II SA/Bk 116/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2013 r. sprawy ze skargi H. i T. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki budynku 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu M. W. – Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę [...] zł ([...]) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżących H. i T. M. wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...] umarzającą postępowanie administracyjne, dotyczące budynku gospodarczego, usytuowanego na działce oznaczonej nr geod. [...] w M. przy ul. [...] nr [...], będącego własnością C. B. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Na podstawie informacji H. i T. M. o złym stanie technicznym i konieczności wyburzenia wyżej wskazanego budynku gospodarczego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. wszczął z urzędu postępowanie mające na celu ocenę legalności jego wzniesienia i użytkowania. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wskazał, że uzyskał informację o toczącym się w Wydziale Architektury Starostwa Powiatowego w M. w postępowaniu w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku, które ma ten skutek, że "budynek gospodarczy posiada uregulowanie stanu prawnego". Powoduje to bezprzedmiotowość postępowania legalizacyjnego. W następstwie odwołania H. i T. M., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. orzekł o utrzymaniu w mocy powyższego rozstrzygnięcia organu I instancji, akceptując w całości ustalenia stanowiące jego podstawę. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 294/10, uprawomocnionym bez wdrożenia kontroli kasacyjnej, tutejszy sąd uchylił obydwie powyższe decyzje z powodu naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, odmówił nakazania rozbiórki spornego budynku na działce nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli H. i T. M., w którym podtrzymali wniosek o nakazanie rozbiórki budynku. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Skargę na powyższą decyzję złożyli do sądu administracyjnego H. i T. M. wnosząc o jej uchylenie. Identycznie jak w odwołaniu wskazali na wybudowanie spornego obiektu i jego wyremontowanie bez pozwolenia na budowę. Zakwestionowali jako nieprawdziwe oświadczenia inwestorki o utracie dokumentów z procesu budowlanego. Wskazali, że przedłożona przez inwestorkę ocena techniczna została wydana bez oględzin obiektu w terenie. Do skargi załączyli odpowiedzi Starostwa Powiatowego w M. na ich pisemne wystąpienia, w tym informację, że Starostwo posiada rejestry pozwoleń na budowę wydanych w okresie od [...].03.1974 r., natomiast w rejestrach za okresy 1976 -1978 i 1989 – 1991 nie figuruje nazwisko inwestorki jako osoby, której wydano pozwolenie na budowę. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie II S.A./Bk 186/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił obie decyzje i wskazał, że po raz kolejny nie został przez organy w pełni zrealizowany obowiązek zebrania pełnego materiału dowodowego, co narusza przede wszystkim przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa, a także art. 153 p.p.s.a. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie przedmiotowego budynku. W uzasadnieniu wskazał, że realizując wytyczne Sądu wskazane w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r., zwrócił się z zapytaniem, czy inwestorka posiadała pozwolenie na budowę w zakresie przebudowy przedmiotowego budynku do Wydziału Architektury Starostwa Powiatowego w M., Urzędu Miasta i Gminy w M. oraz do Starostwa M. i Burmistrza M. Z uzyskanych w odpowiedzi informacji wynika, że brak jest stosownych dokumentów, które by ten fakt potwierdzały lub zaprzeczały. Wobec powyższego, organ dopuścił dowody w postaci zeznań świadków L. W. Ż. i M. Ż., którzy potwierdzili, że przebudowa miała miejsce w latach 70 – tych. Dodatkowo, ponownie wysłuchani J. G. i W. G. tym razem zaprzeczyli, aby przebudowa miała miejsce w latach 1989-91, jak to twierdzili skarżący. Również świadek A. L. K. potwierdził, że od 1990 r. nigdy przedmiotowy budynek nie był przebudowywany, zaś w roku 1994 był pożar, w wyniku którego zniszczeniu uległa dokumentacja archiwalna przedmiotowego budynku. Odnośnie posiadanego pozwolenia na budowę i przebudowę zeznawała także C. B., potwierdzając, iż stosowne pozwolenia uzyskała. Dalej organ wskazał, ze C. B. zleciła dokonanie oceny technicznej osobie spełniającej wymogi z art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane i dostarczyła w dniu 27 września 2012 r. nową ocenę techniczną, z której wynika, że przedmiotowy budynek spełnia na dzień obecny wymogi konstrukcyjne nośności. Do akt została również dołączona ekspertyza techniczna w sprawie stanu obiektu istniejącego, jego bezpieczeństwa i przydatności do użytkowania opracowana przez rzeczoznawcę budowlanego posiadającego odpowiednie uprawnienia. Wynika z niej, że istniejące elementy konstrukcyjne budynku nie mają pęknięć ani zarysowań i gwarantują bezpieczne użytkowanie budynku. W ocenie więc organu, w wyniku analizy zgromadzonych dokumentów stwierdzić należy, że inwestor C. B. była w posiadaniu stosownych dokumentów niezbędnych do budowy i przebudowy przedmiotowego budynku. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli H. M. i T. M. Podnieśli w nim, że ich zdaniem, inwestorka nie posiadała pozwolenia na budowę budynku oraz na jego przebudowę. Rozpoznając odwołanie, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] listopada 2012 r., i wyjaśnił, że ustalenia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. są prawidłowe. W jego ocenie, usytuowanie budynku i jego stan techniczny jest zgodny z obowiązującymi przepisami i nie wpływa negatywnie na otoczenie. W niniejszym stanie faktycznym nie można jednoznacznie stwierdzić, że występuje samowola budowlana, a zatem zasadne jest umorzenie postępowania na mocy art. 105 k.p.a. Ponadto, zdaniem organu, organ I instancji odniósł się do wniosku skarżących i wytycznych zawartych w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r. poddając analizie legalność powstania przedmiotowego budynku, jak i jego stan techniczny oraz oddziaływanie na otoczenie. Brak przesłanek do wykazania, ze obiekt został zrealizowany samowolnie oraz brak zastrzeżeń do stanu istniejącego budynku i pozytywna opinia rzeczoznawcy były przesłanką, aby uznać dalsze postępowanie przed organami nadzoru budowlanego za bezprzedmiotowe. Skargę na powyższą decyzję złożyli H. i T. M. Wnieśli o jej uchylenie i wskazali, że obie decyzje są decyzjami błędnymi, bezzasadnymi i absurdalnymi, a budowa i przebudowa budynku były samowolami budowlanymi. Ich zdaniem, skoro cała dokumentacja, w tym i pozwolenia, były przechowywane na strychu budynku, który uległ pożarowi, to winien także spłonąć akt notarialny, którym legitymował się A. L. K. Podnieśli także, ze budynek C. B. jest w bardzo złym stanie technicznym, wręcz ruiną i na tę okoliczność dołączyli jego fotografie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji. W piśmie procesowym z dnia 20 maja 2013 r. uczestnik postępowania C. B. wniosła o oddalenie skargi i wyjaśniła, że ostateczne rozstrzygnięcie kwestionowane przez skarżących jest zgodne z obowiązującymi przepisami oraz spełnia wymogi zawarte w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r. Z zebranego materiału dowodowego, w tym materiału zdjęciowego wynika wprost, że remont był przeprowadzony w latach 70-tych, a nie 80-tych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzająca jej wydanie decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane zgodnie z prawem. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy, wydając zaskarżony akt, nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., który na podstawie art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] listopada 2012 r., znak: [...], umarzającą postępowanie administracyjne, dotyczące budynku gospodarczego, usytuowanego na działce oznaczonej nr geod. [...] w M. przy ul. M. nr [...], będącego własnością C. B. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji w zakresie oceny legalności budowy i przebudowy przedmiotowego budynku stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), zaś w zakresie badania przesłanek z art. 66, ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623.). Na wstępie należy podkreślić, że niniejsza sprawa już po raz trzeci została poddana kontroli sądowej. Pierwsze decyzje o umorzeniu postępowania (z dnia [...] lutego 2010 r. i z dnia [...] marca 2010 r.) zostały uchylone przez tutejszy Sąd w sprawie II SA/Bk 294/10 z uwagi na uchybienia przepisom procesowym, zaś kolejne (z dnia [...] grudnia 2011 r. i z dnia [...] stycznia 2012 r.) zostały także uchylone przez Sąd w sprawie II SA/Bk 186/12, również z uwagi na niewyjaśnienie sprawy. W wyroku w sprawie II SA/Bk 294/10 Sąd polecił wszechstronne wyjaśnienie sprawy administracyjnej i zebranie pełnego materiału dowodowego, zaś w wyroku w sprawie II SA/Bk 186/12 wskazano, że nie wyjaśniono należycie na datę orzekania zaskarżoną decyzją w postępowaniu administracyjnym: jakie roboty i kiedy zostały przez inwestora wykonane, czy i jakich formalności (pozwolenie na budowę) wymagały według regulacji prawnych obowiązujących w dacie ich wykonania i czy te formalności zostały dopełnione. Sąd ten wskazał ponadto, że w zależności od ustaleń, organ nadzoru budowlanego orzeknie w przedmiocie ewentualnej samowoli budowlanej, zaś w przypadku uznania braku podstaw do przyjęcia którejkolwiek z postaci samowoli wobec konsekwentnych twierdzeń skarżących odnoszących się do stanu technicznego budynku, rozważy ewentualnie potrzebę działań na podstawie art. 66 prawa budowlanego, przy tym dokonać należy oceny stanu technicznego budynku według stanu na dzień dzisiejszy. Znajdująca się bowiem w aktach ekspertyza została sporządzona w 2009 r. i była kwestionowana przez skarżących, którzy swoje twierdzenia o złym stanie technicznym budynku na nieruchomości sąsiedniej poparli dokumentacją fotograficzną. Zdaniem Sądu, oceną prawną wyrażoną przez Sądy we wskazanych sprawach zarówno organy, jak i skład obecnie orzekający, są związane z mocy art. 153 p.p.s.a. Wobec tego, wiążące jest w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w sprawie II SA/Bk 186/12, że "trafnie ocenił organ, że z uwagi na brak materiałów dowodowych nie można jednoznacznie przypisać inwestorce samowoli budowlanej polegającej na wzniesieniu budynku i przyjąć należy jego legalną budowę. Dowodzi to pośrednio, że został wzniesiony legalnie. Te ustalenia organów nadzoru budowlanego podlegały akceptacji sądu. Skoro inwestor w zakresie budowy nie popełnił samowoli budowlanej, brak było podstaw do orzeczenia (żądanego przez skarżących) nakazu rozbiórki czy innego zobowiązania w zakresie budowy spornego obiektu". Oznacza to zatem, że w niniejszej sprawie organom pozostały do oceny jedynie kwestie związane z przebudową przedmiotowego budynku, a nie z budową samego budynku. Oceniając legalność obu decyzji, w ocenie Sądu, organy zastosowały się w pełni do zaleceń wyrażonych przez Sądy w obu wskazanych powyżej sprawach. Organy dokładnie zbadały, wyjaśniły i ustaliły, jakie prace były wykonane w ramach remontu budynku, kiedy remont był przeprowadzony i że prace te wymagały pozwolenia na budowę. Sąd podziela także ustalenia organów, że na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego dojść należy do przekonania, że inwestorka posiadała stosowne pozwolenie na budowę w zakresie wykonanych prac. Organy prawidłowo również oceniły, że na podstawie Ekspertyzy technicznej z dnia [...] lutego 2012 r. sporządzonej przez rzeczoznawcę budowlanego C. D. i Opinii technicznej z dnia [...] września 2012 r. sporządzonej przez uprawnionego projektanta D. S., udowodnione zostało, że istniejące elementy konstrukcyjne i cały budynek istniejący spełniają wymogi konstrukcyjne nośności oraz podłoże gruntowe spełnia wymogi nośności, a także, że istniejące elementy konstrukcyjne budynku nie mają pęknięć ani zarysowań i gwarantują bezpieczne użytkowanie obiektu. Brak było zatem podstaw do podejmowania działań na mocy art. 66 Prawa budowlanego. W kontekście powyższego przyjąć należy, że zarzuty podniesione w skardze przez skarżących są całkowicie niezasadne. Stanowią one wyłącznie polemikę z ustaleniami prawidłowo przeprowadzonego postępowania. Dotyczy to w szczególności stanu technicznego obiektu, w zakresie którego wypowiadali się rzeczoznawcy posiadający stosowne uprawnienia. Skarżący na mocy art. 10 k.p.a. mieli zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwiono im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W ramach tych uprawnień nie zgłosili żadnych nowych dowodów, które w jakikolwiek sposób podważyłyby ustalenia dokonane przez organy. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 15 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).