego za miesiące styczeń i luty 2025 r. (decyzji zmieniającej nr DŚŚ.5101.235.2025). Skarżący powołał w odwołaniu (piśmie z 8 maja 2025 r.) sygnatury obu ww. decyzji wydanych 24 kwietnia 2025 r., zaś w jego treści wskazał, że nie zgadza się ze zmianą kwot zasiłku okresowego przyznanego za styczeń i luty 2025 r. Powyższe prowadzi do wniosku, że jakkolwiek słusznie SKO nadało ww. pismu z 8 maja 2025 r. bieg jako odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.514.48.2025 (w sprawie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej) i rozpoznało to odwołanie decyzją z 19 maja 2025 r. nr SKO.440/34/2025, to niezasadnie pominięto fakt, że pismo to stanowi także odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 zmieniającej decyzję tego organu w sprawie zasiłku okresowego przyznanego za miesiące styczeń i luty 2025 r. W toku postępowania sądowego uzyskano pisemne oświadczenie organu odwoławczego, potwierdzające że odwołaniu temu, w zakresie w jakim dotyczy decyzji Prezydenta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025, nie został nadany bieg (k. 102). Sąd zwraca w tym względzie uwagę, że w orzecznictwie podkreśla się, że o rzeczywistej treści żądania zawartego w piśmie złożonym do organu administracji publicznej nie decyduje jego tytuł nadany przez stronę, ale rzeczywista treść pisma (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z 14 stycznia 2015 r., IV SA/Po 827/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ta zaś wskazuje, że przedmiotem odwołania skarżący uczynił obie decyzje zmieniające Prezydenta Miasta wydane 24 kwietnia 2025 r. W tych okolicznościach należy wskazać, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy sąd zobowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: "P.p.s.a.", sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn, aniżeli wymienione w pkt 1-5a tego przepisu, wniesienie skargi jest niedopuszczane. Najczęściej spotykanym przykładem niedopuszczalności skargi jest brak wyczerpania środków zaskarżenia i spowodowana tym przedwczesność skargi. Zgodnie bowiem z art. 52 §1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Wedle zaś art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Właściwy do rozpatrzenia odwołania jest, co do zasady, organ administracji publicznej wyższego stopnia (art. 127 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Odwołanie co do zasady nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji (art. 128 zd. 1 i 2 k.p.a.). Reasumując, skargę do sądu administracyjnego można wnieść co do zasady wyłącznie na decyzję organu drugiej instancji, po uprzednim złożeniu odwołania i jego rozpoznaniu tą decyzją. Wymaga tego przepis art. 52 §1 p.p.s.a. Natomiast niezachowanie ww. trybu ma miejsce zarówno wówczas, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługującego jej w postępowaniu administracyjnym środka zaskarżenia, jak też w przypadku złożenia do sądu administracyjnego skargi po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia (odwołania), ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ. Innymi słowy, nie wystarczy samo złożenie środka zaskarżenia (odwołania) od decyzji organu pierwszej instancji, lecz wymagane jest, aby skarga została wniesiona na decyzję to odwołanie rozpoznającą (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2019 r., I OSK 1312/19). W niniejszej sprawie skarżący, w prawem przewidzianym terminie, wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 zmieniającej decyzję tego organu z 13 stycznia 2025 r. nr DŚŚ.5101.9.2025 w zakresie kwot zasiłku okresowego przyznanego za miesiące styczeń i luty 2025 r. Odwołanie to zawarte było w piśmie z 8 maja 2025 r. znajdującym się na k. 98 akt adm. Odwołanie to nie zostało jednak rozpatrzone przez SKO, co oznacza, że na chwilę obecną nie istnieje w obrocie prawnym decyzja organu drugiej instancji wydana w przedmiocie obniżenia prawa do zasiłku okresowego za miesiące styczeń i luty 2025 r. Nie istnieje więc decyzja (w przedmiocie interesującym skarżącego), którą mógłby zaskarżyć do sądu administracyjnego. Skarga wniesiona na decyzję organu pierwszej instancji, tj. decyzję Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 jest zatem, w świetle art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a., przedwczesna, a tym samym niedopuszczalna, jako wywiedziona od decyzji nieostatecznej i jako taka podlega odrzuceniu przez sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Sąd podkreśla, że mimo odrzucenia skargi, sprawa obniżenia zasiłków okresowych za miesiące styczeń i luty 2025 r. nie jest zakończona. Pismu skarżącego z 8 maja 2025 r. (k. 98 akt adm.) powinien bowiem zostać nadany bieg jako odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta z 24 kwietnia 2025 r. nr DŚŚ.5101.235.2025 (zmieniającej decyzję tego organu z 13 stycznia 2025 r. wydaną w sprawie zasiłku okresowego za miesiące styczeń i luty 2025 r.) i powinno ono zostać załatwione przez SKO w Łomży. Pismo to (odwołanie) zostało wniesione w ustawowym terminie, a jego treść spełnia wymogi z art. 128 k.p.a. Na wydaną zaś przez SKO decyzję będzie przysługiwała skarżącemu skarga do sądu administracyjnego (art. 52 § p.p.s.a.). Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Z uwagi na powyższe sąd skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.